Hải quan khu vực XVII quản lý rủi ro, đồng hành cùng doanh nghiệp

Xuất nhập khẩu duy trì đà tăng trưởng

Sau khi hợp nhất với Long An, Tây Ninh mới hình thành hành lang kinh tế liền mạch từ các cửa khẩu quốc tế đường bộ giáp Campuchia như Mộc Bài, Xa Mát đến khu vực hạ lưu sông Soài Rạp và Cảng quốc tế Long An. Lợi thế này mở ra dư địa để Tây Ninh phát triển hệ thống logistics đa phương thức, kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Đồng bằng sông Cửu Long và thị trường ASEAN.

Cùng với lợi thế về vị trí, hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh trên địa bàn cũng đang tạo thêm động lực cho hoạt động xuất nhập khẩu. Số liệu từ Chi cục Hải quan khu vực XVII cho thấy, từ đầu năm đến nay, tỉnh đã thành lập mới 4.049 doanh nghiệp, tăng 12% so với cùng kỳ, với tổng vốn đăng ký 25.580 tỷ đồng. Đến nay, toàn tỉnh có 36.872 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, trong đó 30.226 doanh nghiệp đang hoạt động thực tế.

Hải quan khu vực XVII làm thủ tục kiểm tra hàng hóa tại Khu công nghiệp Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Văn Dũng.

Ở khu vực đầu tư nước ngoài, tỉnh có 2.165 dự án với tổng vốn đăng ký 26,27 tỷ USD, thuộc nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI. Hệ thống khu công nghiệp cũng đang tiếp tục được mở rộng, với 34 khu công nghiệp đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư, tỷ lệ lấp đầy đạt 69,31%.

Theo ông Phan Văn Vũ - Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XVII, tính đến ngày 14/7/2026, có 3.081 doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan khu vực XVII, trong đó 2.214 doanh nghiệp trong nước và 867 doanh nghiệp nước ngoài. Tổng trị giá xuất nhập khẩu đạt hơn 20,18 tỷ USD, tăng 13,51% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt hơn 11,27 tỷ USD, tăng 15,08%; nhập khẩu đạt hơn 8,91 tỷ USD, tăng 11,58%.

Số lượng tờ khai cũng tăng đáng kể, với gần 598.000 tờ khai được thực hiện trên hệ thống VNACCS đến giữa tháng 7. Trong đó tờ khai xuất khẩu tăng 15,78% và tờ khai nhập khẩu tăng 9,91% so với cùng kỳ.

Từ những kết quả này, Chi cục Hải quan khu vực XVII đánh giá hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn trong những năm tới có thể duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 10%/năm.

Số hóa để thông quan nhanh hơn

Lưu lượng hàng hóa tăng cũng đồng nghĩa áp lực lên khâu thông quan, giám sát và quản lý ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, số hóa được xác định là một trong những giải pháp để cơ quan Hải quan vừa quản lý chặt chẽ, vừa không tạo thêm thời gian chờ đợi cho doanh nghiệp.

Theo ông Phan Văn Vũ – Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XVII, hiện 100% tờ khai hải quan được thực hiện điện tử. Các thủ tục liên quan đến cấp phép, kiểm tra chuyên ngành, chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D và hoạt động của người, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, quá cảnh cũng được thực hiện thông qua Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN.

Không chỉ số hóa khâu khai báo, công nghệ còn được mở rộng sang giám sát tại các cửa khẩu đường bộ. Hệ thống camera giám sát trực tuyến kết nối từ các cửa khẩu về trung tâm chỉ huy giúp lãnh đạo cơ quan Hải quan theo dõi và điều tiết hoạt động kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện.

Trong khi đó, hệ thống định vị GPS kết hợp seal điện tử được sử dụng để giám sát hành trình hàng hóa chuyển cửa khẩu, hàng quá cảnh, góp phần ngăn ngừa buôn lậu và gian lận thương mại. Phần mềm quản lý phương tiện xuất nhập cảnh cũng được triển khai nhằm tối ưu hóa quy trình kiểm tra xe tải, xe khách qua biên giới và rút ngắn thời gian chờ đợi.

Một bước tiến khác là việc phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế triển khai cửa khẩu số. Đồng thời thực hiện thu phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng đối với phương tiện ra, vào tại các cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính trên địa bàn bằng phương thức điện tử trên nền tảng số.

Đáng chú ý, Chi cục Hải quan khu vực XVII cũng đã thử nghiệm Chatbot AI hỗ trợ cán bộ Hải quan và doanh nghiệp. Công cụ này được giới thiệu để cộng đồng doanh nghiệp trải nghiệm, đặt câu hỏi nghiệp vụ và đóng góp ý kiến, qua đó từng bước mở rộng ứng dụng AI trong hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu.

Quản lý rủi ro, đồng hành cùng doanh nghiệp

Cùng với số hóa thủ tục, quản lý rủi ro tiếp tục là một trong những phương thức được Chi cục Hải quan khu vực XVII sử dụng để cân bằng giữa yêu cầu quản lý và tạo thuận lợi thương mại.

Việc kiểm tra, giám sát và kiểm tra sau thông quan được thực hiện trên cơ sở tổng hợp, xử lý thông tin về mức độ tuân thủ pháp luật của người khai hải quan, từ đó phân loại rủi ro và lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp.

Theo ông Vũ, việc thu thập đầy đủ thông tin về doanh nghiệp giúp nâng cao chất lượng phân luồng, tăng tỷ lệ luồng xanh và thực hiện hiệu quả chủ trương thông quan trước, kiểm tra sau. Cùng với đó, Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan được kỳ vọng giúp cơ quan Hải quan tập trung nguồn lực vào những đối tượng có rủi ro cao, đồng thời giảm kiểm tra đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt.

Bên cạnh đó, Chi cục Hải quan khu vực XVII cũng duy trì các kênh thông tin, tuyên truyền và đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp. Hội nghị đối thoại doanh nghiệp được tổ chức định kỳ 2 lần mỗi năm để cập nhật chính sách mới, tiếp nhận khó khăn, vướng mắc và tổng hợp những vấn đề vượt thẩm quyền để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Hướng tới cửa khẩu thông minh, logistics số

Trong thời gian tới, Chi cục Hải quan khu vực XVII xác định tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa quản lý hải quan và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các chủ thể trong chuỗi cung ứng. Mục tiêu là rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Theo định hướng này, cơ quan Hải quan sẽ tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm hồ sơ và thời gian xử lý, mở rộng hải quan số, hải quan thông minh và thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử. Đồng thời, tăng cường quản lý rủi ro, tập trung kiểm tra các lô hàng có dấu hiệu vi phạm và giảm kiểm tra đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt.

Một trọng tâm khác là kết nối dữ liệu giữa cơ quan Hải quan với doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp xuất nhập khẩu, cảng, kho bãi và các cơ quan quản lý nhà nước. Big Data, AI, camera giám sát và seal định vị điện tử được định hướng tiếp tục ứng dụng để nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời giảm chi phí logistics.

Cùng với đó, Chi cục sẽ tham gia góp ý quy hoạch các trung tâm logistics, khu công nghiệp, cửa khẩu và địa điểm làm thủ tục hải quan; hỗ trợ xây dựng các địa điểm kiểm tra, giám sát tại trung tâm logistics. Công tác đối thoại, hỗ trợ và giải đáp vướng mắc cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics cũng tiếp tục được tăng cường, cùng với việc khuyến khích doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do để mở rộng thị trường xuất khẩu.