Hàng triệu triệu phú âm thầm làm giàu ở Mỹ ra sao?

Nước Mỹ được cho đang bước vào “thời đại của các triệu phú”. Ảnh: Jacob Lund/Shutterstock.

Một đám cưới trị giá 60 triệu USD tại Versailles có thể khiến người ta nghĩ đến giới tỷ phú công nghệ hoặc tài chính. Nhưng gia đình chi trả cho lễ cưới xa hoa này lại sở hữu một đại lý ôtô tại Florida.

Câu chuyện cho thấy một tầng lớp giàu có ít được chú ý ở Mỹ: những người gây dựng tài sản từ các hoạt động kinh doanh truyền thống, thay vì khởi nghiệp công nghệ hay đầu tư tài chính.

Trong khi báo chí thường tập trung vào Hollywood, Thung lũng Silicon và Phố Wall, hai nhà kinh tế học Owen Zidar thuộc Đại học Princeton và Eric Zwick thuộc Đại học Chicago lại nghiên cứu những khối tài sản ít được công chúng biết đến.

Cuốn sách The Everywhere Millionaire: Who Is Really Rich in America and How They Got There (tạm dịch: Triệu phú ở khắp mọi nơi: Ai thực sự giàu có ở Mỹ và họ đã làm giàu thế nào) phác họa bức tranh khác về giới giàu có tại nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Thời đại của các triệu phú

Cuốn sách The Everywhere Millionaire. Ảnh: Henry Holt and Co.

Theo hai tác giả, nước Mỹ đang bước vào “thời đại của các triệu phú”.

Có khoảng 3 triệu chủ doanh nghiệp tư nhân giàu có như vậy, với tài sản bình quân 25 triệu USD mỗi người. Tổng tài sản ròng của họ lên tới 54.800 tỷ USD, vượt xa con số 4.000 tỷ USD của 400 người giàu nhất nước Mỹ trong danh sách Forbes.

Họ làm trong nhiều ngành nghề, từ kinh doanh thực phẩm đông lạnh đến lắp đặt máng thoát nước mưa - những lĩnh vực mà người ta thường ít nghĩ đến khi nói về con đường làm giàu trong thế kỷ XXI.

Như lời một chủ doanh nghiệp được trích dẫn trong sách, nhiều ngành nghề “chẳng có gì hấp dẫn hay hào nhoáng”.

Thành công của nhiều doanh nghiệp truyền thống ở Mỹ một phần đến từ các quy định thuế có lợi. Với một số loại hình doanh nghiệp, lợi nhuận không bị đánh thuế thu nhập doanh nghiệp riêng biệt mà được chuyển sang kê khai trên tờ khai thuế cá nhân của chủ sở hữu.

Theo cơ chế thuế “pass-through” (thuế chuyển tiếp), lợi nhuận hoặc khoản lỗ của doanh nghiệp sẽ "chuyển" trực tiếp sang cho các chủ sở hữu, cổ đông hoặc thành viên tùy loại hình, sau đó được kê khai theo quy định thuế thu nhập cá nhân.

Cơ chế này có vai trò đáng kể trong nền kinh tế Mỹ. Theo nghiên cứu được hai tác giả đề cập, các doanh nghiệp áp dụng hình thức thuế chuyển tiếp đóng góp hơn một nửa mức tăng tỷ trọng thu nhập của nhóm 1% người giàu nhất.

Kết hợp dữ liệu kinh tế với những câu chuyện thực tế, cuốn sách khắc họa chân dung các chủ doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực, từ phân phối thiết bị làm rám nắng đến điều hành cửa hàng tiện lợi ven đường.

Hai tác giả của The Everywhere Millionaire cho rằng công trình của Piketty rất quan trọng nhưng chưa phản ánh đầy đủ bức tranh kinh tế.

Theo họ, khả năng “dịch chuyển kinh tế” - tức cơ hội cải thiện vị thế kinh tế và thu nhập của một người so với xuất phát điểm - vẫn tồn tại ở Mỹ. Nhiều doanh nhân mà họ phỏng vấn tự gây dựng cơ nghiệp, trong đó có những người không có bằng đại học.

Một nhân viên bán hàng xuất thân từ tầng lớp lao động đã phát triển quầy bán xúc xích tại bang Illinois thành cơ nghiệp đồ sộ, đủ để sở hữu du thuyền và máy bay riêng.

Nước Mỹ có hàng triệu triệu phú ẩn mình ở khắp mọi nơi. Ảnh: Financial Review.

Tuy nhiên, con đường đổi đời từ nghèo khó thành giàu có có thể không còn rộng mở như trước. Hai tác giả dẫn số liệu cho thấy khả năng cải thiện vị thế kinh tế của thế hệ người Mỹ nghèo nhất sinh năm 1980 đã giảm so với thế hệ sinh năm 1940.

Bài học

Zidar và Zwick cùng nhà kinh tế học Danny Yagan thuộc Đại học California, Berkeley, đã dành nhiều giờ nghiên cứu dữ liệu thuế của các doanh nghiệp tư nhân Mỹ. Tự gọi mình là những “cao thủ điều tra thuế” (Tax Ninjas), nhóm tác giả khai thác kho dữ liệu quy mô lớn để tìm hiểu cách người giàu gây dựng tài sản.

Theo KPBS, giới nghiên cứu trước đây có khá ít thông tin về nguồn gốc tài sản của nhóm này. Những dữ liệu mới giúp các tác giả phát hiện những con đường làm giàu ít được chú ý, từ đó bổ sung góc nhìn về nền kinh tế Mỹ.

Cuốn sách cũng mang đến bài học cho các chủ doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách. Dù cơ hội vươn lên về kinh tế vẫn tồn tại, hai tác giả cho rằng con đường đạt được “giấc mơ Mỹ” ngày nay khó khăn hơn so với vài thập kỷ trước.