Hành động sớm để ứng phó El Nino:Ứng phó từ sớm, từ xa

Trong thời gian chịu tác động của El Nino, nhiều giải pháp công trình và phi công trình sẽ được triển khai nhằm đảm bảo cấp nước sinh hoạt và sản xuất. Ảnh: NAM TRÂN

Giải pháp công trình và phi công trình

Từ đầu năm 2026 đến nay, khi thời tiết dần chuyển sang trạng thái El Nino, tình hình khí tượng, thủy văn trên địa bàn thành phố Đà Nẵng diễn biến khá phức tạp, nhất là tình hình xâm nhập mặn xuất hiện sớm. Với tinh thần chủ động từ sớm, từ xa, thành phố ban hành kế hoạch ứng phó với tình huống khẩn cấp để đảm bảo cấp nước sinh hoạt (vào tháng 3/2026) theo Luật Tài nguyên nước, làm cơ sở pháp lý để áp dụng các biện pháp khẩn cấp.

Ông Hoàng Kim Tâm, Trưởng phòng Quản lý cấp nước, Công ty CP Cấp thoát nước Quảng Nam cho hay, nguồn nước sông Thu Bồn, Vĩnh Điện bị nhiễm mặn nặng đã tác động rất lớn đến hoạt động cấp nước của công ty và ảnh hưởng nhiều khách hàng sử dụng nước ở các đô thị Hội An, Điện Bàn và xã Nam Phước.

Để khắc phục tình trạng này, UBND thành phố cùng các sở và địa phương, đơn vị liên quan triển khai đắp đập ngăn mặn trên sông Vĩnh Điện và trục mặn ra khỏi thượng lưu đập; cho phép công ty tạm khai thác nguồn nước ngọt từ hồ Phú Ninh tại tuyến kênh N30 để cấp nước thô cho nhà máy nước Nam Phước…

Công ty kiến nghị thành phố tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc đối với nhà máy nước Trảng Nhật để điều chỉnh giấy phép khai thác nước thô với công suất tăng thêm 5.000m3/ngày nhằm cấp nước bù cho khu vực đô thị Hội An. Đồng thời, sớm điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án nâng công suất nhà máy nước Nam Phước và cấp phép khai thác nguồn nước từ hồ Phú Ninh tại kênh N30 cho nhà máy nước này…

Các trạm bơm phòng mặn sẽ được tăng cường vận hành để đảm bảo cấp nước sinh hoạt cho thành phố. Ảnh: NAM TRÂN

Theo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng, trước những khó khăn, thách thức về nguồn nước dưới tác động của El Nino, công ty sẽ tăng cường công tác quản lý, bảo vệ, khai thác và sử dụng tài nguyên nước. Khi thời tiết bất lợi, xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước, công ty sẽ triển khai tiết kiệm nước tưới ngay từ đầu vụ đông xuân 2027 và tích trữ nguồn nước tại các hồ chứa để phục vụ cấp nước cho vụ hè thu.

Trong thời gian nước mặn xâm nhập sâu vào sông Thu Bồn, công ty phối hợp điều tiết nguồn nước từ hồ Phú Ninh để cấp nước thô cho nhà máy nước Nam Phước và đảm bảo vận hành trạm bơm Xuyên Đông cùng các trạm bơm cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp ở các xã Nam Phước, Duy Xuyên. Đồng thời, thực hiện các biện pháp kỹ thuật luân chuyển nguồn nước ngọt từ sông Vu Gia qua sông Thu Bồn và Vĩnh Điện...

Bên cạnh đó, công ty kiến nghị thành phố sớm xây dựng các công trình ngăn mặn trên sông Thu Bồn, Vĩnh Điện; tiếp tục triển khai dự án hồ chứa nước Trường Đồng và các biện pháp chia sẻ nguồn nước hồ Phú Ninh để đảm bảo cấp nước phục vụ phát triển dịch vụ, công nghiệp ở phía nam đô thị Tam Kỳ cũng như đô thị Hội An và phía nam Hội An.

Cùng với đó, sớm triển khai nâng cấp, sửa chữa hệ thống thủy lợi An Trạch, đập ngăn mặn Duy Thành cùng các công trình hồ chứa, đập dâng, trạm bơm, kênh mương để đảm bảo an toàn trong mùa mưa lũ và cấp nước tiết kiệm, hiệu quả cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp, dịch vụ.

Các hồ chứa đang chủ động tích trữ và vận hành tiết kiệm nước để đảm bảo cấp nước cho hạ du trong cuối mùa cạn. Ảnh: NAM TRÂN

Trữ nước sớm trong các hồ thủy điện

Ông Lê Đình Phúc, Phó Tổng Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Tranh cho hay, từ đầu năm 2026 đến nay, lưu lượng nước về hồ thủy điện Sông Tranh 2 thấp hơn so với mọi năm, nhưng nhờ trữ lượng nước tích trong hồ lớn nên khá thuận lợi trong việc cấp nước cho hạ du.

Từ nay đến cuối mùa hạn và mùa lũ năm 2026, lưu lượng nước về hồ thủy điện Sông Tranh 2 được dự báo hạn chế với tần suất chỉ khoảng 65%. Dự kiến đến đầu tháng 8/2026, trữ lượng nước còn lại trong hồ khoảng 106 triệu mét khối, công ty sẽ đảm bảo điều tiết đến hết tháng 9 và những ngày đầu tháng 10/2026 khi chưa xuất hiện mưa lũ trên lưu vực hồ.

Các công ty thủy điện đề nghị đơn vị khai thác tối ưu nguồn nước được xả về hạ du. Ảnh: NAM TRÂN

Tại hồ thủy điện A Vương, từ giữa tháng 7/2026, trữ lượng nước hữu ích còn lại trong hồ hơn 74 triệu mét khối. Công ty CP Thủy điện A Vương dự kiến điều tiết cấp nước bổ sung cho hạ du trong tháng 7 khoảng 17,9 triệu mét khối nước, tháng 8 khoảng 18,6 triệu mét khối nước.

Trữ lượng nước hữu ích còn lại sẽ được tích trữ trong hồ để điều tiết bổ sung cho hạ du trong các tháng đầu mùa lũ. Công ty sẽ phối hợp vận hành hồ chứa an toàn, giảm lũ cho hạ du khi xảy ra lũ và bám sát tình hình thời tiết để tích nước hồ chứa đạt mực nước cao nhất vào cuối mùa lũ nhằm đảm bảo nguồn nước dự trữ sử dụng cho mùa cạn năm 2027.

Ông Đinh Tấn Đại, Trưởng phòng Kỹ thuật và an toàn, Công ty CP Thủy điện A Vương cho hay: “Công ty đã kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường chỉ đạo các đơn vị quản lý, vận hành công trình khai thác sử dụng nước ở hạ du theo dõi, phối hợp chặt chẽ để lấy nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt... phù hợp, tối ưu việc khai thác sử dụng nguồn nước của các hồ thủy điện.

Bên cạnh đó, tăng cường các giải pháp phi công trình như: giảm thất thoát mạng lưới cấp nước, ưu tiên nguồn nước sinh hoạt trong giai đoạn thiếu nước nghiêm trọng... Về lâu dài, thành phố cần đầu tư giải pháp công trình trữ nước, ngăn mặn ở hạ du sông Vu Gia - Thu Bồn nhằm đảm bảo nhu cầu sử dụng nước ổn định, phù hợp, hài hòa giữa an ninh năng lượng và an toàn cấp nước hạ du”.