Hải quan chủ động siết chặt kiểm soát, chặn ma túy từ các cửa khẩu trọng điểm

Đấu tranh 129 vụ ma túy, thu giữ hơn 785 kg tang vật

Trao đổi với phóng viên ông Bùi Thanh San - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XI cho biết, 2 vụ việc liên tiếp được phát hiện tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh) trong tháng 10/2026 cho thấy nguy cơ ma túy được vận chuyển qua biên giới bằng cách ngụy trang trong hàng hóa thông thường vẫn hiện hữu liều lĩnh và tinh vi.

Việc liên tiếp phát hiện các vụ vận chuyển ma túy tại cùng một cửa khẩu cho thấy yêu cầu kiểm soát không chỉ dừng ở hàng hóa khai báo, mà còn phải chú trọng phương tiện, hành lý và các lô hàng đi qua nước thứ ba.

Cụ thể, ngày 11/10/2026, tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, lực lượng Hải quan phối hợp với các đơn vị chức năng kiểm tra, phát hiện 18 gói nilon màu trắng chứa thảo mộc khô nghi là cần sa, được cất giấu trong các thùng carton, với tổng khối lượng gần 9 kg. Lô hàng có hành trình từ Thái Lan, quá cảnh Lào rồi vận chuyển vào Việt Nam trên xe khách mang biển kiểm soát của Lào số 3555.

Đối tượng và tang vật vụ án phát hiện ngày 11/10 tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh). Ảnh: Cục Hải quan

Vụ việc có sự phối hợp của Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm, thuộc Bộ đội Biên phòng, Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Đội Kiểm soát Hải quan, thuộc Chi cục Hải quan khu vực XI và công an các địa phương liên quan. Vụ việc đang được tiếp tục điều tra, làm rõ; kết luận giám định sẽ xác định chính thức loại tang vật.

Trước đó, ngày 2/10/2026, lúc 13 giờ 17 phút, khi kiểm tra xe khách mang biển kiểm soát của Lào số 2448 tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, lực lượng Hải quan phát hiện 4 thùng carton chứa 48 hộp kim loại. Qua kiểm tra, 6 hộp có các gói chứa thực vật nghiền nhỏ.

Theo Kết luận giám định số 1537/KL-KTHS ngày 9/10/2026 của Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an tỉnh Hà Tĩnh, mẫu vật là cần sa, có khối lượng 1.975,88 gam. Vụ việc đã được khởi tố để điều tra theo quy định pháp luật.

Trên thực tế, theo Cục Hải quan, kết quả đấu tranh trong thời gian qua cho thấy áp lực kiểm soát ma túy trên các tuyến hải quan vẫn lớn. Từ ngày 15/12/2025 đến 14/8/2026, lực lượng Hải quan đã chủ trì, phối hợp phát hiện, bắt giữ 129 vụ với 274 đối tượng, trong đó Hải quan chủ trì 44 vụ; tổng khối lượng ma túy thu giữ đạt 785,25 kg.

Riêng từ ngày 15/7 đến 14/8/2026, lực lượng Hải quan đã chủ trì, phối hợp phát hiện, bắt giữ 16 vụ với 22 đối tượng, trong đó chủ trì 7 vụ, thu giữ 14,11 kg ma túy. Những con số này cho thấy khối lượng công việc lớn của lực lượng Hải quan, đồng thời đặt ra yêu cầu duy trì giám sát thường xuyên, kết hợp phát hiện tại cửa khẩu với phối hợp truy xét các đường dây vận chuyển vào nội địa.

Thực tế, các đường dây ma túy không chỉ tìm cách đưa hàng qua cửa khẩu mà còn tổ chức vận chuyển sâu vào nội địa, sử dụng nhiều địa bàn trung chuyển và phương thức giao nhận khác nhau. Vì vậy, hiệu quả đấu tranh phụ thuộc cả vào khả năng phát hiện tại điểm nhập cảnh lẫn năng lực phối hợp truy xét, xác định người nhận và bóc gỡ đường dây phía sau.

Theo ông Trần Duy Linh - Đội trưởng Đội Kiểm soát Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực IX, trong một vụ việc triển khai đầu tháng 8/2026, lực lượng chức năng đã theo dõi đối tượng từ khi nhập cảnh qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Quảng Trị), sau đó tiếp tục bám sát lô hàng nghi chứa ma túy để tổ chức đấu tranh.

Quá trình phối hợp giữa lực lượng Hải quan, Công an và Bộ đội Biên phòng giúp theo dõi lô hàng qua nhiều tỉnh, thành phố. Đến ngày 9/8/2026, đối tượng người Nigeria được xác định là người nhận hàng đã bị bắt giữ tại TP. Hồ Chí Minh. Ma túy được cất giấu trong các linh kiện, thiết bị điện tử thông thường nhằm qua mặt hoạt động kiểm tra, giám sát.

Vụ việc cho thấy tội phạm ma túy có thể tổ chức vận chuyển qua nhiều địa bàn, với các đối tượng điều hành, vận chuyển và nhận hàng ở những vị trí khác nhau. Hàng hóa được ngụy trang trong sản phẩm hợp pháp, lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu, chuyển phát nhanh, thương mại điện tử hoặc hành lý cá nhân. Nếu chỉ tập trung kiểm tra tại một khâu, nguy cơ bỏ lọt các mắt xích của đường dây vẫn còn.

Bởi vậy, cùng với kiểm tra, giám sát tại cửa khẩu, Hải quan chú trọng phối hợp với các lực lượng chức năng để trao đổi thông tin, xác minh dấu hiệu nghi vấn và tổ chức truy xét theo chuyên án. Cách tiếp cận này giúp kết nối thông tin từ khâu phát hiện ban đầu với quá trình điều tra, hướng tới xử lý không chỉ vụ vận chuyển cụ thể mà cả các đối tượng, đường dây đứng phía sau.

Nhận diện thủ đoạn mới, nâng cao năng lực kiểm soát

Để đáp ứng yêu cầu đấu tranh trong tình hình mới, trao đổi với phóng viên, ông Đặng Văn Đức - Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan cho hay, ngành Hải quan đã và đang chú trọng đào tạo nghiệp vụ, nâng cao khả năng phân tích rủi ro và tăng cường phối hợp giữa lực lượng chuyên trách với các đơn vị làm thủ tục, kiểm tra, giám sát hàng hóa. Cùng với đó, tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại khu vực biên giới được đẩy mạnh nhằm huy động sự tham gia của doanh nghiệp và người dân trong phòng ngừa tội phạm ma túy.

Theo ông Đặng Văn Đức, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực cho công chức hải quan ở các khâu thông quan, kiểm tra, giám sát và kiểm soát, trong đó đặc biệt quan tâm lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túy.

Công tác phòng, chống ma túy không thể chỉ tập trung vào phát hiện, bắt giữ và xử lý vi phạm. Hoạt động tuyên truyền cần hướng đến doanh nghiệp, người dân và những nhóm có nguy cơ cao tại địa bàn trọng điểm; đồng thời nâng cao năng lực phân tích, cảnh báo sớm và phối hợp liên ngành, góp phần ngăn chặn tội phạm trước khi ma túy được đưa sâu vào nội địa.

Cùng với nâng cao năng lực nghiệp vụ, Cục Hải quan triển khai các hoạt động tuyên truyền tại khu vực biên giới theo Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030. Đây là giải pháp bổ trợ cho công tác kiểm soát, bởi người dân và doanh nghiệp ở địa bàn cửa khẩu có thể góp phần nhận biết, cảnh báo những dấu hiệu bất thường trong vận chuyển, giao nhận hàng hóa.

Trong tháng 10/2026, Cục Hải quan triển khai đồng bộ các hoạt động nâng cao nghiệp vụ và tuyên truyền phòng, chống ma túy tại địa bàn trọng điểm. Ngày 7 - 8/10, tại Đồng Hới (Quảng Trị), Cục Hải quan tổ chức tập huấn về phương thức, thủ đoạn của tội phạm ma túy và kỹ năng kiểm soát hải quan, với sự tham gia của công chức thuộc 12 chi cục hải quan khu vực cùng đại diện lực lượng Công an. Tiếp đó, ngày 9/10 tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Quảng Trị) và ngày 14/10 tại các cửa khẩu quốc tế Khánh Bình, Vĩnh Xương (An Giang), lực lượng hải quan phối hợp với các đơn vị liên quan tuyên truyền pháp luật, cảnh báo thủ đoạn vận chuyển ma túy qua biên giới, nâng cao trách nhiệm phòng ngừa của doanh nghiệp và người dân.

Tại các chương trình tuyên truyền, nội dung tập trung vào nguy cơ, thủ đoạn vận chuyển ma túy qua biên giới, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và cách thức thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn.

Thông điệp “Không nhận - không giữ - không mang hộ - không vận chuyển hàng không rõ nguồn gốc” được nhấn mạnh nhằm giúp người dân nhận diện những hành vi tưởng như đơn giản nhưng có thể bị các đối tượng lợi dụng để vận chuyển ma túy. Việc tuyên truyền trực tiếp tại địa bàn cửa khẩu cũng giúp đưa thông tin pháp luật đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp và những người thường xuyên tham gia hoạt động vận tải, giao nhận.