Hành trang khơi nguồn tri thức, bồi đắp bản lĩnh người quân nhân

Các học viên Học viện Biên phòng tích cực hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam. Ảnh: Quốc Huy

Từ những trang sách bồi đắp tri thức, bản lĩnh người quân nhân

Đối với cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam, sách là một trong những kênh quan trọng phục vụ quá trình tự học, tự rèn. Những cuốn sách về lịch sử dân tộc, truyền thống Quân đội; các tác phẩm về Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp; tài liệu lý luận chính trị, pháp luật, khoa học quân sự, văn hóa, xã hội... giúp người quân nhân mở rộng kiến thức, hiểu sâu hơn về truyền thống dân tộc và trách nhiệm đối với Tổ quốc.

Với cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng, nhu cầu đọc càng gắn chặt với đặc thù nhiệm vụ. Người lính nơi biên giới không chỉ cần vững vàng về quân sự, nghiệp vụ mà còn phải am hiểu pháp luật, địa bàn, lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán của đồng bào các dân tộc; có kiến thức để tuyên truyền, vận động nhân dân và xử lý linh hoạt những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn. Từ Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Biên giới quốc gia đến những cuốn sách về lịch sử, địa lý, dân tộc học, kỹ năng giao tiếp, công tác vận động quần chúng..., mỗi nguồn tư liệu đều có thể trở thành hành trang hữu ích của người lính trên những cung đường tuần tra, trong từng lần xuống bản, gặp dân.

Trong điều kiện chuyển đổi số, không gian đọc trong Quân đội ngày càng được mở rộng. Bên cạnh hệ thống thư viện, Phòng Hồ Chí Minh, tủ sách ở đơn vị, cán bộ, chiến sĩ còn có thể tiếp cận sách điện tử, báo chí chính thống và nhiều nguồn học liệu số. Điều quan trọng là hình thành thói quen tìm đến những nguồn tri thức có giá trị, biết chọn lọc thông tin và sử dụng công nghệ phục vụ học tập, nghiên cứu.

Trong bối cảnh đó, tháng 4/2026, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam phát động Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc trong các học viện, nhà trường Quân đội năm 2026. Sau hơn 4 tháng triển khai, cuộc thi thu hút 15.673 bài dự thi. Sau các vòng lựa chọn, 233 tác phẩm được đưa vào vòng chung kết toàn quân, gồm 175 bài viết và 58 video clip. Tại lễ tổng kết, trao giải ngày 26/8, Ban tổ chức trao 3 danh hiệu Đại sứ Văn hóa đọc, 4 giải Nhất, 6 giải Nhì, 8 giải Ba, 10 giải Khuyến khích và 2 giải Sáng tạo. Không dừng lại ở việc giới thiệu một cuốn sách, nhiều tác phẩm đã thể hiện mối liên hệ giữa những điều tiếp thu từ trang sách với quá trình học tập, rèn luyện, xây dựng bản lĩnh, ý chí và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ Quân đội. Cùng với bài viết truyền thống, các thí sinh còn lựa chọn video, đồ họa, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo một cách phù hợp để truyền tải nội dung, tạo thêm sức hấp dẫn cho việc giới thiệu sách trên không gian số.

Từ trái sang phải: Thượng sĩ Phan Văn Quyết, học viên Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Học viện Biên phòng đoạt giải Khuyến khích; Trung sĩ Lê Duy Anh đoạt giải Nhất; Trung sĩ Bùi Hữu Phúc đoạt giải Ba tại Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc trong các học viện, nhà trường Quân đội năm 2026. Ảnh: Quốc Huy

Từ cuộc thi, lan tỏa tình yêu sách đến những người lính trẻ

Trong số những học viên tham gia và để lại dấu ấn tại Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc trong các học viện, nhà trường Quân đội năm 2026 có Trung sĩ Lê Duy Anh, sinh năm 2006, quê xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình, hiện là Tiểu đội trưởng Tiểu đội 4, Trung đội 4, Đại đội 14, Tiểu đoàn 4, Học viện Biên phòng. Với tác phẩm cảm nhận về hồi ký “Điện Biên Phủ-Điểm hẹn lịch sử” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, do nhà văn Hữu Mai thể hiện, Trung sĩ Lê Duy Anh xuất sắc đoạt giải Nhất toàn quân.

Từ những trang hồi ký, Trung sĩ Lê Duy Anh hiểu rõ hơn những ngày tháng đầy gian khổ của Chiến dịch Điện Biên Phủ, những quyết định có ý nghĩa lịch sử của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đặc biệt là quyết định chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. “Cuốn sách giúp tôi hiểu sâu sắc hơn giá trị của độc lập, hòa bình và trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay. Hào khí Điện Biên không chỉ thuộc về lịch sử, mà còn nhắc nhở chúng tôi phải nỗ lực học tập, rèn luyện, chuẩn bị thật tốt để hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”-Trung sĩ Lê Duy Anh chia sẻ.

Ở Học viện Biên phòng, lịch học tập, huấn luyện, rèn luyện thể lực và thực hiện chế độ trong ngày được duy trì chặt chẽ. Để có thời gian đọc, Lê Duy Anh tận dụng những khoảng thời gian ngắn như giờ tự học, giờ nghỉ, ngày nghỉ hoặc những lúc được phép sử dụng thiết bị điện tử theo quy định. Theo anh, hiệu quả của việc đọc được thể hiện ở những điều rất cụ thể: khả năng trình bày vấn đề mạch lạc hơn, vốn từ phong phú hơn khi viết bài, khả năng nhìn nhận vấn đề đa chiều và sự kiên trì khi tiếp cận những tài liệu chuyên ngành khó.

Cũng tham gia và đoạt giải Ba tại cuộc thi với tác phẩm “Trái tim của đảo” là Trung sĩ Bùi Hữu Phúc, sinh năm 2006, quê xã Phú Xuyên, thành phố Hà Nội, hiện là Trung đội trưởng Trung đội 6, Đại đội 14, Tiểu đoàn 4, Học viện Biên phòng. Tác phẩm khắc họa sự cống hiến, hy sinh thầm lặng của cán bộ, chiến sĩ Hải quân ngày đêm bảo vệ biển, đảo Tổ quốc, từ đó khơi dậy tình yêu quê hương và lòng biết ơn đối với những người đã dành tuổi trẻ vì sự bình yên của nhân dân. Bùi Hữu Phúc cho biết, anh biết đến cuộc thi qua cán bộ chỉ huy đơn vị. Sự hấp dẫn của đề thi cùng niềm yêu thích đọc sách đã thôi thúc anh tham gia. Dù lịch học tập, huấn luyện chặt chẽ, anh vẫn duy trì thói quen đọc trong giờ đọc sách và thời gian tự học. Theo Trung sĩ Bùi Hữu Phúc, sách vừa giúp thư giãn, vừa bổ sung kiến thức, mở rộng tư duy và nâng cao nhận thức về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Từ trải nghiệm của mình, Bùi Hữu Phúc mong muốn văn hóa đọc tiếp tục được lan tỏa bằng những cách làm gần gũi với người trẻ như tổ chức giao lưu, xây dựng tủ sách, chương trình đổi sách, quyên góp sách cho trẻ em vùng sâu, vùng xa; đồng thời giới thiệu sách qua video, podcast, đồ họa thông tin. Anh chia sẻ, sách không chỉ để giải trí mà còn là kho tàng tri thức, giúp người trẻ nâng cao hiểu biết và giải quyết tốt hơn những vấn đề trong học tập, công việc và cuộc sống.

Có thể thấy, văn hóa đọc trong các học viện, nhà trường Quân đội không phải là hoạt động tách rời nhiệm vụ mà đang trở thành một bộ phận của quá trình học tập, rèn luyện và trưởng thành của người quân nhân. Để lan tỏa văn hóa đọc, điều quan trọng trước hết là tạo cho người trẻ cảm giác sách gần gũi với cuộc sống. Cùng với việc duy trì thư viện, tủ sách và các buổi giới thiệu sách, có thể tổ chức trao đổi về những cuốn sách hay trong sinh hoạt Đoàn; khuyến khích học viên giới thiệu sách bằng video ngắn, đồ họa hoặc những hình thức phù hợp với không gian số.

Một cuốn sách hay có thể chưa làm thay đổi ngay một con người, nhưng những trang sách được đọc đều đặn, suy ngẫm nghiêm túc sẽ từng ngày bồi đắp nhận thức, nhân cách và bản lĩnh. Khi đọc sách trở thành nhu cầu tự thân của mỗi cán bộ, chiến sĩ, văn hóa đọc sẽ trở thành một nguồn nội lực, góp phần xây dựng những người quân nhân có tri thức, bản lĩnh, trách nhiệm, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.