Hải Phòng hướng tới thành phố xanh

Một góc "Cát Bà xanh". (Ảnh: THANH HỒNG)

Đổi mới quản lý chất thải, tạo nền tảng chuyển đổi xanh

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Hải Phòng hiện đạt khoảng 95% tại khu vực đô thị và 90% tại khu vực nông thôn; khoảng 24% lượng chất thải được tái chế, tái sử dụng hoặc sản xuất phân hữu cơ.

Tuy nhiên, tỷ lệ phân loại thực tế tại nguồn còn thấp, tình trạng xả rác không đúng nơi quy định, đốt rác tự phát vẫn xảy ra ở một số địa phương. Hạ tầng thu gom, trung chuyển và xử lý chất thải chưa đồng bộ, trong khi lượng rác phát sinh tiếp tục gia tăng.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, giảm lượng chất thải phải chôn lấp, tăng khả năng tái chế, tái sử dụng.

Đây cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng để Hải Phòng triển khai Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2025-2030 về chuyển đổi xanh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Cụ thể hóa định hướng này, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng đã ban hành Chỉ thị về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn.

Theo đó yêu cầu các cấp ủy, chính quyền xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên; phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, gắn kết quả thực hiện với đánh giá trách nhiệm người đứng đầu địa phương.

Việc phân loại rác vì vậy được đặt trong yêu cầu quản lý thường xuyên của chính quyền các cấp, thay vì chủ yếu dựa vào những đợt tuyên truyền, vận động và thực sự tạo được những “chuyển động” đáng ghi nhận từ cơ sở.

Đơn cử tại phường Ngô Quyền, việc phân loại rác thải tại nguồn đang dần trở thành thói quen của nhiều gia đình; đến nay, hơn 88% số hộ dân trên địa bàn phường đã tham gia phân loại rác.

Để duy trì nền nếp, địa phương thành lập tổ giám sát liên ngành, áp dụng hình thức nhận diện "thẻ xanh-thẻ vàng" nhằm biểu dương những hộ thực hiện tốt, nhắc nhở các trường hợp chưa chấp hành.

Cùng với nâng cao nhận thức cộng đồng, Hải Phòng tập trung hoàn thiện hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải sau phân loại.

Theo ông Lê Ngọc Biên, Chủ tịch Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Môi trường đô thị Hải Phòng, việc tổ chức thu gom riêng có ý nghĩa quan trọng bởi nếu chất thải đã được người dân phân loại nhưng tiếp tục bị trộn lẫn trong quá trình vận chuyển, hiệu quả tái chế sẽ giảm, đồng thời ảnh hưởng đến sự hưởng ứng của cộng đồng.

Do đó, đơn vị đang đồng bộ hóa quy trình thu gom, vận chuyển, xử lý; bố trí phương tiện thu gom ba ngăn, tổ chức vận chuyển riêng từng nhóm chất thải. Rác hữu cơ, rác tái chế được đưa vào các dây chuyền xử lý phù hợp, phần còn lại chôn lấp hợp vệ sinh.

Được biết, thành phố Hải Phòng đang phấn đấu trong năm 2027 đưa vào vận hành hai nhà máy xử lý chất thải tiên tiến, từng bước hình thành hệ thống xử lý tập trung có khả năng tiếp nhận cơ bản toàn bộ lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn.

Cùng với đó là đầu tư hạ tầng thu gom, trung chuyển, tăng cường ứng dụng công nghệ số nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, hạn chế ô nhiễm môi trường đô thị, nông thôn và giảm lượng rác có nguy cơ phát tán ra hệ thống sông, biển.

Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Môi trường đô thị Hải Phòng xử lý rác thải hữu cơ tái chế thành phân bón sinh học. (Ảnh: BẢO NAM)

Giảm rác thải nhựa, gìn giữ môi trường biển, đảo

Với khoảng 125km bờ biển, hệ thống sông ngòi dày đặc và các "trọng điểm" du lịch như Đồ Sơn, Cát Bà, thành phố Hải Phòng đối mặt với áp lực lớn về ô nhiễm rác thải nhựa.

Một lượng lớn chất thải phát sinh trên đất liền có thể theo các sông Bạch Đằng, Cấm, Lạch Tray, Văn Úc và Thái Bình đổ ra biển, ảnh hưởng đến cảnh quan và hệ sinh thái ven bờ.

Đáng chú ý, theo kết quả khảo sát được ngành chức năng tổng hợp, nguồn rác thải trôi nổi từ bên ngoài chiếm khoảng 90% lượng rác thải nhựa tại các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà.

Trong khi đó, hoạt động du lịch với hàng triệu lượt khách mỗi năm tiếp tục tạo áp lực lên hệ thống thu gom, xử lý chất thải, nhất là vào mùa cao điểm.

Việc Vịnh Hạ Long-Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới càng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với công tác bảo vệ môi trường.

Trước những yêu cầu đó, Hải Phòng xác định giảm thiểu rác thải nhựa ngay tại nơi phát sinh là giải pháp cần được ưu tiên, đặc biệt trong hoạt động du lịch, dịch vụ.

Thực tế, nhiều mô hình đã được triển khai tại Cát Bà (đặc khu Cát Hải) như chương trình "Du lịch Cát Bà nói không với sản phẩm nhựa dùng một lần", "Chợ Cát Bà nói không với túi ni-lông khó phân hủy", "Xã đảo Việt Hải không sử dụng túi ni-lông khó phân hủy"…

Đáng chú ý, mới đây, thành phố đã thông qua Đề án mô hình "Cơ sở kinh doanh dịch vụ thân thiện với môi trường, không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần tại các điểm du lịch".

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng (đơn vị tham mưu xây dựng Đề án) cho biết: Theo lộ trình, giai đoạn 2026-2027, thành phố xây dựng và vận hành thí điểm 4 mô hình tại 8 cơ sở dịch vụ du lịch thuộc phường Đồ Sơn và đảo Cát Bà (đặc khu Cát Hải); giai đoạn 2028-2030 sẽ đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng trên địa bàn thành phố.

Mục tiêu trong giai đoạn thí điểm giảm 50% tổng khối lượng chất thải nhựa dùng một lần so với số liệu ban đầu; mỗi cơ sở lựa chọn ít nhất 4 loại sản phẩm nhựa ưu tiên loại bỏ, phấn đấu thay thế hoàn toàn những sản phẩm có phương án phù hợp, bảo đảm an toàn, vệ sinh; toàn bộ khu vực thuộc quyền quản lý của cơ sở tham gia phải bố trí hệ thống phân loại chất thải.

Đến năm 2030, Hải Phòng phấn đấu 100% điểm du lịch, cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần.

Với những hành động cụ thể Hải Phòng đã và đang triển khai thực hiện không chỉ mang lại lợi ích môi trường-giảm áp lực thu gom, xử lý chất thải, hạn chế nguy cơ phát thải nhựa ra sông, biển, bảo vệ hệ sinh thái và các giá trị của di sản - mà còn tạo lợi ích kinh tế cho người dân, doanh nghiệp thông qua tiết kiệm chi phí, nâng cao hình ảnh "cơ sở xanh", thu hút nhóm khách có ý thức bảo vệ môi trường; đồng thời góp phần thay đổi nhận thức, hành vi của cộng đồng theo hướng tiêu dùng có trách nhiệm.