Hải quan Hà Nam ứng dụng khoa học công nghệ trong phòng, chống ma túy: Chủ động nhận diện, kiểm soát từ sớm
Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng phát triển, nguy cơ lợi dụng hoạt động thương mại để vận chuyển trái phép ma túy, tiền chất đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý hải quan. Trước tình hình đó, Hải quan Hà Nam đang từng bước tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực phân tích rủi ro, kiểm tra, giám sát hàng hóa, đồng thời kiểm soát chặt các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy và tiền chất ma túy, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn trên địa bàn.

Cán bộ Hải quan Hà Nam chú trọng làm tốt công tác kiểm hóa, đặc biệt đối với các hàng hóa có nguy cơ liên quan đến ma túy, tiền chất ma túy.
Kiểm soát chặt ngay từ hoạt động xuất nhập khẩu và sử dụng hóa chất
Trong hoạt động sản xuất công nghiệp, nhiều loại hóa chất, tiền chất được sử dụng làm nguyên liệu phục vụ các công đoạn sản xuất, chế biến, xử lý sản phẩm. Cụ thể, các tiền chất là hóa chất, dung môi, chất xúc tác thuộc nhóm 2 (IVC) có thể được dùng trong quá trình sản xuất chất ma túy được xác định gồm Ethanoic acid (C2H4O2), Hydrochloric acid (HCl), 2 Propanone (C3H6O), 2-Butanone (C4H8O)…
Các hóa chất này được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như điện tử, sơn công nghiệp, keo dán, xi mạ, phân bón, sản xuất ô tô và các sản phẩm kim loại. Đây là những đầu vào quan trọng đối với hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, song cũng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ bởi một số hóa chất, tiền chất có thể bị lợi dụng để sản xuất ma túy trái phép, đặt ra thực tế yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, đặc biệt là lực lượng Hải quan, nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động xuất nhập khẩu hóa chất, tiền chất.

Hóa chất được sử dụng làm nguyên liệu trong gia công, sản xuất trang sức tại công ty TNHH Sebang Chain Vina
Tại Hải quan Hà Nam, công tác quản lý hóa chất, kiểm soát tiền chất được triển khai chặt chẽ gắn với hoạt động kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu và quản lý rủi ro. Báo cáo kết quả công tác quý III/2026 của đơn vị cho biết, Hải quan Hà Nam đã rà soát 8.651 tờ khai, tương ứng 25.081 dòng hàng của 352 doanh nghiệp có hoạt động xuất, nhập khẩu mặt hàng hóa chất.

Hải quan Hà Nam và Hải quan Khu vực IV làm việc với doanh nghiệp sử dụng hóa chất công nghiệp trên địa bàn.
Qua rà soát, đơn vị phát hiện 46 tờ khai, tương ứng 62 dòng hàng của 16 doanh nghiệp có lỗi liên quan đến chính sách quản lý chuyên ngành hóa chất. Các lỗi chủ yếu gồm chưa khai báo hóa chất đối với hàng hóa thuộc diện phải khai báo; khai báo sai tên hàng, mã số so với thực tế; nghi vấn hàng hóa nhập khẩu thuộc diện phải có giấy phép nhưng chưa có giấy phép. Các doanh nghiệp đã được hướng dẫn khắc phục, thực hiện thủ tục khai báo hóa chất theo quy định. Hải quan Hà Nam tiếp tục làm việc, xử lý các trường hợp phát sinh theo đúng quy định pháp luật.
Kết quả này cho thấy, việc kiểm soát hóa chất không chỉ dừng lại ở khâu phát hiện sai phạm mà còn gắn với quá trình rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin khai báo, xác định chính xác chủng loại hàng hóa và chính sách quản lý tương ứng.
Ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả phân tích rủi ro
Một trong những giải pháp quan trọng được Hải quan Hà Nam triển khai là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa quản lý hải quan gắn với chuyển đổi số.
Theo báo cáo quý III/2026, đơn vị tiếp tục thực hiện thủ tục hải quan trên hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS; đồng thời tăng cường thu thập, phân tích, đánh giá thông tin phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro.

Hải quan Hà Nam đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác phòng, chống ma túy.
Trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và phòng, chống ma túy, Hải quan Hà Nam đẩy mạnh thực hiện Kế hoạch số 2370/KH-HQKV4 ngày 3/11/2025 của Chi cục Hải quan khu vực IV về tăng cường đấu tranh, phòng, chống ma túy và kiểm soát tiền chất trong tình hình mới. Kế hoạch đặt trọng tâm vào nâng cao hiệu quả thu thập, phân tích thông tin, phối hợp với các lực lượng chức năng để kịp thời phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến ma túy và tiền chất.
Cùng với đó, đơn vị thực hiện Công văn số 821/HQKV4-KSHQ ngày 16/3/2026 về bảo dưỡng, bảo trì định kỳ máy phát hiện ma túy cầm tay; triển khai kế hoạch phối hợp, kiểm tra, giám sát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy tại tỉnh Ninh Bình theo Công văn số 1027/HQKV4-KSHQ ngày 30/3/2026.

Cán bộ Hải quan Hà Nam sử dụng máy phát hiện ma túy cầm tay giúp nâng cao khả năng phát hiện dấu hiệu nghi vấn, hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ kiểm soát.
Việc duy trì trang thiết bị trong trạng thái hoạt động tốt, sử dụng hiệu quả máy thử ma túy cầm tay trong kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu góp phần nâng cao khả năng phát hiện dấu hiệu nghi vấn, hỗ trợ công chức thực hiện nhiệm vụ kiểm soát.
Bên cạnh đó, công tác phân luồng tờ khai và quản lý rủi ro tiếp tục được thực hiện trên cơ sở dữ liệu nghiệp vụ. Trong quý III/2026, Hải quan Hà Nam tiếp nhận 183.959 tờ khai, trong đó 82,3% thuộc luồng xanh, 15,7% luồng vàng và 2% luồng đỏ. Việc phân luồng trên cơ sở quản lý rủi ro giúp tập trung nguồn lực kiểm tra đối với những lô hàng có dấu hiệu cần lưu ý, đồng thời tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.
Đặc biệt, công tác rà soát, chuyển luồng đối với các tờ khai có dấu hiệu nghi vấn tiếp tục được chú trọng. Trong quý III/2026, Hải quan Hà Nam thực hiện chuyển luồng 29 tờ khai, qua đó phát hiện 2 vụ vi phạm; lũy kế đến ngày 30/9/2026, chuyển luồng 48 tờ khai, phát hiện 4 vi phạm hành chính.
Tại các cơ sở sản xuất công nghiệp, việc sử dụng hóa chất, tiền chất đòi hỏi phải được quản lý chặt chẽ từ khâu nhập khẩu, tiếp nhận, bảo quản đến sử dụng trong dây chuyền sản xuất. Khi nhập khẩu nguyên liệu, doanh nghiệp phải xác định chính xác tên hóa chất, thành phần, mã hàng, mục đích sử dụng và thực hiện đầy đủ các thủ tục khai báo, giấy phép theo quy định. Hồ sơ nhập khẩu là căn cứ để cơ quan Hải quan kiểm tra, đối chiếu với chính sách quản lý chuyên ngành. Trong quá trình kiểm soát, nếu thông tin khai báo chưa đầy đủ, có dấu hiệu bất thường về chủng loại, số lượng, mục đích sử dụng hoặc giấy phép, cơ quan Hải quan có thể rà soát, yêu cầu doanh nghiệp giải trình, bổ sung hồ sơ và áp dụng biện pháp kiểm tra phù hợp.
Sau khi hàng hóa được thông quan, hoạt động sử dụng hóa chất, tiền chất tại doanh nghiệp tiếp tục chịu sự quản lý của các cơ quan chức năng theo quy định. Việc phối hợp, trao đổi thông tin giữa Hải quan với cơ quan quản lý chuyên ngành giúp theo dõi các hoạt động hợp pháp liên quan đến tiền chất, hạn chế nguy cơ thất thoát, sử dụng sai mục đích.

Hải quan Hà Nam tổ chức kiểm hóa tại công ty TNHH Sebang Chain Vina, Khu công nghiệp Hòa Mạc.
Bà Nguyễn Thị Hồng Kiên, Trưởng phòng Xuất nhập khẩu, Công ty TNHH Sebang Chain Vina, Khu công nghiệp Hòa Mạc cho biết: Công ty đã kiểm tra, xác minh thông tin đối tác, kiểm soát chặt chẽ chứng từ xuất nhập khẩu, nâng cao nhận thức cho nhân viên về nhận diện và phòng ngừa các rủi ro liên quan đến hàng cấm, hàng hóa vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, Công ty đã xây dựng hệ thống nhà xưởng, kho chứa phải đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật về an toàn hóa chất; các loại hóa chất phải được phân khu, sắp xếp phù hợp với tính chất riêng, không để các hóa chất có khả năng phản ứng nguy hiểm được bảo quản cùng khu vực. Công tác này góp phần quản lý chặt chẽ hóa chất công nghiệp được sử dụng tại nhà máy, không chỉ đảm bảo an toàn cho Công ty và người lao động, mà còn góp phần bảo quản tốt lượng hóa chất không để thất thoát ra bên ngoài, tạo điều kiện cho các đối tượng xấu sử dụng cho quá trình tái chế, sản xuất, chế biến ma túy.
Thực tế quản lý hóa chất tại Hải quan Hà Nam cho thấy, việc xác định chính xác mặt hàng, kiểm tra hồ sơ khai báo và đối chiếu chính sách quản lý chuyên ngành là những khâu quan trọng để kiểm soát từ đầu vào, đồng thời hỗ trợ phát hiện các dấu hiệu vi phạm.
Bên cạnh công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra hồ sơ, sổ sách, Hải quan Hà Nam tăng cường công tác thanh, kiểm tra hàng hóa trực tiếp. Từ ngày 1/07/2026 đến 30/09/2026, Hải quan Hà Nam tổ chức 3 lượt tuần tra kiểm soát, 1 vụ điều tra nghiên cứu nắm tình hình, 1 vụ sưu tra. Luỹ kế đến 30/09/2026 là 10 lượt, phát hiện bắt giữ, xử phạt vi phạm hành chính 106/121 vụ việc.
Anh Nguyễn Duy Ninh, Công chức Đội nghiệp vụ, Hải quan Hà Nam nhấn mạnh: “Đối với công tác phòng, chống ma túy, việc phát hiện, nhận diện sớm các dấu hiệu nghi vấn có ý nghĩa rất quan trọng. Hiện nay, chúng tôi chú trọng khai thác thông tin từ hồ sơ khai báo hải quan, dữ liệu hàng hóa xuất nhập khẩu, kết hợp phân tích, đánh giá rủi ro để lựa chọn những trường hợp cần kiểm tra trọng điểm. Đối với hàng hóa là hóa chất, tiền chất, công chức phải nắm chắc đặc điểm mặt hàng, chính sách quản lý chuyên ngành, đối chiếu thông tin khai báo với hồ sơ thực tế. Cùng với đó, việc sử dụng trang thiết bị kỹ thuật, máy thử ma túy cầm tay trong kiểm tra thực tế hàng hóa giúp hỗ trợ nhận diện các dấu hiệu nghi vấn. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được kết hợp với kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm nghiệp vụ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng".
Thực tế cho thấy, cùng với sự phát triển của hoạt động xuất nhập khẩu, phương thức, thủ đoạn vận chuyển trái phép ma túy ngày càng tinh vi. Các đối tượng có thể lợi dụng hàng hóa thông thường, thiết bị, máy móc hoặc các hoạt động thương mại hợp pháp để che giấu, vận chuyển ma túy. Điều này đòi hỏi lực lượng Hải quan phải không ngừng đổi mới phương thức kiểm soát, nâng cao năng lực phân tích thông tin và sử dụng hiệu quả các phương tiện kỹ thuật.

Các kết quả từ máy phát hiện ma túy cầm tay góp phần quan trọng trong phát hiện, xử lý vi phạm về ma túy.
Trong thời gian tới, Hải quan Hà Nam tiếp tục triển khai các kế hoạch phòng, chống ma túy và kiểm soát tiền chất; duy trì hiệu quả máy phát hiện ma túy cầm tay, tăng cường phân tích dữ liệu và phối hợp với các lực lượng chức năng. Cùng với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp chấp hành pháp luật về hóa chất, tiền chất tiếp tục được chú trọng. Khi doanh nghiệp hiểu rõ trách nhiệm trong khai báo, nhập khẩu, sử dụng và quản lý hóa chất, các nguy cơ vi phạm có thể được hạn chế ngay từ đầu.
Từ quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu đến kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, việc ứng dụng khoa học công nghệ đang góp phần tạo chuyển biến trong phương thức quản lý của Hải quan Hà Nam. Sự kết hợp giữa dữ liệu, trang thiết bị kỹ thuật, năng lực nghiệp vụ và phối hợp liên ngành sẽ là nền tảng quan trọng để lực lượng Hải quan chủ động hơn trong phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn ma túy, tiền chất, bảo vệ an ninh xã hội, đồng thời bảo đảm môi trường thương mại minh bạch, an toàn và thuận lợi cho doanh nghiệp.
