Hải Phòng xây dựng mô hình đồng chi trả xét nghiệm HPV DNA trong sàng lọc ung thư cổ tử cung

Xét nghiệm HPV DNA được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo là một trong những phương pháp sàng lọc hiệu quả trong phát hiện nguy cơ ung thư cổ tử cung. Tại Hải Phòng, với sự hỗ trợ của Tổ chức FIND Việt Nam, ngành y tế thành phố đã có kinh nghiệm từ việc triển khai thí điểm xét nghiệm HPV DNA tại tuyến y tế cơ sở. Kinh nghiệm cho thấy mô hình lấy mẫu tại trạm y tế xã/phường, kết hợp với xét nghiệm tập trung tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật thành phố, là một cách tổ chức dịch vụ phù hợp với điều kiện của địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Vân Anh, Trưởng đại diện FIND Việt Nam, thí điểm này đã được hệ thống y tế và người dân đón nhận tích cực. “Lấy mẫu tại trạm y tế giúp mở rộng tiếp cập của cộng đồng, trong khi xét nghiệm tập trung ở tuyến trên giúp y tế cơ sở vượt qua hạn chế về hạ tầng xét nghiệm phân tử”, bà Vân Anh chia sẻ.

Bác sĩ tại Trạm Y tế tư vấn cách tự lấy mẫu xét nghiệm HPV DNA.

Trên cơ sở đó, FIND tiếp tục hỗ trợ Sở Y tế Hải Phòng xây dựng mô hình đồng chi trả xét nghiệm HPV DNA trong sàng lọc ung thư cổ tử cung. Một điểm quan trọng trong quá trình xây dựng mô hình là cách tiếp cận dựa trên bằng chứng và dữ liệu thu thập tại Hải Phòng. Bên cạnh đó, việc xây dựng mô hình có sự tham vấn với các cơ quan chức năng, Liên đoàn Lao động thành phố, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố, đại diện các doanh nghiệp, cùng Hội đồng tham vấn bao gồm các chuyên gia tài chính y tế và chuyên gia lâm sàng.

Các hoạt động tham vấn này giúp hoàn thiện mô hình dựa trên việc cân nhắc nhiều khía cạnh khác nhau nhằm giúp cho mô hình có thể đáp ứng nhu cầu và vận hành phù hợp với bối cảnh thực tế của Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng. Đặc biệt, ý kiến của các chuyên gia góp phần củng cố cơ sở khoa học và tính hợp lý về kỹ thuật của mô hình.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Oanh, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe và Môi trường - đơn vị tư vấn xây dựng mô hình - giá trị cốt lõi của mô hình là dựa trên bằng chứng khoa học và hướng tới khả năng triển khai thực tiễn. Với thông tin thu thập từ nhiều cuộc phỏng vấn sâu với các đầu mối then chốt của hệ thống y tế và số liệu từ toàn bộ 113 trạm y tế xã/phường và 1 Trung tâm y tế quân dân y của Hải Phòng “mô hình không chỉ đề xuất nên làm gì mà còn chỉ ra có thể làm như thế nào,” bà Kim Oanh nhấn mạnh.

Mô hình không chỉ đề xuất các phương án về chia sẻ nguồn lực cho triển khai xét nghiệm HPV DNA diện rộng thông qua cách tiếp cận đồng chi trả, mà còn mở ra một cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, hệ thống y tế, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và người dân trong chăm sóc sức khỏe dự phòng.

Về tổ chức dịch vụ, mô hình đề xuất sử dụng mạng lưới y tế cơ sở để tư vấn, hướng dẫn, lấy mẫu và trả kết quả cho phụ nữ. Mẫu xét nghiệm được chuyển tới đơn vị có năng lực chuyên môn để xét nghiệm tập trung, kiểm soát chất lượng và quản lý dữ liệu. Cách tổ chức này phù hợp với định hướng tăng cường vai trò của y tế cơ sở, giảm tải cho y tế tuyến trên, đồng thời giúp phụ nữ tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn.

Bà Nguyễn Thị Vân Anh, Trưởng đại diện FIND Việt Nam chia sẻ về mô hình đồng chi trả xét nghiệm HPV DNA tại Hải Phòng.

Mô hình cũng nhấn mạnh vai trò của truyền thông và huy động cộng đồng. Để mô hình có thể được xem xét trong tương lai, phụ nữ cần được cung cấp thông tin đầy đủ, dễ hiểu về ung thư cổ tử cung, lợi ích của sàng lọc định kỳ và ý nghĩa của xét nghiệm HPV DNA. Các tổ chức đoàn thể và mạng lưới cán bộ y tế – dân số cơ sở có thể đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ truyền thông, vận động và kết nối phụ nữ với dịch vụ sàng lọc.

Việc xây dựng mô hình đồng chi trả xét nghiệm HPV DNA tại Hải Phòng là một bước chuẩn bị quan trọng về mặt khoa học. Theo ông Trần Quốc Trinh, Phó Giám đốc Sở Y tế Hải Phòng, Sở Y tế có thể sử dụng tài liệu như một căn cứ khoa học để tham mưu cho lãnh đạo thành phố xây dựng chính sách đặc thù hỗ trợ sàng lọc ung thư cổ tử cung cho phụ nữ thành phố bằng xét nghiệm HPV DNA vào thời điểm thích hợp.