Hàn Quốc tăng tốc phát triển lực lượng tác chiến không người lái

Tổ chức lại hệ thống chỉ huy

Theo military.people.com.cn, Cơ quan phụ trách UAV quốc phòng đặt tại thành phố Pocheon, tỉnh Gyeonggi, được tổ chức lại từ Bộ tư lệnh Tác chiến UAV thành lập năm 2023. Cơ quan mới trực thuộc Bộ Quốc phòng Hàn Quốc, do một thiếu tướng đứng đầu, có quân số khoảng 100 người, giảm mạnh so với khoảng 280 người trước đây.

Thay vì trực tiếp chỉ huy các đơn vị tác chiến, cơ quan này tập trung nghiên cứu, xây dựng khái niệm tác chiến UAV và chống UAV; hoàn thiện cơ chế mua sắm, quản lý trang bị; thống nhất tiêu chuẩn huấn luyện giữa các quân chủng; tăng cường hợp tác với doanh nghiệp quốc phòng và cơ sở nghiên cứu trong nước nhằm đẩy nhanh ứng dụng công nghệ mới.

Theo Bộ Quốc phòng Hàn Quốc, việc cải tổ nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nâng cao hiệu quả xây dựng lực lượng, đồng thời vận dụng kinh nghiệm tác chiến UAV từ các cuộc xung đột khu vực thời gian qua.

Với mô hình mới, quyền chỉ huy lực lượng UAV và chống UAV được phân cấp cho lục quân, hải quân, không quân và thủy quân lục chiến, dưới sự điều phối của Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân. Các phân đội cấp tiểu đội, trung đội cũng có thể trực tiếp sử dụng UAV theo thẩm quyền. Điều này cho thấy UAV đang chuyển từ phương tiện tác chiến chuyên biệt thành trang bị phổ biến trong quân đội Hàn Quốc.

Hàn Quốc tăng tốc phát triển lực lượng tác chiến không người lái. Ảnh minh họa: PAP/TTXVN

Mở rộng quy mô lực lượng

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan mới là mở rộng lực lượng vận hành UAV và tăng nhanh số lượng phương tiện giá thành thấp.

Theo kế hoạch, Hàn Quốc dự kiến huấn luyện kỹ năng sử dụng UAV cho khoảng 500.000 quân nhân, đưa nội dung này vào chương trình huấn luyện cơ bản. Đến cuối năm 2026, quân đội sẽ tiếp nhận khoảng 11.000 UAV huấn luyện, năm 2027 mua thêm hơn 17.000 chiếc. Đến năm 2029, tổng số UAV dự kiến đạt khoảng 110.000 chiếc, trong đó có 60.000 UAV huấn luyện; số UAV trang bị cho mỗi tiểu đội tăng từ 2 lên 4-5 chiếc.

Cùng với đó, Hàn Quốc xúc tiến xây dựng hệ thống thao trường huấn luyện UAV cho các quân chủng, bổ sung cơ sở thử nghiệm tại các trung tâm huấn luyện chuyên về trí tuệ nhân tạo (AI).

Để rút ngắn thời gian mua sắm, Hàn Quốc dự kiến áp dụng cơ chế chứng nhận nhanh tương tự chương trình “Blue UAS” của Mỹ. Theo kế hoạch, đến năm 2030, nước này sẽ mua hơn 20.000 UAV trinh sát và UAV tiêu hao giá thành thấp; đẩy nhanh triển khai đạn lảng vảng tầm xa K-LUCAS và UAV bầy đàn ứng dụng AI. Trong lĩnh vực chống UAV, trọng tâm là phát triển vũ khí laser, vi sóng công suất cao và UAV đánh chặn giá rẻ.

Nguồn lực tài chính cũng được tăng cường đáng kể. Dự toán ngân sách quốc phòng Hàn Quốc năm 2027 đạt 73.300 tỷ won, tăng 8,2%. Trong đó, ngân sách dành cho UAV và chống UAV tăng từ khoảng 670 tỷ lên 800 tỷ won; ngân sách phát triển AI và phối hợp tác chiến giữa phương tiện có người lái và không người lái tăng từ 496,8 tỷ lên 772,7 tỷ won.

Tuy nhiên, tham vọng mở rộng lực lượng UAV đang đối mặt với không ít thách thức. Tỷ lệ nội địa hóa các linh kiện quan trọng như hệ thống điều khiển bay, pin, động cơ và thiết bị thông tin liên lạc còn thấp. Tháng 8-2026, một loại đạn lảng vảng do Hàn Quốc phát triển đã hai lần liên tiếp rơi xuống biển sau khi cất cánh thử nghiệm từ tàu đổ bộ tấn công Marado.

Bên cạnh đó, việc huấn luyện hàng trăm nghìn quân nhân đòi hỏi nguồn lực lớn về giáo viên, cơ sở vật chất và quản lý vùng trời. Phân cấp sử dụng UAV xuống cấp tiểu đội, trung đội cũng tiềm ẩn nguy cơ xung đột vùng trời và bắn nhầm lẫn nhau.

Nâng cấp năng lực tác chiến

Cùng với mở rộng quy mô lực lượng, Hàn Quốc đẩy mạnh thử nghiệm phối hợp tác chiến giữa máy bay có người lái và không người lái.

Mới đây, Tập đoàn Công nghiệp hàng không vũ trụ Hàn Quốc (KAI) thông báo thực hiện thành công chuyến bay đội hình đầu tiên giữa máy bay chiến đấu hạng nhẹ FA-50 và UAV phản lực thử nghiệm AAP. Chuyến bay kéo dài khoảng 20 phút, ở độ cao 2.100m, tốc độ 360km/giờ, duy trì cự ly giữa hai phương tiện từ 9 đến 30m.

AAP là mẫu UAV thực hiện chuyến bay đầu tiên tháng 10-2025, có khối lượng 150kg, tốc độ tối đa 790km/giờ, tích hợp hệ thống phi công AI mang tên KAiLOT, có thể đảm nhiệm nhiệm vụ trinh sát, gây nhiễu điện tử, làm mồi nhử và tiến công.

Lộ trình phát triển năng lực phối hợp tác chiến có người lái và không người lái gồm ba giai đoạn. Giai đoạn đầu đã hoàn thành với thử nghiệm bay đội hình. Giai đoạn hai tập trung phát triển khả năng để phi công trực tiếp điều khiển UAV trên không, dự kiến thử nghiệm tiếp vào tháng 12-2026 và tiến tới tổ chức đội hình từ 4 UAV trở lên trong ba năm tiếp theo.

Giai đoạn ba hướng tới tích hợp công nghệ này lên phiên bản hai chỗ ngồi của máy bay chiến đấu KF-21, kết hợp UAV đồng hành có khả năng giảm bộc lộ tín hiệu radar (LOWUS). Loại UAV này do Korean Air và Cơ quan Phát triển quốc phòng Hàn Quốc phối hợp nghiên cứu, có thiết kế tương tự XQ-58A của Mỹ, dự kiến thử nghiệm phối hợp bay vào khoảng năm 2027. Mục tiêu là hình thành hệ thống tác chiến trong đó máy bay có người lái đóng vai trò trung tâm chỉ huy, UAV thực hiện các nhiệm vụ phía trước đội hình.

Giới phân tích nhận định, việc đẩy mạnh phát triển lực lượng UAV cho thấy Hàn Quốc đang tăng tốc hiện đại hóa quân đội, nâng cao khả năng tự chủ quốc phòng và thúc đẩy quá trình chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến.