Hải quan khu vực II chủ động đấu tranh, ngăn chặn nhiều thủ đoạn buôn lậu mới

Chủ động nhận diện thủ đoạn, nâng cao hiệu quả kiểm soát

Trước tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới diễn biến phức tạp, lực lượng Hải quan khu vực II đã tăng cường công tác nắm tình hình, kiểm tra, giám sát và kiểm soát hải quan trên các tuyến, địa bàn trọng điểm. Việc chủ động nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của các đối tượng góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, bảo vệ an ninh kinh tế và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, doanh nghiệp.

Theo Chi cục Hải quan khu vực II, trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn đơn vị đã phát hiện và xử lý 2.322 vụ vi phạm pháp luật hải quan, với tổng trị giá vi phạm gần 3.000 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy sự nỗ lực của lực lượng hải quan trong công tác kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu, đấu tranh với các hành vi vi phạm, đồng thời góp phần bảo đảm việc thực thi nghiêm các quy định pháp luật trong hoạt động thương mại quốc tế.

Đáng chú ý, tuyến đường biển tiếp tục là địa bàn được tập trung kiểm soát do chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số vụ vi phạm. Trong 2.322 vụ bị phát hiện, có 1.916 vụ xảy ra trên tuyến đường biển, chiếm khoảng 82,5% tổng số vụ việc.

Qua công tác nghiệp vụ, lực lượng hải quan đã nhận diện nhiều phương thức vi phạm liên quan đến hoạt động khai báo hàng hóa xuất nhập khẩu. Các đối tượng thường khai sai tên hàng, mã số, chủng loại hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin nhằm né tránh chính sách quản lý chuyên ngành, trốn thuế. Một số trường hợp lợi dụng cơ chế quản lý rủi ro để được phân luồng xanh, luồng vàng, qua đó tìm cách giảm khả năng bị kiểm tra thực tế hàng hóa.

Bên cạnh những thủ đoạn đã xuất hiện từ trước, các hành vi vi phạm ngày càng có xu hướng tinh vi hơn, như giả mạo thông tin doanh nghiệp, sử dụng trái phép chữ ký số, khai sai mục đích sử dụng hàng hóa, điều chỉnh manifest để né tránh kiểm tra hoặc chia nhỏ lô hàng nhằm hưởng chính sách miễn thuế và tránh kiểm tra chuyên ngành.

Trước những phương thức hoạt động đa dạng này, công tác thu thập thông tin, phân tích rủi ro và kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm được đặt ra với yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi lực lượng hải quan phải thường xuyên cập nhật tình hình, nâng cao năng lực nghiệp vụ và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan.

Trên tuyến hàng không, bưu điện và chuyển phát nhanh, các đối tượng tiếp tục lợi dụng hoạt động vận chuyển qua sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và các doanh nghiệp chuyển phát nhanh quốc tế để đưa hàng hóa, tiền tệ và ma túy qua biên giới trái phép. Những thủ đoạn phổ biến gồm sử dụng thông tin giả, thuê người nhận hoặc gửi hàng hộ, chia nhỏ lô hàng, không khai báo hải quan hoặc tìm cách né tránh các quy định kiểm tra chuyên ngành.

Việc kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường trên các tuyến vận chuyển này có ý nghĩa quan trọng trong ngăn chặn hàng hóa vi phạm ngay từ khâu thông quan, hạn chế nguy cơ các loại hàng cấm, ma túy thẩm lậu vào nội địa.

Tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và địa bàn ngoài cửa khẩu, lực lượng hải quan cũng tăng cường giám sát, phát hiện nhiều hành vi vi phạm liên quan đến loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất. Các vi phạm chủ yếu gồm lập báo cáo quyết toán sai lệch, quản lý nguyên liệu không đúng quy định, tiêu thụ nội địa hàng miễn thuế, sử dụng hàng miễn thuế sai mục đích hoặc nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng nhưng khai báo là hàng mới nhằm hợp thức hóa hồ sơ và trốn thuế.

Những kết quả phát hiện trên cho thấy vai trò quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát hải quan không chỉ tại cửa khẩu mà còn trong quá trình quản lý, sử dụng hàng hóa sau thông quan, góp phần nâng cao tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và phòng ngừa thất thu ngân sách nhà nước.

Quyết liệt đấu tranh, nhiều kết quả cụ thể

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình vi phạm, Chi cục Hải quan khu vực II đã triển khai đồng bộ các giải pháp đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và phòng, chống ma túy theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và Cục Hải quan.

Đơn vị đã ban hành nhiều kế hoạch chuyên đề về chống buôn lậu, kiểm soát hàng giả, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tăng cường kiểm soát ma túy và nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát hải quan trong năm 2026. Đồng thời, thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38/CĐ-TTg, tập trung thu thập thông tin, nắm chắc tình hình địa bàn, các tuyến vận chuyển trọng điểm và những mặt hàng có nguy cơ rủi ro cao để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm.

Qua triển khai các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng Hải quan khu vực II đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật.

Lực lượng Hải quan tăng cường kiểm soát hàng hóa, hành lý xuất nhập cảnh tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất nhằm phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại. Ảnh: Lạc Nguyên

Cụ thể, đơn vị phát hiện 7 vụ buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, với trị giá tang vật hơn 5,97 tỷ đồng; phát hiện 7 vụ vận chuyển trái phép chất ma túy qua biên giới, thu giữ 29,4 kg ma túy các loại; đồng thời phát hiện 4 vụ vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ và hàng giả, với trị giá hơn 6,92 tỷ đồng.

Đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, đơn vị đã phát hiện, xử lý 2.304 vụ, với tổng trị giá hàng hóa vi phạm hơn 2.983 tỷ đồng.

Những kết quả này phản ánh nỗ lực của lực lượng hải quan trong việc tăng cường kiểm soát trên các tuyến, địa bàn, kịp thời phát hiện những hành vi có dấu hiệu vi phạm, qua đó góp phần ngăn chặn buôn lậu, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quyền sở hữu trí tuệ và môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.

Không chỉ chú trọng phát hiện, ngăn chặn, công tác xử lý vi phạm và chống thất thu ngân sách cũng được Chi cục Hải quan khu vực II triển khai nghiêm túc, đồng bộ. Cơ quan hải quan đã ban hành quyết định xử phạt tiền đối với 2.301 vụ, với số tiền hơn 30,2 tỷ đồng; thực hiện ấn định thuế đối với 574 vụ, với số tiền hơn 74,2 tỷ đồng. Tổng số tiền nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 104,4 tỷ đồng.

Đây là kết quả quan trọng trong việc bảo đảm kỷ cương, kỷ luật pháp luật về hải quan, đồng thời góp phần chống thất thu thuế, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả quản lý đối với hoạt động xuất nhập khẩu.

Đặc biệt, đối với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm hình sự, Chi cục Hải quan khu vực II đã chuyển cơ quan chức năng đề nghị khởi tố 16 vụ, với trị giá tang vật gần 9,9 tỷ đồng, cùng 29,4 kg ma túy các loại.

Việc kịp thời chuyển các vụ việc có dấu hiệu hình sự đến cơ quan có thẩm quyền thể hiện tinh thần chủ động, trách nhiệm của lực lượng hải quan trong phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm xử lý vụ việc theo đúng quy định pháp luật. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh với các đường dây buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và ma túy qua biên giới.

Tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả phòng ngừa từ sớm, từ xa

Từ những kết quả đạt được, có thể thấy công tác kiểm soát hải quan đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao khi hoạt động xuất nhập khẩu, vận chuyển hàng hóa quốc tế phát triển, trong khi các đối tượng vi phạm liên tục thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng công nghệ và những sơ hở trong quy trình quản lý để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Trong bối cảnh đó, việc chủ động nắm tình hình, nhận diện sớm nguy cơ, tăng cường kiểm tra theo hướng trọng tâm, trọng điểm và nâng cao chất lượng phối hợp liên ngành có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và tội phạm ma túy.

Theo Chi cục Hải quan khu vực II, thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với lực lượng công an, biên phòng và các cơ quan chức năng trong đấu tranh các chuyên án trọng điểm; đồng thời đẩy mạnh thu thập thông tin, kiểm soát các tuyến, địa bàn và mặt hàng có nguy cơ rủi ro cao nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.

Cùng với đó, việc nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, tăng cường giám sát hoạt động xuất nhập khẩu và chủ động trao đổi thông tin giữa các lực lượng sẽ tiếp tục là những giải pháp quan trọng, góp phần phát hiện vi phạm ngay từ sớm, hạn chế nguy cơ hàng cấm, hàng giả và ma túy xâm nhập thị trường.

Với tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm, lực lượng Hải quan khu vực II tiếp tục khẳng định vai trò trong công tác quản lý nhà nước về hải quan, đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật. Những nỗ lực này góp phần bảo đảm an ninh kinh tế, giữ vững trật tự an toàn xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trên địa bàn quản lý.