Hàng trăm ha rừng tràm bị suy kiệt nghiêm trọng

Những thân tràm đặc dụng ngả rạp xuống lớp bùn đất ngập úng, đẩy nhanh quá trình suy kiệt của hệ sinh thái tràm bản địa tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ.

Chiều 8/6, theo thông tin từ Ban quản lý Vườn quốc gia U Minh Hạ (tỉnh Cà Mau), hiện tượng suy giảm chất lượng rừng đang diễn ra hết sức đáng ngại tại phân khu bảo tồn nghiêm ngặt. Ước tính sơ bộ, diện tích rừng bị suy thoái đã lên đến khoảng 200-300 ha, tập trung chủ yếu tại khu vực Tiểu khu 1 và Tiểu khu 4.

Ghi nhận thực tế từ loạt ảnh trên cao tại hiện trường cho thấy, những mảng rừng tràm xanh tốt trước đây giờ đã biến thành khu vực nhiều cỏ sậy. Ở đó, cây tràm lâu năm bị rỗng chân, ngả nghiêng đè lên nhau hoặc bật gốc, đổ rạp hàng loạt xuống lớp bùn đất.

Tình trạng cây tràm bật gốc, đổ ngã ngổn ngang đè lên nhau trên diện rộng do lớp nền than bùn bị mất nước, rỗng chân và thiếu tính kết dính tại phân khu bảo tồn nghiêm ngặt Vườn Quốc gia U Minh Hạ.

Nhiều khu vực trong số đó trơ trọi, chỉ còn những thân cây khô khốc, xám xịt đứng xen lẫn giữa thảm thực vật hỗn tạp. Quá trình diễn thế tự nhiên đang bị theo hướng tiêu cực khi cây tràm bản địa chết dần, nhường chỗ cho các loài cỏ hoang, năng, sậy và dớn phát triển mạnh mẽ.

Hàng loạt thân cây tràm già cỗi bị chết đứng trơ trọi giữa vùng lõi bảo tồn nghiêm ngặt của Vườn quốc gia U Minh Hạ, tỉnh Cà Mau.

Phân tích về nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, ông Lê Thanh Dũng, Phó Giám đốc Vườn quốc gia U Minh Hạ, cho biết hiện tượng cây chết và đổ ngã xuất phát từ cả yếu tố sinh học lẫn môi trường thổ nhưỡng.

Một góc rừng tràm xám xịt vì cây chết khô, đe dọa trực tiếp đến phân khu bảo tồn hệ sinh thái trên đất than bùn tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ.

Theo ông Dũng, trước hết, một diện tích lớn rừng tràm tại đây đã đạt đến tuổi thuần thục, tức là giai đoạn già cỗi theo quy luật tự nhiên, khiến sức đề kháng của cây giảm mạnh. Khó khăn chồng chất khi tình trạng này xảy ra phần lớn ở các vùng trũng thấp, nơi có thời gian ngập nước kéo dài liên tục quá 6 tháng trong năm.

Hiện trạng diễn thế tự nhiên theo hướng tiêu cực khi tràm bản địa chết dần, nhường chỗ cho cỏ hoang, năng, sậy phát triển mạnh mẽ.

Đặc biệt, lớp than bùn dày từ 0,5m đến 1,5m dưới chân rừng - niềm tự hào về đa dạng sinh học của U Minh Hạ, nay lại trở thành một điểm yếu. Vào mùa khô, lớp than bùn này bị mất nước, trở nên xốp, rỗng và hoàn toàn thiếu tính kết dính, khiến hệ thống rễ tràm không còn điểm tựa vững chắc để chống chọi với gió lốc.

Những "trảng" trống ngập tràn cỏ dại dần thay thế các mảng rừng tràm xanh tốt tại Tiểu khu 1 và Tiểu khu 4, Vườn quốc gia U Minh Hạ, tỉnh Cà Mau.

Ngoài ra, nguồn nước đỏ rỉ ra từ đất than bùn bị úng phèn kéo dài đã làm giảm khả năng quang hợp của cây con, triệt tiêu cơ hội tái sinh tự nhiên của dòng tràm bản địa.

Vườn quốc gia U Minh Hạ có tổng diện tích vùng lõi hơn 8.500 ha, trong đó có hơn 2.590 ha thuộc Phân khu Bảo tồn hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn. Đây là một trong ba điểm bảo tồn đất ngập nước quan trọng nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đã được UNESCO công nhận là vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau. Do đó, việc suy kiệt rừng tràm không chỉ là tổn thất của riêng Cà Mau mà còn đe dọa đến an ninh sinh thái cấp quốc gia và quốc tế.

Một khu vực phân khu bảo tồn nghiêm ngặt bị suy thoái, cây rừng bị chết nhiều nhường chỗ cho cỏ hoang, năng, sậy phát triển mạnh mẽ.

Để khẩn cấp cứu lấy lá phổi xanh này, lãnh đạo Vườn quốc gia U Minh Hạ cho biết đang phối hợp chặt chẽ với các vụ, viện chuyên ngành ở Trung ương để khảo sát, đánh giá toàn diện hiện trạng suy thoái của lớp than bùn và thảm rừng.

Giải pháp then chốt được đơn vị này kiến nghị lên các cấp thẩm quyền trong thời gian tới là thiết lập một cơ chế điều tiết, cân bằng lượng nước hợp lý, cắt đuôi thời gian ngập úng quá dài để rễ tràm có không gian hô hấp và phát triển bền vững trở lại…