Nguy cơ OSCE bế tắc trong lựa chọn chủ tịch khi thời hạn cận kề

Cờ các nước thành viên và logo của Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) . Ảnh: Wikimedia Commons

Đây là nhận định của Đại diện thường trực Nga tại OSCE, ông Dmitry Polyansky, trong cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin TASS ngày 14/11.

“Tôi hy vọng chúng ta sẽ tìm ra hướng đi. Tuy nhiên, không thể loại trừ hoàn toàn khả năng đó”, ông Polyansky nói khi được hỏi liệu các cuộc đàm phán có thể kết thúc mà không đạt được thỏa thuận hay không. Trong trường hợp này, Tổng thư ký OSCE Feridun Sinirlioglu nhiều khả năng sẽ tạm thời điều hành công việc của tổ chức, dù phương án này cần có thêm các quyết định bổ sung. Nhà ngoại giao Nga bày tỏ tin tưởng OSCE sẽ tìm được giải pháp ngay cả trong kịch bản đó.

Theo ông Polyansky, một số quốc gia đang tích cực tiến hành các hoạt động ngoại giao con thoi nhằm tìm kiếm giải pháp, trong đó Mỹ đặc biệt chủ động. Tuy nhiên, ông nghi ngờ vấn đề có thể được giải quyết triệt để trước cuộc họp Hội đồng Bộ trưởng OSCE tại Lugano vào đầu tháng 12. Các bên có thể đạt được một số thỏa thuận sơ bộ tại cuộc họp này và chính thức hóa sau đó.

Thụy Sĩ hiện giữ chức chủ tịch OSCE. Từ ngày 1/1/2027, vị trí này sẽ được chuyển giao cho một quốc gia khác. Việc lựa chọn nước chủ tịch đòi hỏi sự đồng thuận của toàn bộ 57 quốc gia thành viên.

Cộng hòa Cyprus và Gruzia hiện là hai ứng viên chính. Ban đầu, Cộng hòa Cyprus kỳ vọng giành được vị trí này, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ đã phản đối ứng cử của nước này. Các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) vẫn ủng hộ Nicosia và chưa chính thức xem xét phương án thay thế.

Trong bối cảnh tranh cãi về ứng cử của Cộng hòa Cyprus, Gruzia cũng đã nộp đơn tranh cử chức chủ tịch từ tháng 1/2026. Tuy nhiên, nước này chỉ đẩy mạnh vận động từ tháng 9, khi nhận thấy khó có thể đạt được đồng thuận về trường hợp của Cyprus.

Dù vậy, nội bộ EU cũng chưa thống nhất về ứng cử viên Gruzia. Theo cổng thông tin Rapporteur, các nước vùng Baltic gồm Litva, Latvia và Estonia phản đối mạnh mẽ nhất, do quan ngại về chính sách của Tbilisi đối với Nga cũng như quan hệ ngày càng xấu đi giữa Gruzia và EU. Trong khi đó, Slovakia công khai ủng hộ ứng cử của Gruzia.

Ông Polyansky cũng nhắc lại Moskva chưa có lập trường về ứng cử của Gruzia, do Tbilisi chưa trình bày các ưu tiên của mình với phía Nga.

Bên cạnh việc lựa chọn nước chủ tịch, các thành viên OSCE cũng chưa đạt được đồng thuận về ngân sách năm 2027. Trả lời phỏng vấn báo Izvestia, ông Polyansky cho biết Nga và Mỹ phản đối việc tăng chi tiêu, trong khi các nước châu Âu tìm cách bổ sung ngân sách.

Việc đạt được sự đồng thuận về vấn đề tài chính của tổ chức luôn là một thách thức không nhỏ. Chẳng hạn, phải đến ngày 19/3/2026, các quốc gia thành viên mới thống nhất được ngân sách chính thức đầu tiên sau năm năm. Trước đó, kể từ năm 2022, do những bất đồng, các bên đã phải hoạt động dựa trên cơ chế tài chính tạm thời. Hơn nữa, ngân sách mới đạt mức 123,1 triệu euro, thấp hơn so với con số 138,2 triệu euro của năm 2021. Các khoản chi phí đã giảm gần 11%, gây ảnh hưởng đến ban thư ký, các viện nghiên cứu và các phái đoàn thực địa của tổ chức.

Những bất đồng trên diễn ra trong bối cảnh OSCE đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kéo dài, khiến ngày càng nhiều quốc gia đặt câu hỏi về hiệu quả hoạt động của tổ chức. Tuy nhiên, các nước vẫn tiếp tục tham gia vào công việc của OSCE bất chấp những bất đồng hiện hữu.