'Hang Sói' giữa rừng nơi Hitler điều binh khiển tướng

Hầm trú ẩn của Hitler tại "Hang Sói" khá kiên cố và được ngụy trang rất kỹ. Ảnh: DW

Vùng đất Đông Bắc Ba Lan từ lâu nổi tiếng với các hoạt động ngoài trời. Đây là điểm đến lý tưởng cho đi bộ đường dài, cưỡi ngựa và những thú vui gắn liền với bầu không khí trong lành và đồng quê bạt ngàn. Một chốn nghỉ chân bình yên.

Bất chợt, con đường lao thẳng vào một khu rừng rậm rạp. Trên cao, chim chóc ríu rít giữa những cành cây rụng lá. Khung cảnh mang vẻ thôn dã, nhưng chính sự yên ả ấy lại chỉ là lớp vỏ ngụy trang. Tuyến đường sắt hoang phế xuất hiện, rồi tiếp đó là những tàn tích lần lộ diện giữa tán lá.

Những con đường quê tưởng chừng hiền hòa ấy thực chất dẫn tới nơi u tối: Hang Sói - đại bản doanh rộng lớn, biệt lập, nơi trùm phát xít Adolf Hitler lên kế hoạch cho các chiến dịch quân sự quan trọng của Chiến tranh Thế giới thứ hai, và cũng là nơi một âm mưu ám sát suýt làm đổi hướng cục diện cuộc chiến.

Pháo đài giữa rừng

Thiên nhiên đã tác động đến nhiều công trình kiến trúc tại Hang Sói. Ảnh: Shutterstock

Việc lựa chọn những cánh rừng và đầm lầy ở Masuria để đặt tổng hành dinh là một tính toán chiến lược của Đức Quốc xã. Sau khi tiến hành xâm lược Ba Lan vào tháng 9/1939, Đức tuyên bố vùng Masuria thuộc chủ quyền của mình.

Khi triển khai chiến lược tấn công quyết liệt nhằm tiến sâu hơn về phía Đông, với mục tiêu xâm lược Liên Xô, Hitler cần một trung tâm chỉ huy nằm sát biên giới Liên Xô.

Khu vực nằm về phía Đông thị trấn nhỏ Ketrzyn, khi ấy còn gọi là Rastenburg, dường như đặc biệt phù hợp. Tuyến đường sắt hình thành từ nhiều thập niên trước đã hỗ trợ đáng kể cho công tác xây dựng, còn rừng rậm mang lại lớp phòng vệ tự nhiên. Quan trọng hơn cả, nơi này chỉ cách biên giới Liên Xô 80 km.

Chiến dịch Barbarossa, mật danh cho cuộc xâm lược quy mô lớn của Đức Quốc xã vào Liên Xô, dự kiến khởi sự vào mùa Hè năm 1941. Mang khí thế của những ngày đầu cuộc chiến, phát xít Đức hành động rất nhanh. Organisation Todt, nhà thầu kỹ thuật quân sự chủ lực của Đức quốc xã, đã điều các đội thi công vào rừng, với sự hỗ trợ của lao động cưỡng bức là tù binh chiến tranh, chủ yếu đến từ Ba Lan và Pháp.

Tháng 6/1941, khi cuộc xâm lược Liên Xô theo kế hoạch chỉ còn tính bằng ngày, “ Hang Sói” đã hoàn thành và Hitler chuyển tới đây làm việc.

“Hang Sói” là cứ điểm kiên cố được đầu tư bài bản, nhưng đồng thời cũng mang không gian sinh hoạt tiện nghi dành cho tầng lớp lãnh đạo cao cấp của cỗ máy chiến tranh Đức Quốc xã - một nơi ẩn cư giữa rừng sâu.

Không chỉ phục vụ riêng Hitler. Khi đi vào hoạt động, hàng loạt nhân vật chóp bu của Đức Quốc xã, trong đó có Joseph Goebbels, Martin Bormann, Hermann Goring và Wilhelm Keitel, đã chuyển đến sinh sống cùng trùm phát xít.

Quy mô của công trình này tương xứng với tham vọng của Hitler. Tổng cộng có 50 hầm trú ẩn và 70 doanh trại được xây dựng. Tường hầm được làm bằng bê tông dày 6 mét. Khu phức hợp trải rộng gần 1,6 km vuông và bao gồm hai sân bay và một nhà ga xe lửa. Những tiện nghi xa hoa khác bao gồm quán trà, sòng bạc và rạp chiếu phim. Một hệ thống ngụy trang tự nhiên tinh vi gồm lưới che, cây cối và hầm phủ đầy rêu đã bảo vệ “Hang Sói” khỏi các cuộc không kích. Hơn 50.000 quả mìn được cài xung quanh khu phức hợp.

Tàn tích trong rừng

Adolf Hitler đi bộ qua "Hang Sói". Ảnh: Getty Images

Lịch sử đen tối của “Hang Sói” với tư cách đại bản doanh của Hitler khép lại vào ngày 24/1/1945, khi Đức quốc xã cho nổ các hầm trú ẩn trong lúc rút lui trước sự tiến công của Hồng quân Liên Xô. Trớ trêu thay, nhiều công trình vẫn đứng vững sau vụ nổ, chứng tỏ chất lượng xây dựng rất tốt.

Hitler sống tổng cộng khoảng 800 ngày tại “Hang Sói”. Hướng dẫn viên du lịch tại “Hang Sói” hiện nay - ông Grzegorz Opala kể lại: “Khi Hitler đến 'Hang Sói', ông ta rất ốm yếu, mất ngủ, thấp khớp và gặp các vấn đề về dạ dày”. Một ngày của Hitler tại Hang Sói bắt đầu bằng bữa sáng. Sau đó, ông ta đọc báo chí Đức. Rồi trùm phát xít sẽ dành khoảng 1 tiếng đồng hồ đi dạo cùng chú chó Blondi, giống chăn cừu Đức.

“Hang Sói” cũng là nơi gặp gỡ của quan chức từ các nước Phe Trục, bao gồm cả nhà độc tài Italy Benito Mussolini.

Một ngày của Hitler thường kết thúc bằng cuộc gọi muộn cho người bạn đời lâu năm Eva Braun. Bà Braunt sau này sẽ cùng chung số phận với Hitler khi ông tự sát trong một hầm trú ẩn khác ở Berlin, vào ngày 30/4/1945.

"Hang sói" cũng là nơi xảy ra vụ ám sát nhằm vào Hitler và nhóm thân cận của ông do một nhóm sĩ quan cấp cao của Đức Quốc xã tổ chức. Nhóm sĩ quan này lo ngại trước những thất bại ngày càng gia tăng của quân đội Đức trên chiến tuyến và bất mãn với sự chuyên quyền của Hitler.

Vụ ám sát mang tên “Chiến dịch Valkyrie” diễn ra ngày 20/7/1944. Khi đó, Đại tá quân đội Đức Claus Schenk Graf von Stauffenberg mang theo quả bom giấu trong cặp tài liệu vào khu phức hợp để tham dự hội nghị quân sự với Hitler và 20 sĩ quan. Ông đặt chất nổ dưới bàn và rời khỏi phòng, với lý do gọi điện thoại. Quả bom phát nổ lúc 12 giờ 42 phút trưa, giết chết ba người nhưng chỉ khiến Hitler bị thương nhẹ.

Hậu quả của “Chiến dịch Valkyrie” là hơn 5.000 người bị hành quyết, trong đó có von Stauffenberg. Nó cũng làm sâu sắc thêm chứng hoang tưởng của Hitler và thay đổi cách thức tổ chức các cuộc họp tại "Hang Sói".

Sự việc này cũng khiến chứng hoang tưởng của Hitler thêm trầm trọng và làm thay đổi cách thức tổ chức các cuộc họp tại “Hang Sói”. Trong hơn 40 âm mưu ám sát bất thành nhằm vào Hitler, kế hoạch tại Hang Sói là vụ việc tiến gần tới thành công nhất.

Giống như nhiều tàn tích của Đức Quốc xã trên lãnh thổ Ba Lan, “Hang Sói” đã bị bỏ hoang và xuống cấp. Sau đó, nơi này phát triển thành địa điểm du lịch. Năm 2017, chính phủ Ba Lan đã tiếp quản và tiến hành cải tạo quy mô để bảo tồn nơi này. Ngày nay, Hang Sói thu hút khoảng 300.000 du khách mỗi năm.

Ngày nay, hầu hết các hầm trú ẩn trong “Hang Sói” đều cấm du khách vào tham quan vì chúng không còn an toàn. Tuy nhiên, du khách vẫn có thể tiếp cận hạn chế vào hành lang tối tăm của một số hầm. Trong số đó có hầm trú ẩn và hầm tránh bom của Bormann, nơi trưng bày một triển lãm nhỏ. Trên đỉnh hầm còn có đài quan sát tạo điều kiện nhìn toàn cảnh tàn tích từ trên cao.

Đối với phần lớn du khách, đại bản doanh cũ của Hitler là một không gian để chiêm nghiệm. Nơi đây mang lại cái nhìn hiếm hoi về cách vận hành của cỗ máy chiến tranh Đức Quốc xã, cũng như đời sống của nhân vật giữ vai trò kiến trúc sư tư tưởng của chế độ này.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc