Hàng tỷ USD vốn ngoại đổ về gỡ khó bài toán thanh khoản cho hệ thống ngân hàng

Sức ép chênh lệch hàng triệu tỷ đồng giữa tín dụng và huy động

Theo số liệu công bố từ Ngân hàng Nhà nước tính đến ngày 14/10/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 20,72 triệu tỷ đồng, tăng 11,44% so với cuối năm 2025 và tăng 16,73% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, tăng trưởng huy động vốn tính đến ngày 19/10/2026 chỉ ghi nhận ở mức 11,22%. Dù mức chênh lệch tốc độ tăng trưởng không quá lớn, khoảng cách về quy mô tuyệt đối giữa hai chỉ tiêu này lại là một con số khổng lồ, gây ra nhiều khó khăn cho khâu quản trị vốn của các tổ chức tài chính.

Theo tính toán của Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt, chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và huy động vốn của toàn hệ thống hiện rơi vào khoảng 2,35 triệu tỷ đồng. Mức chênh lệch này tương đương thời điểm đầu năm 2026 nhưng đã phình to gấp đôi so với đầu năm 2025. Dữ liệu từ nền tảng WiData cũng cho thấy khoảng cách này tính đến cuối tháng 8/2026 lên tới khoảng 2,7 triệu tỷ đồng. Sự lệch pha này đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải khẩn trương mở rộng các kênh tài trợ vốn khác ngoài kênh tiền gửi truyền thống để bảo đảm các tỷ lệ an toàn thanh khoản.

Áp lực càng gia tăng khi hệ thống ngân hàng phải thực hiện mục tiêu kép là cung ứng vốn cho nền kinh tế và giảm chi phí vay. Ngày 21/10/2026, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất huy động đối với các giao dịch mới có kỳ hạn từ sáu tháng trở lên. Việc chủ động hạ lãi suất huy động tạo ra thách thức lớn trong việc duy trì sức hấp dẫn của kênh tiền gửi, đặc biệt là các nguồn vốn trung và dài hạn để phục vụ các dự án hạ tầng, bất động sản và năng lượng kéo dài nhiều năm.

Làn sóng vay vốn quốc tế và trợ lực từ chính sách quản lý

Trước tình trạng nguồn vốn huy động trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu, thị trường liên tục ghi nhận các thương vụ vay vốn nước ngoài quy mô lớn từ các ngân hàng thương mại. Nổi bật nhất là khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD của VPBank ký kết vào cuối tháng 6/2026 với 15 định chế tài chính quốc tế. HDBank cũng ghi dấu ấn với khoản vay hợp vốn quốc tế trị giá 721 triệu USD do Standard Chartered và Ngân hàng Phát triển châu Á thu xếp, vượt xa mức dự kiến ban đầu là 450 triệu USD.

Nhiều nhà băng khác cũng đang tích cực khai thác kênh dẫn vốn này. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội đã hoàn tất huy động 550 triệu USD trong nửa đầu năm 2026. VIB đặt chỉ tiêu huy động 1 tỷ USD vốn trung và dài hạn từ thị trường quốc tế, hiện đã hoàn tất khoản vay 285 triệu USD và nâng tổng số dư vốn nước ngoài lên khoảng 1,6 tỷ USD. Chỉ tính riêng các thương vụ đã hoàn tất hoặc ký kết của các ngân hàng lớn, tổng giá trị vốn ngoại đổ về hệ thống đã lên tới gần 3 tỷ USD, giúp các tổ chức tín dụng cải thiện đáng kể cơ cấu kỳ hạn vốn.

Cùng với sự chủ động từ các ngân hàng, cơ quan quản lý cũng ban hành các quy định mới để hỗ trợ thanh khoản. Ngày 3/11/2026, Ngân hàng Nhà nước công bố phương án hoán đổi ngoại tệ với hạn mức tối đa 2 tỷ USD, kỳ hạn 182 ngày. Tổ chức tín dụng tham gia phải đáp ứng điều kiện có dư nợ vay nước ngoài trung, dài hạn hoặc trái phiếu quốc tế còn thời hạn từ 12 tháng trở lên. Quy định này giúp các ngân hàng có thêm nguồn thanh khoản nội tệ để phục vụ nhu cầu cấp tín dụng trong nước, giảm bớt sự phụ thuộc vào kênh huy động tiền gửi từ cư dân.

Bên cạnh đó, Thông tư 50/2026 có hiệu lực từ ngày 1/12/2026 cho phép tính các khoản tiền vay từ nước ngoài và trái phiếu phát hành trên thị trường quốc tế vào nguồn vốn khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi. Thay đổi pháp lý này trực tiếp nới lỏng không gian cho vay của các ngân hàng, giúp hệ thống cải thiện năng lực cấp vốn mà không bắt buộc phải gia tăng quy mô tiền gửi trong nước tương ứng. Sự kết hợp giữa dòng vốn quốc tế và các cơ chế hỗ trợ linh hoạt đang tạo ra điểm tựa vững chắc để hệ thống ngân hàng giải quyết bài toán thanh khoản cuối năm.