Hàng trăm nghìn người Việt chờ ghép giác mạc, hy vọng mới từ công nghệ giác mạc sinh học

Cùng với Việt Nam, uớc tính khoảng hơn 6 triệu người mù trong khu vực ASEAN cũng đang cần ghép giác mạc.

Tuy nhiên, trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Mắt chỉ tiếp nhận khoảng 300 giác mạc từ nguồn hiến tặng đã được thu nhận để phục vụ phẫu thuật ghép, riêng năm 2025 là 188 giác mạc, thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu điều trị. Nguồn giác mạc hiến tặng luôn trong tình trạng khan hiếm khiến nhiều bệnh nhân phải chờ đợi trong thời gian hàng chục năm trong vô vọng.

PGS.TS Phạm Ngọc Đông - Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương và TS. Đặng Thị Tươi - Phó Tổng giám đốc VGCT ký kết hợp tác chiến lược.

Trong bối cảnh đó, lễ ký kết hợp tác giữa Bệnh viện Mắt Trung ương và VGCT (thành viên của CT Group về công nghệ sinh học) vừa qua tại Hà Nội đã đánh dấu bước khởi đầu cho quá trình phối hợp nghiên cứu, chuyển giao và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để đưa công nghệ giác mạc sinh học vào ứng dụng tại Việt Nam.

Tại lễ ký kết, PGS.TS Phạm Ngọc Đông - Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết, bệnh viện đã thực hiện ghép giác mạc trong nhiều năm nhưng danh sách bệnh nhân chờ ghép vẫn luôn rất dài vì nguồn giác mạc hiến không đáp ứng đủ nhu cầu.

“Khi có thêm nguồn giác mạc thay thế, đây sẽ là bước tiến rất lớn đối với ngành nhãn khoa. Với sự đồng hành của VGCT, chúng ta có thể tiếp cận một trong những thành tựu quan trọng của y học là chế tạo giác mạc sinh học để ứng dụng trên người”, PGS.TS Phạm Ngọc Đông nói; đồng thời bày tỏ tin tưởng sự hợp tác này sẽ góp phần nâng tầm vị thế của Bệnh viện Mắt Trung ương cũng như ngành mắt Việt Nam trên thế giới.

PGS.TS Phạm Ngọc Đông - Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương phát biểu.

Phát biểu tại lễ ký kết, TS. Đặng Thị Tươi - Phó Tổng Giám đốc VGCT chia sẻ đơn vị đang triển khai thương mại hóa sản phẩm trong vài tháng tới thông qua mô hình hợp tác 3 nhà với sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học, Bộ Y tế cùng nhiều cơ sở nhãn khoa, trong đó có Bệnh viện Mắt Trung ương và các bệnh viện chuyên khoa mắt trên cả nước và khối ASEAN.

Giá trị lớn nhất của sự hợp tác không chỉ nằm ở việc tăng GDP nhờ đưa hàng trăm ngàn người trở lại cuộc sống làm việc, tăng chỉ số hạnh phúc nhân dân, sự tin tưởng sâu sắc vào Nhà nước, mà còn là cùng xây dựng năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và hình thành mô hình hợp tác công - tư hiệu quả giữa bệnh viện và doanh nghiệp.

"Chúng tôi kỳ vọng mô hình này sẽ tiếp tục được nhân rộng sang nhiều lĩnh vực y sinh khác của Việt Nam"- TS Tươi nói.

Trước đó, tại Hội thảo Khoa học Quốc tế về Giác mạc sinh học vào tháng vừa qua do Bệnh viện Mắt Trung ương và VGCT tổ chức, TS.BS Vương Ánh Dương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) nhấn mạnh, bệnh lý giác mạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa nhưng hoàn toàn có thể điều trị, phục hồi thị lực nếu được can thiệp kịp thời.

Trong những năm qua, ngành nhãn khoa đã có nhiều nỗ lực trong vận động hiến tặng giác mạc và phát triển ngân hàng giác mạc. Nhiều câu chuyện hiến tặng sau khi qua đời đã để lại dấu ấn sâu sắc về giá trị nhân văn, góp phần mang lại ánh sáng cho người bệnh.

Ghép giác mạc sinh học mang đến tin vui cho hàng trăm ngàn người mù vĩnh viễn ở Việt Nam.

Tuy nhiên, theo TS.BS Vương Ánh Dương, thực tiễn điều trị hiện nay đặt ra những thách thức rất lớn. Nhu cầu ghép giác mạc ngày càng tăng, trong khi nguồn giác mạc hiến tặng còn rất hạn chế so với nhu cầu. Nhiều người bệnh phải chờ đợi kéo dài, thậm chí mất cơ hội điều trị.

Bên cạnh đó, không ít trường hợp bệnh lý nặng như bỏng mắt, tổn thương bề mặt nhãn cầu phức tạp hoặc thất bại ghép nhiều lần khiến phương pháp ghép truyền thống không còn là giải pháp tối ưu.

Thực tế lâm sàng tại các cơ sở chuyên khoa mắt cho thấy, số lượng bệnh nhân cần ghép giác mạc ngày càng tăng, đặc biệt ở các trường hợp viêm loét nặng, chấn thương hoặc bệnh lý giác mạc tiến triển.

Trước những hạn chế của nguồn mô hiến, TS.BS Vương Ánh Dương cho rằng việc tìm kiếm các giải pháp thay thế đang trở thành xu hướng tất yếu của nhãn khoa hiện đại.

Trên thế giới, nhiều công nghệ mới đã được nghiên cứu và ứng dụng như giác mạc nhân tạo, vật liệu sinh học… giúp mở ra cơ hội điều trị cho những bệnh nhân trước đây gần như không còn lựa chọn.

Đặc biệt, với các trường hợp tổn thương bề mặt nhãn cầu phức tạp, bỏng mắt hoặc thất bại ghép nhiều lần, các phương pháp thay thế này có thể mang lại hy vọng mới.

Chính vì thế các nghiên cứu và ứng dụng về giác mạc sinh học – giải pháp được kỳ vọng có thể chủ động nguồn vật liệu thay thế cho ghép truyền thống.

Giữa lúc nguồn giác mạc hiến tặng hết sức khan hiếm, chương trình hợp tác chiến lược theo mô hình công - tư mới trong lĩnh vực y sinh, mở ra cơ hội tìm lại ánh sáng cho hàng trăm nghìn người mù do bệnh lý giác mạc tại Việt Nam...