Hải quan Việt Nam - Lào: Siết chống buôn lậu, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Trong chương trình công tác tại Lào từ ngày 25 đến 27/10/2026, đoàn đại biểu cấp cao Hải quan Việt Nam do ông Nguyễn Văn Thọ, Cục trưởng Cục Hải quan dẫn đầu tham dự Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan Việt Nam - Lào năm 2026. Hội nghị do ông Phoukhaokham Vannavongxay, Cục trưởng Cục Hải quan Lào chủ trì.

Tại hội nghị, hai bên đánh giá kết quả hợp tác năm 2026 và thống nhất các nhiệm vụ trọng tâm năm 2027, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý hải quan, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Tăng cường phối hợp chống buôn lậu, ma túy

Trong năm 2026, hai cơ quan đã triển khai nhiều hoạt động hợp tác, từ trao đổi kinh nghiệm tổ chức bộ máy đến phối hợp phòng, chống buôn lậu và đào tạo cán bộ Hải quan Lào về phân loại, trị giá, xuất xứ hàng hóa. Tiếp nối đà hợp tác này, hoạt động trao đổi nghiệp vụ kiểm tra sau thông quan dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 16 đến 20/11/2026.

Hai bên thống nhất tiếp tục trao đổi thông tin phục vụ xác minh, điều tra, xử lý vi phạm pháp luật hải quan, đặc biệt là các vụ việc liên quan đến ma túy và tiền chất. Danh sách đầu mối liên hệ tại các chi cục hải quan khu vực, đơn vị hải quan cửa khẩu sẽ được cập nhật; đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu thống kê và phối hợp giữa các địa phương có chung đường biên giới.

Cơ chế liên lạc thường xuyên được kỳ vọng giúp nâng cao khả năng phát hiện, xử lý vi phạm, hạn chế khoảng trống trong quản lý hàng hóa qua biên giới.

Toàn cảnh hộ nghị: Ảnh: Hải quan cung cấp

Hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế

Bên cạnh việc kiểm soát nghiêm ngặt các hành vi vi phạm, hợp tác song phương còn hướng tới mục tiêu đồng hành cùng doanh nghiệp, hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục, vận chuyển và giao nhận hàng hóa. Song thực tế cho thấy, hàng hóa giao dịch giữa Việt Nam và Lào không mặc nhiên được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt nếu không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật về xuất xứ.

Do đó, việc xác định chính xác mã số HS, trị giá khai báo và tính hợp pháp của chứng từ xuất xứ (C/O) có ý nghĩa quan trọng. Hai cơ quan khuyến cáo doanh nghiệp cần chủ động kiểm tra kỹ các yếu tố này trước khi ký kết hợp đồng thương mại. Việc chỉ căn cứ vào nơi mua bán hoặc tuyến vận chuyển mà bỏ qua quy tắc xuất xứ có thể khiến doanh nghiệp gặp rủi ro bị truy thu thuế khi khai báo hải quan.

Để minh họa cho nỗ lực tạo thuận lợi thương mại này, hai bên đánh giá cao vai trò của các mô hình điểm tại miền Trung. Điển hình như tại miền Trung, cửa khẩu quốc tế Lao Bảo kết nối với cửa khẩu Den Savanh của Lào đang đóng vai trò là điểm giao thương quan trọng trên Hành lang Kinh tế Đông - Tây, góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hóa và kết nối thị trường khu vực.

Xóa bỏ "điểm nghẽn" hạ tầng, hiện thực hóa cam kết năm 2027

Dù quy mô thương mại ngày càng tăng, hội nghị thẳng thắn nhìn nhận hạ tầng giao thông kết nối hiện chưa đồng bộ. Tình trạng khan hiếm kho bãi, bãi kiểm hóa và sự thiếu hụt của dịch vụ sang tải, logistics tại một số khu vực vẫn là những "điểm nghẽn" lớn cần sớm tháo gỡ.

Để giải quyết bài toán này, Thỏa thuận Hà Nội năm 2007 về tạo thuận lợi cho người, phương tiện và hàng hóa qua lại biên giới tiếp tục được chọn là bộ khung pháp lý cốt lõi. Hai bên thống nhất sẽ tập trung nguồn lực nghiên cứu sửa đổi, bổ sung thỏa thuận này để phù hợp với bối cảnh mới, quyết tâm hoàn thành vững chắc trong năm 2027.

Kết thúc hội nghị, Hải quan Việt Nam và Lào đã ký biên bản làm việc, làm cơ sở vững chắc triển khai kế hoạch hợp tác năm 2027. Việc cụ thể hóa các cam kết này thành quy trình phối hợp đồng bộ được kỳ vọng giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch giao hàng, kiểm soát chi phí và tận dụng hiệu quả hơn các ưu đãi thương mại giữa hai quốc gia.