Hàng loạt thị trường siết rào cản SPS: Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản đối mặt yêu cầu mới

Hoa Kỳ tiếp tục rà soát chặt dư lượng hóa chất

Theo tổng hợp mới nhất của Văn phòng Thông báo và Điểm Hỏi đáp Quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Văn phòng SPS Việt Nam), từ ngày 1 đến 15/6/2026, các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã gửi tổng cộng 43 thông báo SPS, gồm 18 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 25 thông báo chính thức có hiệu lực.

Mặc dù phần lớn các quy định mới không nhắm trực tiếp vào hàng hóa Việt Nam, song nhiều thay đổi liên quan đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật, quản lý phụ gia thực phẩm và truy xuất nguồn gốc đang tạo ra những yêu cầu ngày càng cao đối với nông sản xuất khẩu.

Trong số các thị trường phát đi nhiều thông báo nhất đợt này, Hoa Kỳ nổi bật với 6 thông báo liên quan đến việc xây dựng, sửa đổi hoặc miễn trừ yêu cầu áp dụng mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên thực phẩm, nông sản và thức ăn chăn nuôi.

Đáng chú ý, Cơ quan Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ (EPA) đang lấy ý kiến đối với các đề xuất quy định mức dư lượng của hoạt chất inpyrfluxam trên nhiều nhóm cây trồng như lúa mạch, rau củ và nhóm quả dạng táo; đồng thời đề xuất quy định mức dư lượng mancozeb trên quả nhãn ở mức 15 phần triệu (ppm).

Bên cạnh đó, Hoa Kỳ cũng xem xét sửa đổi hoặc bãi bỏ một số quy định liên quan đến các hoạt chất như cymoxanil, famoxadone, trifloxystrobin, fenpropathrin, afidopyropen và abamectin trên nhiều loại rau, củ, quả và thức ăn chăn nuôi.

Theo thông báo, Hoa Kỳ sẽ xem xét hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế Codex trong quá trình xây dựng quy định. Tuy nhiên, một số mức dư lượng có thể khác biệt do dựa trên các dữ liệu đánh giá riêng được cung cấp cho EPA.

Không chỉ thuốc bảo vệ thực vật, phía Hoa Kỳ còn mở lại thời hạn lấy ý kiến đối với đề xuất sửa đổi quy định về phụ gia thực phẩm và phụ gia tạo màu theo hướng loại bỏ một số dung môi được chỉ định. Đồng thời, nước này cũng ban hành quy định cuối cùng về mức dư lượng đối với hoạt chất pydiflumetofen trên mía và Propylene Oxide trên một số mặt hàng thực phẩm nông sản.

Những động thái này phản ánh xu hướng ngày càng phổ biến tại các thị trường phát triển: quản lý an toàn thực phẩm dựa trên cơ sở khoa học, đánh giá rủi ro và cập nhật thường xuyên theo thực tiễn sản xuất.

Sản phẩm sầu riêng xuất khẩu của Việt Nam. Ảnh: Nguyên Phương

EU duy trì kiểm soát đối với sầu riêng, thanh long và ớt của Việt Nam

Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là một trong những khu vực áp dụng hệ thống SPS nghiêm ngặt nhất thế giới.

Trong kỳ thông báo này, EU đã công bố 7 thông báo liên quan đến kiểm soát chính thức đối với hàng hóa nhập khẩu, phụ gia thức ăn chăn nuôi và các biện pháp kiểm dịch thực vật.

Đáng chú ý nhất là việc ban hành Quy định (EU) 2026/1206 sửa đổi Quy định (EU) 2019/1793 về tăng cường kiểm soát chính thức và áp dụng các biện pháp khẩn cấp đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ nước thứ ba.

Theo đó, EU bổ sung lạc và các sản phẩm từ lạc của Argentina vào diện kiểm tra với tần suất 20% do nguy cơ nhiễm aflatoxin. Đồng thời tăng tần suất kiểm tra đối với nhiều sản phẩm từ Ấn Độ, Sri Lanka, Syria, Burkina Faso và Ai Cập.

Đối với Việt Nam, danh mục kiểm soát hiện hành tiếp tục được duy trì mà không có thay đổi mới.

Cụ thể, sầu riêng tươi và sầu riêng đông lạnh vẫn thuộc diện kiểm tra với tần suất 20%. Ba mặt hàng khác gồm đậu bắp, ớt thuộc chi Capsicum loại không ngọt và thanh long tiếp tục phải kèm giấy chứng nhận kết quả lấy mẫu, phân tích trước khi nhập khẩu vào EU. Tần suất kiểm tra đối với đậu bắp và ớt là 50%, trong khi thanh long là 30%.

Việc EU giữ nguyên các biện pháp giám sát cho thấy các sản phẩm nông sản Việt Nam vẫn đang nằm trong diện theo dõi về nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hoặc các chỉ tiêu an toàn thực phẩm khác.

Ngoài kiểm soát nhập khẩu, EU cũng gia hạn và sửa đổi nhiều quy định liên quan đến phụ gia thức ăn chăn nuôi như neohesperidine dihydrochalcone, beta-carotene, inositol và các chế phẩm vi sinh sử dụng trong thức ăn chăn nuôi.

Nhật Bản tăng cường quản lý dịch bệnh và sinh vật ngoại lai

Tại châu Á, Nhật Bản công bố 3 thông báo mới liên quan đến sinh vật ngoại lai xâm hại, phòng chống dịch bệnh động vật và yêu cầu thông báo trước khi nhập khẩu.

Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo sửa đổi danh mục sinh vật sống bị quản lý theo Luật Sinh vật ngoại lai xâm hại đối với một số loài cá nước ngọt sống.

Song song với đó, Nhật Bản sửa đổi quy định về phòng chống bệnh truyền nhiễm gia súc, trong đó điều chỉnh cơ chế xử lý đối với lợn mắc hoặc nghi mắc bệnh Dịch tả lợn cổ điển, đồng thời bổ sung bệnh Viêm da nổi cục trên bò vào danh mục bệnh truyền nhiễm cần kiểm soát.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2027, Nhật Bản sẽ bổ sung thỏ sống và ong mật sống vào danh mục động vật bắt buộc phải thông báo trước khi nhập khẩu.

Theo quy định mới, các lô hàng thuộc diện này phải được thông báo cho Cơ quan Kiểm dịch động vật Nhật Bản ít nhất 40 ngày trước khi nhập khẩu.

Xuất khẩu ớt của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực trong những tháng đầu năm 2026. Ảnh: TL

Hàn Quốc siết kiểm dịch đối với hạt giống, mật ong và phấn hoa

Một thị trường đáng chú ý khác là Hàn Quốc, nơi vừa công bố hai thông báo quan trọng liên quan đến kiểm dịch thực vật và kiểm dịch động vật.

Theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, tất cả các lô hạt giống dùng để gieo trồng và phấn hoa dùng cho thụ phấn nhập khẩu vào Hàn Quốc đều phải kèm Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật do cơ quan bảo vệ thực vật của nước xuất khẩu cấp.

Điểm mới là yêu cầu này áp dụng cho mọi hình thức nhập khẩu, không phân biệt số lượng hay phương thức vận chuyển.

Theo phía Hàn Quốc, quy định được đưa ra sau khi nước này liên tục phát hiện sinh vật biến đổi gen chưa được cấp phép và nhiều đối tượng dịch hại kiểm dịch trong các lô hạt giống được vận chuyển qua đường bưu điện hoặc hành lý xách tay.

Bên cạnh đó, Hàn Quốc cũng bổ sung mật ong, các sản phẩm chứa mật ong, phấn hoa và các sản phẩm chứa phấn hoa vào danh mục hàng hóa thuộc diện kiểm dịch động vật nhập khẩu.

Theo quy định dự kiến có hiệu lực từ ngày 27/11/2026, các sản phẩm này phải kèm Giấy chứng nhận kiểm dịch thú y của cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu. Các lô hàng không đáp ứng đầy đủ yêu cầu kiểm dịch có thể bị tái xuất hoặc tiêu hủy.

Cô-lôm-bi-a mạnh tay với kháng sinh thú y

Trong khi đó, Cô-lôm-bi-a đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị quyết về việc cấm nhập khẩu, sản xuất, đăng ký, kinh doanh và sử dụng nhiều loại thuốc thú y chứa các hoạt chất kháng vi sinh vật được đánh giá là có tầm quan trọng đặc biệt.

Danh mục dự kiến bị cấm bao gồm nhiều nhóm kháng sinh quan trọng như carboxypenicillin, ureidopenicillin, một số cephalosporin, carbapenem, glycopeptide, lipopeptide và một số hoạt chất kháng virus.

Mục tiêu của quy định là giảm nguy cơ kháng kháng sinh và bảo vệ hiệu quả điều trị trong y tế cũng như thú y.

Dự thảo đồng thời yêu cầu ghi nhãn chặt chẽ hơn đối với các loại thuốc kháng vi sinh vật vẫn được phép sử dụng. Những sản phẩm này chỉ được dùng cho mục đích điều trị, không được sử dụng như chất kích thích tăng trưởng hoặc áp dụng rộng rãi mà không có cơ sở khoa học. Thời hạn góp ý đối với dự thảo kéo dài đến ngày 14/8/2026./.