Hạn hán, xâm nhập mặn có phức tạp như mọi năm?

Theo dự báo, từ nay đến hết tháng 5/2026, ENSO có khả năng chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất khoảng 80-90%. Trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026, hiện tượng này nhiều khả năng tiếp tục duy trì trạng thái trung tính, tuy nhiên xác suất chuyển sang El Nino có xu hướng tăng dần, dao động khoảng 35-45%.

Ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi

Về tình hình nguồn nước, dự báo lượng mưa và dòng chảy sông suối tại các khu vực phía Nam, gồm Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, nhìn chung tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, do đang bước vào giai đoạn cao điểm của mùa khô nên lượng nước thực tế vẫn ở mức thấp.

Hiện nay, lượng nước trữ trong các hồ chứa thủy lợi và một số hồ chứa thủy điện phục vụ cấp nước cho sản xuất nông nghiệp đang ở mức trung bình, đạt khoảng 70-80% dung tích thiết kế.

Trên cơ sở dự báo khí tượng thủy văn và lượng nước trữ tại các hồ chứa, cơ quan chuyên môn nhận định nguy cơ hạn hán và thiếu nước trong mùa khô 2025-2026 chủ yếu xảy ra cục bộ.

Cụ thể, tại khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, nguồn nước cơ bản vẫn đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, nguy cơ thiếu nước có thể xảy ra tại các công trình thủy lợi nhỏ hoặc các vùng ngoài hệ thống tưới. Thời điểm cần đặc biệt lưu ý là khu vực ven biển Nam Trung Bộ vào các tháng 7 và 8/2026, trong khi vùng cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ có thể chịu áp lực nguồn nước trong các tháng 3 và 4/2026.

Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục gay gắt

Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, xâm nhập mặn đã xuất hiện ở mức tương đương trung bình nhiều năm và đã ảnh hưởng đến nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cũng như sinh hoạt của người dân trong một số thời điểm.

Từ nay đến tháng 5/2026, dòng chảy từ sông Mê Công về Đồng bằng sông Cửu Long dự báo tiếp tục giảm dần. Đợt xâm nhập mặn cao nhất tại các cửa sông Cửu Long được dự báo tập trung từ ngày 19 đến 23/3/2026, với ranh mặn 4g/lít có thể lấn sâu từ 42 đến 55 km.

Toàn cảnh cuộc họp báo

Tại các cửa sông Vàm Cỏ và Cái Lớn, xâm nhập mặn dự kiến xảy ra vào các đợt từ 1-6/3, 19-23/3, 30/3-4/4 và 18-21/4. Trong các đợt này, ranh mặn 4g/lít có thể vào sâu khoảng 65-70 km.

Tuy nhiên, với hệ thống hạ tầng thủy lợi đã được đầu tư tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, khả năng chủ động kiểm soát xâm nhập mặn được đánh giá khá tốt, do đó nguy cơ thiếu nước trên diện rộng là không lớn.

Dù vậy, nguồn nước của vùng trong mùa khô phụ thuộc nhiều vào dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công. Vì vậy, các địa phương cần đề phòng những biến động bất thường do việc vận hành các hồ chứa thủy điện ở thượng nguồn, đặc biệt là khi tích nước hoặc xả nước hạn chế.

Nguy cơ thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại một số vùng cuối nguồn thuộc các tỉnh như Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cà Mau. Các khu vực nằm trong các hệ thống thủy lợi như Gò Công (Đồng Tháp), Nam Măng Thít (Vĩnh Long), Long Phú – Tiếp Nhật (TP Cần Thơ), Nhật Tảo – Tân Trụ (Tây Ninh) cần đặc biệt lưu ý.

Chủ động nhiều giải pháp ứng phó hạn hán và xâm nhập mặn

Để chủ động ứng phó với tình trạng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2025-2026, Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nhiều giải pháp chỉ đạo, điều hành.

Trong đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 15/CĐ-TTg ngày 20/2/2026 về việc chủ động ứng phó với xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long và hạn hán, cháy rừng tại khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Tiếp đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng ban hành Văn bản số 1643/BNNMT-TL ngày 23/2/2026 nhằm triển khai thực hiện công điện của Thủ tướng, đồng thời chỉ đạo các địa phương chủ động các giải pháp phòng chống hạn hán và xâm nhập mặn.

Bộ cũng đã tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch sản xuất vụ Đông Xuân 2025-2026 tại khu vực phía Nam; đồng thời thành lập các đoàn công tác trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo và hướng dẫn địa phương thực hiện công tác phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và dân sinh.

Bên cạnh đó, thông tin dự báo chuyên ngành về nguồn nước, hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2025-2026 đã được các đơn vị khoa học trực thuộc Bộ cung cấp từ sớm, ngay từ tháng 9/2025, và liên tục cập nhật theo tuần, theo tháng. Các dự báo cũng xác định rõ những diện tích sản xuất nông nghiệp có nguy cơ bị ảnh hưởng để làm cơ sở triển khai các giải pháp ứng phó hiệu quả.

Ngoài ra, một số dự án công trình thủy lợi mới đã được đầu tư và đưa vào vận hành như cống âu Nguyễn Tấn Thành (Tiền Giang), Vàm Bà Lịch (Kiên Giang) và Rạch Mọp (Sóc Trăng). Những công trình này góp phần tăng cường khả năng ngăn mặn, giữ ngọt và bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Văn Ngân/VOV.VN