Hải quan đẩy mạnh hợp tác quốc tế chống buôn lậu xuyên biên giới

Các đại biểu tham gia tập huấn về phòng, chống buôn bán trái phép các loài động, thực vật hoang dã tại Hội nghị. Ảnh: Cục Hải quan

Buôn lậu xuyên biên giới diễn biến phức tạp

Theo Cục Hải quan, Hội nghị đánh giá giữa kỳ và tham vấn Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII (OMD VIII) diễn ra từ ngày 9 - 11/6/2026 tại Thành Đô (Trung Quốc), với sự tham dự của 63 đại biểu đến từ 26 cơ quan hải quan, lực lượng thực thi pháp luật các nước thành viên cùng các tổ chức quốc tế và đối tác liên quan.

Được Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc khởi xướng từ năm 2018 với sự hỗ trợ của Văn phòng Liên lạc tình báo khu vực châu Á - Thái Bình Dương (RILO A/P) và Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC), Chiến dịch Con rồng Mê Kông đã phát triển từ sáng kiến hợp tác song phương thành cơ chế hợp tác đa phương có uy tín. Qua 8 giai đoạn triển khai, chiến dịch trở thành diễn đàn quan trọng để các cơ quan thực thi pháp luật tăng cường phối hợp trong đấu tranh với các hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép xuyên quốc gia.

Trong khuôn khổ hội nghị, Hải quan Việt Nam đã chia sẻ tình hình, kết quả đấu tranh, kinh nghiệm thực tiễn và những khó khăn trong công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy và động vật hoang dã xuyên biên giới.

Đại diện Hải quan Việt Nam nhấn mạnh, trong bối cảnh buôn lậu xuyên quốc gia ngày càng gia tăng cả về quy mô và mức độ tinh vi, việc tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và phối hợp hành động thông qua Chiến dịch Con rồng Mê Kông có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, bảo đảm an ninh, an toàn khu vực, đồng thời góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, gìn giữ đa dạng sinh học và hướng tới phát triển bền vững.

Các nội dung trao đổi tại hội nghị cho thấy hoạt động của các đường dây buôn bán trái phép ma túy, tiền chất và động, thực vật hoang dã tiếp tục diễn biến phức tạp, lợi dụng sự phát triển nhanh của thương mại xuyên biên giới, chuỗi cung ứng và công nghệ để gia tăng hoạt động. Các đại biểu cũng chia sẻ nhiều vụ bắt giữ điển hình, kinh nghiệm thực thi và thống nhất tiếp tục tăng cường chia sẻ thông tin tình báo giữa các thành viên.

Gần 1.000 vụ việc được phát hiện sau chưa đầy hai tháng

Theo kết quả sơ bộ được cập nhật tại hội nghị, sau gần hai tháng triển khai OMD VIII (từ ngày 15/4 đến ngày 8/6/2026), các cơ quan thành viên đã phát hiện và xử lý 927 vụ việc.

Trong đó có 839 vụ liên quan đến ma túy, 21 vụ liên quan đến tiền chất, 47 vụ về động, thực vật hoang dã và 20 vụ khác liên quan đến vũ khí, thuốc lá và thuốc lá điện tử.

Tang vật thu giữ gồm khoảng 6,33 tấn ma túy cùng hơn 252.000 đơn vị ma túy dạng viên, gói; khoảng 400 kg tiền chất và hơn 71.000 đơn vị dạng hộp, chai; cùng khoảng 20,7 tấn và hơn 2.000 cá thể, mẫu vật động, thực vật hoang dã.

Các vụ bắt giữ tập trung chủ yếu vào ma túy tổng hợp, cần sa, cocaine, opioid và các chất hướng thần mới (NPS), phản ánh xu hướng đa dạng hóa phương thức vận chuyển và chủng loại hàng cấm của các đường dây xuyên quốc gia.

Tại hội nghị, các thành viên cũng thống nhất nhiều định hướng ưu tiên cho giai đoạn tiếp theo của OMD VIII. Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đề nghị các thành viên tiếp tục chủ động chia sẻ thông tin tình báo thông qua hệ thống CENcomm; tăng cường trao đổi sớm về các lô hàng nghi vấn, tuyến đường vận chuyển, phương thức che giấu và các đối tượng liên quan nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn từ sớm, từ xa.

Bên cạnh đó, Hải quan Việt Nam đề xuất tăng cường trao đổi thông tin tình báo, nâng cao hiệu quả phân tích rủi ro và thúc đẩy phối hợp điều tra giữa các cơ quan thực thi pháp luật trong khu vực.

Nâng cao năng lực kiểm soát động, thực vật hoang dã

Song song với việc mở rộng hợp tác quốc tế, Cục Hải quan cũng tăng cường năng lực cho lực lượng thực thi trong nước. Trong khuôn khổ Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII, Hải quan Việt Nam phối hợp với Tổ chức TRAFFIC International tại Việt Nam tổ chức hội thảo tập huấn về phòng, chống buôn bán trái phép động, thực vật hoang dã cho các đơn vị hải quan trên toàn quốc.

Theo Cục Hải quan, hội thảo nhằm tăng cường hợp tác giữa các đơn vị trong đấu tranh chống buôn bán, vận chuyển trái phép động, thực vật hoang dã và các hành vi vi phạm về môi trường.

Đại diện TRAFFIC International tại Việt Nam cho biết, Việt Nam với vị trí địa lý chiến lược và độ mở thương mại lớn từ lâu nằm trên các tuyến vận chuyển trọng điểm của hoạt động buôn bán động, thực vật hoang dã trái phép. Các đường dây xuyên quốc gia thường lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh, chuyển phát nhanh và thương mại điện tử để vận chuyển ngà voi, sừng tê giác, vảy tê tê cùng nhiều loài nguy cấp, quý, hiếm khác. Trong cuộc đấu tranh này, lực lượng hải quan giữ vai trò tuyến đầu trong phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm.

Theo Chi cục Điều tra chống buôn lậu, để ứng phó với tình hình trên, Cục Hải quan đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như tăng cường thu thập thông tin nghiệp vụ, ứng dụng quản lý rủi ro, sử dụng trang thiết bị soi chiếu hiện đại, đẩy mạnh phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế.

Thông qua chương trình tập huấn, các học viên được cập nhật các quy định của Công ước CITES và pháp luật Việt Nam về thương mại động, thực vật hoang dã; kỹ năng phân tích rủi ro, nhận diện tuyến đường và phương thức buôn lậu mới; kỹ năng nhận dạng tang vật, lấy mẫu giám định, bảo quản tang vật và xử lý các tình huống thực tế.

Trong bối cảnh hoạt động buôn lậu xuyên biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp, việc mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và nâng cao năng lực lực lượng hải quan được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát, bảo vệ đa dạng sinh học, thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực hải quan.