Hải Phòng tăng cường kiểm soát đất, đá thải mỏ than làm vật liệu san lấp

 Tuy nhiên, đất, đá thải mỏ than là loại vật liệu có nguồn gốc đặc thù, tiềm ẩn nguy cơ tác động đến đất, nước và môi trường nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Vì vậy, UBND TP Hải Phòng đặt ra các điều kiện cụ thể đối với đơn vị cung cấp, vận chuyển, dự án tiếp nhận cũng như quy trình kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm vật liệu được sử dụng đúng nguồn, đúng mục đích và đúng quy định pháp luật.

Theo chỉ đạo của UBND TP Hải Phòng, đơn vị cung cấp đất, đá thải từ mỏ than phải có đầy đủ hồ sơ pháp lý được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc UBND tỉnh Quảng Ninh cho phép thu hồi đất, đá thải mỏ than; hoặc hồ sơ thể hiện đây là khoáng sản đi kèm, khoáng sản thu hồi.

Nguồn đất, đá thải phải xuất phát từ các mỏ, bãi thải mỏ đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép thu hồi, khai thác khoáng sản đi kèm hoặc khoáng sản thu hồi để làm vật liệu san lấp. Đồng thời, vật liệu phải được lấy mẫu, nghiên cứu, đánh giá và cấp giấy chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn bởi Viện Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng hoặc cơ quan có thẩm quyền theo quy định, bảo đảm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật để sử dụng làm vật liệu san lấp.

Đối với dự án sử dụng đất, đá thải mỏ than, chủ đầu tư phải có hồ sơ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp, hồ sơ xác định chủng loại và khối lượng vật liệu san lấp dự kiến sử dụng. Đặc biệt, chủ dự án phải có văn bản cam kết vật liệu sử dụng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, đất, nước và môi trường tại khu vực san lấp; hạn chế tối đa việc sử dụng tại các vị trí tiếp giáp nguồn nước, khu vực biển.

Chủ dự án cũng phải có giải pháp kiểm soát, xử lý các thành phần nguy hại tiềm ẩn trong đất, đá thải mỏ than và chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra ô nhiễm môi trường trong quá trình sử dụng vật liệu san lấp này.

Qúa trình vận chuyển đất, đá thải từ mỏ than về Hải Phòng cũng được quy định chi tiết, rõ ràng. 

Đối với đơn vị vận chuyển, yêu cầu đặt ra là phải có đăng ký kinh doanh đúng ngành nghề, hợp đồng với bên cung cấp và bên tiếp nhận đúng nguồn, đúng quy định. Phương án vận chuyển phải được xây dựng cụ thể, xác định rõ thời gian, địa chỉ cung cấp, khối lượng dự kiến, số lượng phương tiện, số chuyến, cung đường vận chuyển, vị trí bốc xếp và chuyển tiếp hàng hóa…

Quy trình tiếp nhận được thực hiện qua các bước: Trước hết, doanh nghiệp có nhu cầu tiếp nhận, vận chuyển, sử dụng đất, đá thải mỏ than tại Quảng Ninh, căn cứ nguồn đã được UBND tỉnh Quảng Ninh chấp thuận, gửi văn bản đề nghị cùng hồ sơ liên quan về Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hải Phòng.

Tiếp đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan đánh giá hồ sơ, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện và báo cáo, đề xuất UBND thành phố giới thiệu dự án tiếp nhận đất, đá thải mỏ than với UBND tỉnh Quảng Ninh. Thời gian thực hiện không quá 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

UBND TP Hải Phòng sau đó xem xét, có văn bản giới thiệu dự án tới UBND tỉnh Quảng Ninh; trường hợp không đồng ý phải nêu rõ lý do. Thời gian thực hiện không quá 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được đề nghị của Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Sau khi được UBND tỉnh Quảng Ninh hoặc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh chấp thuận, đơn vị chủ mỏ có quyết định phê duyệt phương án thu hồi và sử dụng đất, đá thải mỏ làm vật liệu san lấp mặt bằng (trong đó có nội dung cung cấp cho các dự án tại Hải Phòng). Trên cơ sở đó, các đơn vị cung cấp, vận chuyển và tiếp nhận thực hiện hợp đồng vận chuyển, thi công.

Cùng với kiểm soát nguồn vật liệu và quy trình tiếp nhận, TP Hải Phòng yêu cầu thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, nghiệm thu và kiểm tra, giám sát trong suốt quá trình sử dụng đất, đá thải mỏ than.

Trước ngày 05 hàng tháng, chủ đầu tư các dự án và đơn vị vận chuyển phải báo cáo về khối lượng đất, đá thải mỏ than đã vận chuyển, tiếp nhận và sử dụng để san lấp trong tháng trước gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, quản lý. Nếu không thực hiện chế độ báo cáo, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh đưa dự án ra khỏi danh mục được phép tiếp nhận vật liệu hoặc yêu cầu dừng tiếp nhận.

Chậm nhất 5 ngày sau khi kết thúc thi công san lấp, chủ đầu tư và đơn vị vận chuyển phải gửi báo cáo tổng hợp toàn bộ khối lượng đất, đá thải mỏ than đã tiếp nhận, diện tích san lấp và đánh giá tác động môi trường trong quá trình thi công về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo UBND TP.

Sử dụng đất, đá thải từ mỏ than cho san lấp mặt bằng đúng quy định góp phần  giải quyết bài toán khan hiếm vật liệu san lấp cát, đất đỏ. 

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương thường xuyên giám sát và định kỳ 2 tháng/lần kiểm tra việc thực hiện của các doanh nghiệp. Các sở, ngành, địa phương theo chức năng quản lý nhà nước có thể kiểm tra đột xuất để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm…

Công an thành phố và Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố chủ trì kiểm tra người, phương tiện vận chuyển, hồ sơ, thủ tục và nguồn gốc hàng hóa trên các phương tiện vận chuyển đất, đá thải mỏ than; bảo đảm đúng nguồn, đúng đối tượng tiếp nhận và quy định pháp luật. Các lực lượng này đồng thời phối hợp với cơ quan liên quan trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm theo thẩm quyền.

UBND các xã, phường, đặc khu có dự án phải tăng cường quản lý nhà nước trên địa bàn đối với đơn vị vận chuyển và chủ dự án sử dụng đất, đá thải mỏ than làm vật liệu san lấp. Khi phát hiện vi phạm hoặc nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, địa phương phải kịp thời xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền giải quyết…

Với cơ chế kiểm soát từ nguồn cung, chất lượng vật liệu đến vận chuyển, tiếp nhận, thi công và nghiệm thu, Hải Phòng hướng tới việc khai thác hiệu quả nguồn đất, đá thải mỏ than tại Quảng Ninh, đồng thời hạn chế những nguy cơ phát sinh đối với môi trường. Qua đó, nguồn vật liệu này chỉ được đưa vào các dự án khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, đúng quy trình và có sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan chức năng.