Hàng loạt chính sách giáo dục quan trọng chính thức có hiệu lực từ hôm nay

Lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp

Luật Nhà giáo, có hiệu lực từ hôm nay (1/1), lần đầu tiên luật hóa rõ ràng nguyên tắc: lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Đây được xem là bước ngoặt lớn trong chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ giáo viên, khẳng định vị thế đặc biệt của nghề giáo trong xã hội.

Luật giao Chính phủ quy định chi tiết bảng lương, hệ số lương và chế độ tiền lương đối với nhà giáo, bảo đảm thực hiện đúng chủ trương "xếp cao nhất". Ngoài lương cơ bản, nhà giáo còn được hưởng nhiều khoản phụ cấp và chế độ đặc thù như: phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp thâm niên, phụ cấp lưu động, phụ cấp giáo dục hòa nhập, trợ cấp vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo… nhằm nâng cao thu nhập toàn diện và tạo động lực gắn bó lâu dài với nghề.

Phụ cấp ưu đãi nghề tăng mạnh, mức cao nhất từ trước đến nay

Theo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho giáo dục và đào tạo, phụ cấp ưu đãi nghề đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên ngành giáo dục được nâng lên mức cao nhất từ trước tới nay, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Cụ thể, giáo viên mầm non, phổ thông công lập được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề tối thiểu 70%; nhân viên trường học hưởng phụ cấp tối thiểu 30%; giáo viên công tác tại vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo được hưởng 100% phụ cấp ưu đãi nghề.

Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, nghị quyết cho phép các trường tự chủ quyết định mức thu nhập tăng thêm cho nhà giáo, viên chức và người lao động từ các nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách, phù hợp với quy chế chi tiêu nội bộ và hiệu quả hoạt động của đơn vị.

Một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026–2027

Từ năm học 2026–2027, cả nước sẽ sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất, theo quyết định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, thực hiện theo Nghị quyết của Quốc hội.

Mới đây, Bộ GD&ĐT đã quyết định lựa chọn bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc, quyết định có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Từ năm 2026, Luật Nhà giáo có hiệu lực với nhiều chính sách mới, trong đó lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.

Theo Bộ GD&ĐT, bộ sách này có đầy đủ tất cả các môn học ở cả 3 cấp học, đã được triển khai rộng rãi tại 34 tỉnh, thành phố, bảo đảm chất lượng khoa học – sư phạm, đồng thời có tính ổn định cao và khả năng cung ứng đồng bộ trên toàn quốc.

Việc sử dụng một bộ sách thống nhất giúp bảo đảm cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng giữa các vùng miền, hạn chế đứt gãy kiến thức khi học sinh chuyển trường, đặc biệt với học sinh vùng khó khăn và con em lao động di cư. Bộ GD&ĐT cũng cho biết, lộ trình tiến tới miễn phí sách giáo khoa vào năm 2030 sẽ góp phần giảm đáng kể chi phí học tập thường xuyên cho học sinh và gia đình.

Giám đốc Sở GD&ĐT được trao thẩm quyền tuyển dụng giáo viên

Một điểm đổi mới quan trọng trong công tác quản lý nhân sự giáo dục là trao thẩm quyền tuyển dụng cho giám đốc Sở GD&ĐT, theo Nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Theo đó, giám đốc Sở GD&ĐT có thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân viên các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt, trường trung học nghề công lập; thực hiện điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm và thay đổi vị trí việc làm đối với nhân sự giáo dục thuộc phạm vi quản lý hoặc liên quan từ hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên.

Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm và thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo và nhân viên các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý.

Giáo viên được dạy liên trường, liên cấp

Luật Nhà giáo cũng lần đầu tiên luật hóa cơ chế dạy liên trường, liên cấp, cho phép điều phối giáo viên giảng dạy tại nhiều cơ sở giáo dục hoặc nhiều cấp học khác nhau.

Quy định này nhằm khắc phục tình trạng thừa – thiếu giáo viên cục bộ, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh thiếu giáo viên ở một số môn học và tại những địa bàn khó khăn.

Điều chỉnh chế độ nghỉ hưu của giáo viên

Luật Nhà giáo có những thay đổi đáng chú ý về chế độ nghỉ hưu. Theo đó, giáo viên mầm non được nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu chung và không bị trừ tỷ lệ lương hưu nếu đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội.

Ngược lại, giáo viên có trình độ cao được kéo dài thời gian công tác, trong đó giáo viên có học vị tiến sĩ được kéo dài thêm 5 năm, phó giáo sư thêm 7 năm và giáo sư thêm 10 năm. Việc kéo dài thời gian công tác chỉ áp dụng đối với hoạt động chuyên môn, không gắn với chức vụ quản lý, nhằm tận dụng nguồn lực học thuật chất lượng cao cho hệ thống giáo dục.

Miễn học phí môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

Từ hôm nay, Nhà nước sẽ bảo đảm nguồn lực để miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên theo lộ trình được Quốc hội thông qua.

Hiện nay, môn học này gồm 4 học phần với tổng thời lượng 165 tiết, mức học phí trung bình từ 3–8 triệu đồng tùy từng cơ sở đào tạo. Việc miễn học phí được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho sinh viên và gia đình.

Văn bằng, chứng chỉ được cấp dưới dạng giấy hoặc dạng số

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục cũng quy định rõ văn bằng, chứng chỉ trong hệ thống giáo dục quốc dân được cấp dưới dạng bản giấy hoặc bản số có giá trị pháp lý tương đương. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng hệ thống văn bằng điện tử thống nhất, phục vụ chuyển đổi số trong giáo dục, đồng thời tạo thuận lợi cho người học trong việc lưu trữ, sử dụng và xác thực văn bằng.

Chính thức bãi bỏ bằng tốt nghiệp THCS

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, bằng tốt nghiệp trung học cơ sở chính thức bị bãi bỏ từ ngày 1/1/2026.

Học sinh hoàn thành chương trình THCS và đủ điều kiện theo quy định sẽ được hiệu trưởng xác nhận hoàn thành chương trình trong học bạ. Hệ thống văn bằng quốc gia theo đó chỉ còn các văn bằng từ bậc THPT trở lên, bao gồm bằng tốt nghiệp THPT, bằng trung học nghề, trung cấp, cao đẳng, cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ và các văn bằng đào tạo chuyên sâu, đặc thù.

Đỗ Vi