Hai vị Ni trưởng trong lịch sử Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam hiện đại, nữ giới không chỉ đóng góp trong đời sống tu học, hoằng pháp, giáo dục và hoạt động xã hội, mà còn từng đảm nhiệm những vị trí lãnh đạo quan trọng trong các tổ chức Phật giáo từ địa phương tới Trung ương.

Những trường hợp được ghi nhận trong tư liệu lịch sử đặt ra một câu hỏi đáng chú ý khi nhìn vào cơ cấu lãnh đạo Phật giáo hiện nay: Vai trò của Ni giới trong quản trị Giáo hội đã được nhìn nhận và phát huy như thế nào qua các thời kỳ?

Ni trưởng Thích Đàm Nhung: Trưởng BTS Phật giáo tỉnh Thanh Hóa

Một trường hợp đặc biệt đáng chú ý là Ni trưởng Thích Đàm Nhung, người từng giữ chức Trưởng BTS Phật giáo tỉnh Thanh Hóa.

Theo tư liệu được công bố trên các kênh thông tin Phật giáo, Ni trưởng đảm nhiệm cương vị này trong nhiều nhiệm kỳ, trong giai đoạn 1987–2007. Một bài viết về hoạt động Phật giáo Thanh Hóa cũng ghi nhận, Ni trưởng từng giữ chức vụ Trưởng ban trong hoàn cảnh địa phương gặp nhiều khó khăn về nhân sự Tăng sĩ.

Đây là một dấu mốc đáng quan tâm trong lịch sử tổ chức Giáo hội: một nữ tu sĩ đã từng đứng đầu BTS Phật giáo cấp tỉnh.

Hình ảnh sưu tầm.

Ni trưởng Huỳnh Liên và dấu ấn lãnh đạo 

Ở cấp Trung ương, Ni trưởng Thích nữ Huỳnh Liên là một nhân vật tiêu biểu.

Sau khi GHPGVN được thành lập năm 1981, Ni trưởng được suy cử làm Ủy viên Kiểm soát Ban Thường trực HĐTS Nhiệm kỳ I (1981–1987). Ni trưởng cũng là một trong những nhân vật có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển Ni giới Khất sĩ Việt Nam.

Việc một nữ tu sĩ tham gia cấp lãnh đạo T.Ư Giáo hội từ nhiệm kỳ đầu là dữ kiện lịch sử đáng chú ý.

Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân Ni trưởng Huỳnh Liên, mà còn phản ánh vai trò của Ni giới trong quá trình thống nhất và xây dựng tổ chức Phật giáo Việt Nam hiện đại.

Sau đó, nhiều Ni trưởng và Ni sư tiếp tục tham gia Hội đồng Trị sự qua các nhiệm kỳ, đảm nhiệm các vị trí trong Ban Thường trực, các ban chuyên môn và những lĩnh vực hoạt động khác của Giáo hội.

Như vậy, sự tham gia của nữ tu sĩ vào bộ máy lãnh đạo Phật giáo Việt Nam không phải hiện tượng chỉ xuất hiện trong một thời điểm đơn lẻ.

Hình ảnh sưu tầm.

Từ lãnh đạo Ni giới tới các vị trí quản trị Giáo hội

Lịch sử Ni bộ Bắc tông miền Nam cũng ghi nhận những nữ tu sĩ có vai trò lãnh đạo và tổ chức nổi bật, trong đó có Ni trưởng Như Thanh. Ni trưởng từng đảm nhiệm những trọng trách trong Ni bộ và đóng góp vào việc xây dựng hệ thống tổ chức, giáo dục và sinh hoạt của Ni giới.

Ở các nhiệm kỳ GHPGVN, nhiều Ni trưởng, Ni sư còn tham gia Hội đồng Trị sự, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự và các ban chuyên môn cấp Trung ương. Tại địa phương, Ni sư cũng tham gia BTS với nhiều chức vụ như Phó Trưởng ban, thư ký và ủy viên.

Những dữ kiện này cần được phân loại chính xác: thành viên HĐTS, lãnh đạo một ban chuyên môn, người đứng đầu Ni bộ và Trưởng BTS cấp tỉnh là các chức danh khác nhau, có phạm vi trách nhiệm khác nhau. Tuy vậy, tất cả đều cho thấy nữ tu sĩ đã tham gia vào hoạt động quản trị và lãnh đạo Phật giáo ở nhiều vai trò.

Tài liệu tham khảo:

1. “Thanh Hóa: Khánh thành chùa Linh Cảnh”, thông tin về Ni trưởng Thích Đàm Nhung, nguyên Trưởng ban Trị sự Phật giáo tỉnh Thanh Hóa: https://www.phattuvietnam.net/thanh-hoa-khanh-thanh-chua-linh-canh/

2. “Hào khí thiền môn xứ Thanh và các vị ni sư trong kháng chiến”, đề cập vai trò của Ni trưởng Đàm Nhung trong Ban Trị sự Phật giáo Thanh Hóa:
https://tapchinghiencuuphathoc.vn/hao-khi-thien-mon-xu-thanh-va-cac-vi-ni-su-trong-khang-chien.html
https://www.phattuvietnam.net/dai-le-ky-niem-40-nam-ngay-thanh-lap-ghpgvn-tinh-thanh-hoa/

3. “Danh sách Hội đồng Trị sự GHPGVN nhiệm kỳ IX (2022–2027)”:

https://ghpgvn.vn/danh-sach-hoi-dong-tri-su-ghpgvn-nhiem-ky-ix-2022-2027/

4. “Hội đồng Trị sự GHPGVN”, thông tin về thành phần và cơ cấu Hội đồng Trị sự: https://ghpgvn.vn/hoi-dong-tri-su-ghpgvn/

5. “Thông cáo báo chí Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ IX, nhiệm kỳ 2022–2027”: https://ghpgvn.vn/thong-cao-bao-chi-dai-hoi-dai-bieu-phat-giao-toan-quoc-lan-thu-ix-nhiem-ky-2022-2027/

6. “Báo cáo hoạt động của Ni giới Hệ phái Khất sĩ”, thông tin về các Ni trưởng, Ni sư tham gia Hội đồng Trị sự qua các nhiệm kỳ: Ni trưởng Huỳnh Liên (1947-1987), Ni trưởng Bạch Liên (1987–1996), Ni trưởng Tạng Liên (1996–2001) và Ni trưởng Tràng Liên từ năm 2001 https://daophatkhatsi.vn/lich-su-he-phai/cac-giao-doan/bao-cao-hoat-dong-cua-ni-gioi-hpks.html
***
Tác giả: Nguyễn Hữu Chót