Hàng thập kỷ bền bỉ bảo vệ bầu trời của trực thăng Mi-28

Vào ngày 10/11/1982, nguyên mẫu Mi-28 đã cất cánh lần đầu tiên. Đến ngày 14/11/1996, chuyến bay đầu tiên của trực thăng tấn công đa năng Mi-28N "Night Hunter - Thợ săn đêm" đã diễn ra.

Cho đến nay, không có trực thăng tấn công nào khác trên thế giới có thể thực hiện một loạt các động tác nhào lộn trên không phức tạp như vậy - vòng lượn Nesterov, lộn vòng Immelmann, bay nghiêng và bay ngược.

Trong phân loại của NATO, Mi-28 được đặt biệt danh là Havoc (Tàn phá), và các phi công Nga gọi nó một cách trìu mến là "Mishka", còn các kỹ thuật viên thì gọi bằng biệt danh "Nikolai Mikhailovich".

Việc phát triển Night Hunter bắt đầu vào năm 1976, khi Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô ban hành sắc lệnh về việc chế tạo một loại trực thăng tấn công nhằm vượt trội hơn cả Mi-24 sản xuất hàng loạt và Apache của Mỹ về hiệu quả chiến đấu.

Cục Thiết kế Mil dưới sự lãnh đạo của Mark Weinberg, đã chọn thiết kế cổ điển - một máy bay hai chỗ ngồi, một rotor chính với cánh quạt đuôi. Ngược lại, Cục Thiết kế Kamov đã đưa ra ý tưởng về trực thăng một chỗ ngồi, cánh quạt đồng trục Ka-50 "Cá Mập Đen".

Các cuộc thử nghiệm bay so sánh giữa các đối thủ cạnh tranh bắt đầu vào tháng 6/1982. Tuy nhiên ngay từ trước chuyến bay đầu tiên, hệ thống truyền tín hiệu của Mi-28 đã gặp sự cố, và việc khắc phục lỗi mất vài tháng.

Trong thời gian này, trực thăng Ka-50 đã đạt được những tiến bộ đáng kể, buộc những người chịu trách nhiệm về Night Hunter phải đẩy nhanh tiến độ. Nhiệm vụ đưa máy bay cất cánh được giao cho phi công Gurgen Karapetyan và hoa tiêu Viktor Tsygankov.

"Thật không may, Leonid Ilyich Brezhnev đã qua đời vào ngày hôm đó. Mặc dù vậy, chiếc trực thăng vẫn bay lúc 11 giờ sáng, nhưng đến giữa trưa, các chuyến bay đã bị cấm. Trong chuyến bay đầu tiên, chúng tôi cất cánh và bay lơ lửng trong 5 phút".

"Chúng tôi bay lên một mét, rồi năm mét, di chuyển sang trái và phải, tiến và lùi, thực hiện các cú ngoặt ở tốc độ thấp, rồi hạ cánh", phi công Gurgen Karapetyan sau này nhớ lại.

Các thử nghiệm sơ bộ đã chứng minh rằng mặc dù trực thăng một chỗ ngồi dễ vận hành, nhưng chiến đấu hiệu quả hơn khi sử dụng theo cặp.

Theo Karapetyan, các nhà lãnh đạo quan sát việc tung một chiếc Ka-50 và một chiếc Mi-28 lên không trung và giao nhiệm vụ tìm kiếm 25 mục tiêu. Phi hành đoàn Mi-28 đã phát hiện ra tất cả, trong khi Ka-50 chỉ tìm thấy một mục tiêu.

Lời giải thích rất đơn giản: ở độ cao cực thấp (chỉ 5 mét), phi công không thể đồng thời điều khiển máy bay, tìm kiếm mục tiêu, định hướng địa hình và chướng ngại vật, và tiến hành tấn công.

Trong khi đó ngay khi trực thăng bay lên từ độ cao 5 - 15 mét đến 30 - 50 mét, khả năng bị bắn trúng tăng lên đến 95%.

Năm 1987, dựa trên kinh nghiệm tích lũy, chiếc Mi-28A được chế tạo. Hai năm sau, nó được giới thiệu tại Triển lãm Le Bourget gần Paris và tại Triển lãm Hàng không Đồi Đỏ gần London. Tuy nhiên Mi-28A chưa bao giờ được đưa vào sản xuất hàng loạt.

Sau khi Liên Xô tan rã, việc phát triển máy bay này được chuyển đến Rostov-on-Don, và năm 2009, Mi-28N chính thức vào biên chế. Phiên bản này nổi bật với khả năng cơ động cao. Phi hành đoàn của nó đã thành thạo thao tác "phễu đuôi" độc đáo.

Vladimir Khorev, phi công thử nghiệm cấp cao tại Rostvertol, từng giải thích với các nhà báo cách các phi công thực hiện điều này:

"Trong thao tác này, buồng lái được hướng lên trên. Không phải chúc mũi xuống, mà là hướng lên trên, và bạn vẽ một vòng tròn bằng mũi máy bay, trong khi đuôi vẫn đứng yên".

"Bạn vẽ một vòng tròn bằng mũi máy bay, như thể đang tự vệ trước kẻ thù từ trên cao. Bạn quét khu vực xung quanh và đồng thời luôn sẵn sàng khai hỏa để tự vệ".

Ngay cả ngày nay, trực thăng Night Hunter, với phiên bản Mi-28NM, vẫn được sử dụng cho phòng không và các cuộc tấn công tên lửa hiệu quả.

Trực thăng tấn công đã đánh chặn thành công các UAV tầm xa của Ukraine, sử dụng pháo tự động 30 mm 2A42 để tiêu diệt chúng. Khẩu pháo này có khả năng tiêu diệt mục tiêu trên không hiệu quả ở tầm bắn lên đến 2.500 mét.

Để đảm bảo độ chính xác khi bắn liên thanh (800 viên/phút), nòng pháo được trang bị bộ giảm chấn, không chỉ có đường đạn tuyệt vời mà còn tiết kiệm chi phí vận hành - một viên đạn 30 mm rẻ hơn rất nhiều so với tên lửa phòng không hoặc UAV đánh chặn

Hệ thống hỏa lực của Night Hunter được điều khiển bởi một tổ hợp kỹ thuật số hiện đại với khí tài ngắm bắn tự động thông qua hình ảnh nhiệt - nó cung cấp ánh sáng tương phản, tìm kiếm và theo dõi mục tiêu trong mọi điều kiện thời tiết và bất cứ thời điểm nào trong ngày.

Thiết bị định vị và giám sát tiên tiến cho phép trực thăng Mi-28NM triển khai đạn tuần kích Dan-T đến các mục tiêu trong mọi điều kiện thời tiết, tức là tấn công vượt xa tầm bắn của tên lửa phòng không đối phương.

Với chức năng này, trực thăng tấn công Mi-28 không đơn thuần là phương tiện yểm trợ hỏa lực nữa mà đã trở thành oanh tạc cơ tấn công tầm xa đúng nghĩa.

Tính năng ưu việt của các phiên bản trực thăng Mi-28 khiến chiếc máy bay lên thẳng này nhận được sự quan tâm của nhiều khách hàng trên khắp thế giới và triển vọng xuất khẩu sau khi chiến tranh kết thúc là rất cao.