Hạn chế những tác động không mong muốn

Hiện nay, giá bán lẻ điện cho nhóm khách hàng sinh hoạt đang được áp dụng theo giá bán lẻ điện bậc thang tăng dần. Việc áp dụng cơ chế giá theo thời gian sử dụng là phù hợp với những nước đang phát triển như nước ta. Đồng thời việc này còn có tác dụng khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và góp phần bảo đảm an sinh xã hội khi là một trong những công cụ để hỗ trợ các hộ sử dụng điện có thu nhập thấp được tiêu dùng điện đáp ứng nhu cầu ở mức cần thiết phù hợp với khả năng chi trả.

Bộ Công Thương lý giải thêm rằng, theo biểu đồ phụ tải của hệ thống điện, phụ tải sinh hoạt đang chiếm tỉ trọng lớn thứ hai sau phụ tải công nghiệp trong tổng tiêu thụ điện cả nước và khó có khả năng điều chỉnh hành vi sử dụng điện. Trong giai đoạn tới, khi nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và việc phát triển nguồn cung có nhiều khó khăn nên cần nghiên cứu các biện pháp để khách hàng sinh hoạt thực hiện tiết kiệm điện hiệu quả hơn nữa và một trong số đó là nghiên cứu áp dụng biểu giá TOU.

Nhận định về đề xuất này, nhiều ý kiến cho rằng, nếu nhìn nhận thuần túy về kỹ thuật, đây là giải pháp cần thiết để người tiêu dùng thay đổi hành vi sử dụng điện. Người tiêu dùng có thể điều chỉnh thời gian sử dụng điện trong ngày phù hợp, từ đó giảm chi phí tiêu dùng. Đối với hệ thống, việc này sẽ giúp giảm tải vào thời gian cao điểm. Thế nhưng, việc áp dụng biểu giá điện sinh hoạt theo thời gian dùng trong ngày ban đầu sẽ gây khó khăn cho người tiêu dùng, nhất là với người lao động, công nhân, người dân vùng nông thôn bởi buổi tối là thời gian sử dụng điện sinh hoạt nhiều nhất nên lượng điện sử dụng sẽ nhiều hơn.

Mặt khác, theo tính toán, điện sinh hoạt chiếm khoảng 30 - 35% tổng lượng điện tiêu thụ quốc gia, do đó việc điều chỉnh cơ chế giá sẽ tác động đáng kể đến người dân cho nên cần xem xét kỹ khung thời gian áp dụng cũng như mức giá phù hợp. Và khi đã áp dụng biểu giá điện theo thời gian thì không nên đồng thời áp dụng cơ chế giá lũy tiến - vị chuyên gia này nêu quan điểm.

Thực tế phụ tải tiêu thụ điện không phân bố đồng đều theo thời gian mà thường ở các khoảng thời gian có nhu cầu sử dụng điện tăng cao, tức giờ cao điểm. Bên cạnh đó, hiện nay loại công tơ khách hàng sinh hoạt đang dùng là công tơ một giá, tức chỉ thu thập được chỉ số, không phải là công tơ đa chức năng. Do đó, để áp dụng giá TOU cần phải thay thế hệ thống công tơ và hoàn thiện hạ tầng.

Hay như ý kiến của đại diện Cục Điện lực, Bộ Công Thương thì mục đích ban hành quy định và áp dụng các mức giá khác nhau nhằm phản ánh đúng chi phí sản xuất, kinh doanh điện. Vì vào khung giờ cao điểm, Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia phải huy động các nguồn điện có chi phí cao như tuabin khí, các nhà máy chạy dầu diesel hoặc điện khí LNG do phụ tải tăng cao. Trong khi ở các khung giờ bình thường và thấp điểm, nhu cầu phụ tải giảm nên có thể huy động các nguồn điện có chi phí thấp hơn. Và nếu thực hiện cũng cần có thời gian triển khai, phải lắp đặt công tơ 1 chiều sử dụng tính tiền 3 giá theo giờ bình thường, giờ cao điểm, giờ thấp điểm cũng như hệ thống đo đếm, phân tích…

Có thể khẳng định, mục tiêu điều chỉnh phụ tải và sử dụng điện hiệu quả là cần thiết trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng như hiện nay. Tuy nhiên đối với nhóm khách hàng sử dụng điện cho sinh hoạt, việc triển khai cơ chế giá điện theo giờ cần được nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng và thận trọng để một mặt vừa nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, vừa hạn chế tối đa những tác động không mong muốn đến đời sống người dân và ổn định kinh tế vĩ mô.