Hành trình 70 năm xây dựng chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh

Từ những ngày đầu gian khó đến lực lượng nghiệp vụ mũi nhọn

Ngày 19/8/1945, cuộc Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi ở Hà Nội. Cùng với việc đập tan các cơ quan đàn áp của địch và thiết lập chính quyền cách mạng, ở các tỉnh Bắc Bộ thành lập Sở Liêm phóng, Trung Bộ thành lập Sở Trinh sát, Nam Bộ thành lập Quốc gia Tự vệ cuộc. Tuy tên gọi ở ba miền khác nhau, các tổ chức đầu tiên của Công an nhân dân đều có chung nhiệm vụ trấn áp phản cách mạng, giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Từ đó đến nay, ngày 19/8/1945 được xác định là Ngày truyền thống Công an nhân dân Việt Nam.

Ngày 10/8/1956, Bộ Công an quyết định thành lập lực lượng chuyên trách đấu tranh phòng, chống các hành vi xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, vi phạm trật tự quản lý kinh tế, đánh dấu sự ra đời của lực lượng Cảnh sát kinh tế trong Công an nhân dân Việt Nam. Ngày 31/7/2006, Bộ Công an ban hành Quyết định số 899/2006/QĐ-C11(C28), xác định ngày 10/8/1956 là Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, nay là lực lượng Cảnh sát kinh tế.

Phòng Cảnh sát kinh tế báo công trước Anh linh Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó.

Thực hiện Nghị định số 250/CP ngày 12/6/1981 của Hội đồng Chính phủ, Công an tỉnh thành lập Phòng Cảnh sát kinh tế, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trên địa bàn tỉnh.

Tháng 10/2004, thực hiện Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự và các quy định của Bộ Công an, Công an tỉnh thành lập Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, gồm 6 đội công tác. Năm 2010, lực lượng tiếp tục được kiện toàn theo hướng chuyên sâu, trở lại tên gọi truyền thống là lực lượng Cảnh sát kinh tế. Đến năm 2019, tổ chức bộ máy tiếp tục được điều chỉnh nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng, kinh tế, buôn lậu. Tháng 7/2023, thực hiện chủ trương của Bộ Công an về đổi mới tổ chức bộ máy cơ quan điều tra các cấp, lực lượng Cảnh sát kinh tế tiếp tục được kiện toàn theo mô hình mới, kết hợp chặt chẽ giữa công tác trinh sát và hoạt động điều tra tố tụng.

Tháng 3/2025, thực hiện chủ trương tổ chức Bộ Công an theo mô hình 3 cấp, lực lượng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh tiếp tục được củng cố, kiện toàn theo hướng tinh gọn, chuyên sâu, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Những chiến công in dấu qua từng chặng đường lịch sử

Lực lượng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh không ngừng đổi mới phương pháp công tác, tập trung đấu tranh với các hành vi tham nhũng, buôn lậu, cố ý làm trái, gian lận thương mại trong những lĩnh vực trọng điểm, góp phần bảo vệ tài sản Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Trong giai đoạn 1991 - 2004, khi nền kinh tế đất nước tiếp tục có những bước phát triển, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại, xuất nhập khẩu ngày càng mở rộng, lực lượng Cảnh sát kinh tế triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tập trung đấu tranh với các hành vi xâm phạm sở hữu, gian lận thương mại, tham nhũng, lừa đảo trong lĩnh vực kinh tế.

Nhiều vụ án gây thiệt hại lớn cho Nhà nước được phát hiện, điều tra làm rõ. Trong đó có vụ án cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế xảy ra tại Mỏ thiếc Tĩnh Túc, gây thiệt hại trên 96 triệu đồng; vụ khai khống để hưởng chênh lệch cước phí vận tải tại Công ty Vật tư nông nghiệp, chiếm đoạt 108 triệu đồng; vụ khai khống cước phí vận tải phân lân tại Công ty Ngoại thương, chiếm đoạt 753 triệu đồng; vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên 100.000 USD tại Công ty Xuất nhập khẩu.

Chủ động thích ứng trước những thách thức mới của nền kinh tế

Từ năm 2004 đến nay, cùng với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, tình hình tội phạm kinh tế trên địa bàn tỉnh có nhiều diễn biến mới. Các hành vi vi phạm pháp luật tập trung ở nhiều lĩnh vực như đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý tài chính công, khai thác tài nguyên khoáng sản, bảo vệ rừng, buôn lậu, gian lận thương mại, kinh doanh hàng cấm.

Trước tình hình đó, lực lượng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh tập trung triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường đấu tranh tại những lĩnh vực nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước. Giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2015, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã phát hiện, bắt giữ 421 vụ/483 đối tượng; trong đó khởi tố 71 vụ/124 bị can; xử phạt vi phạm hành chính 334 vụ/360 đối tượng, với số tiền xử phạt trên 5 tỷ đồng.

Từ năm 2016 đến nay, lực lượng Cảnh sát kinh tế phát hiện, bắt giữ 2.109 vụ/2.864 đối tượng; khởi tố 512 vụ/981 bị can; xử phạt vi phạm hành chính 1.326 vụ/1.711 đối tượng, tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính trên 20 tỷ đồng. Trong đó, tội phạm liên quan lĩnh vực tài chính có chiều hướng gia tăng. Lực lượng đã phát hiện 83 vụ việc, gây thiệt hại gần 350 tỷ đồng, tập trung ở các lĩnh vực đầu tư công, tài chính công, tài chính doanh nghiệp với các hành vi như nâng khống giá trị đầu tư để trục lợi; thông đồng, móc ngoặc trong đấu thầu, đấu giá; vi phạm quy định về kế toán, trốn thuế, mua bán trái phép hóa đơn... Từ năm 2022 đến nay, lực lượng Cảnh sát kinh tế phát hiện, khởi tố 88 bị can là đảng viên, trong đó có những người từng giữ các vị trí lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp.

Thượng tá Nông Minh Đức, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh cho biết: Trước sự thay đổi ngày càng tinh vi của tội phạm kinh tế, đơn vị tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đi đôi với giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, bảo đảm công tác khách quan, thượng tôn pháp luật trong mọi hoạt động công tác. Lực lượng quyết tâm, quyết liệt trong triển khai các biện pháp nghiệp vụ, đổi mới tư duy lãnh đạo, phương pháp làm việc, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại, tạo chuyển biến rõ nét, toàn diện các mặt công tác. Nâng cao năng lực dự báo và tham mưu, chủ động nắm chắc, đánh giá, dự báo sát tình hình, kịp thời nhận diện những vấn đề nổi lên, sơ hở, bất cập trong cơ chế, chính sách để tham mưu các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh.

Không có vùng cấm trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, kinh tế

Với phương châm chủ động phòng ngừa, phát hiện từ sớm, xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, lực lượng tập trung đấu tranh với các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lợi dụng những sơ hở trong cơ chế quản lý để gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước. Trong quá trình phát triển kinh tế, các lĩnh vực đầu tư công, quản lý tài chính, xây dựng cơ bản, quản lý tài sản công luôn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh sai phạm nếu công tác quản lý, kiểm tra, giám sát không được thực hiện chặt chẽ.

Điển hình là vụ án vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí xảy ra tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội. Qua công tác điều tra, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã làm rõ hành vi vi phạm, khởi tố 2 bị can nguyên là lãnh đạo, cán bộ của đơn vị, xác định số tiền thất thoát hơn 9,6 tỷ đồng. Vụ án cho thấy sự quyết liệt trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; đồng thời là lời cảnh tỉnh đối với những người được giao quản lý tài sản công, phải luôn nêu cao trách nhiệm, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Điển hình như: Vụ án trốn thuế xảy ra tại Công ty Ắc quy Green giai đoạn 2020 - 2023. Lực lượng Cảnh sát kinh tế đã điều tra, khởi tố 4 bị can, trong đó có 1 bị can quốc tịch Trung Quốc, làm rõ hành vi trốn thuế với số tiền gần 50 tỷ đồng. Vụ án vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, trốn thuế xảy ra tại Công ty TNHH xuất nhập khẩu Quang Minh CBVP từ năm 2015 - 2025, lực lượng Cảnh sát kinh tế khởi tố 4 bị can, làm rõ số tiền thiệt hại hơn 174 tỷ đồng.

Qua mỗi vụ án, lực lượng Cảnh sát kinh tế không chỉ tập trung làm rõ hành vi phạm tội mà còn chú trọng việc truy tìm, kê biên, thu hồi tài sản, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho Nhà nước và xã hội.

Vững bước trong kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, nhiệm vụ bảo vệ an ninh kinh tế đặt ra những yêu cầu ngày càng cao. Lực lượng Cảnh sát kinh tế tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp công tác; nâng cao năng lực dự báo, phòng ngừa, đấu tranh, xây dựng lực lượng trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Cùng với xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, lực lượng chú trọng công tác phòng ngừa, nghiên cứu, đánh giá tình hình, nhận diện những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ sai phạm để tham mưu các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, nhất là trong các lĩnh vực đầu tư công, tài chính, ngân sách, đất đai, tài nguyên, xây dựng, đấu thầu, thương mại, thuế và hoạt động doanh nghiệp. Thông qua công tác điều tra, xử lý án, lực lượng Cảnh sát kinh tế làm rõ hành vi phạm tội, phân tích phương thức, thủ đoạn, những sơ hở trong quản lý để kiến nghị giải pháp khắc phục, chuyển từ tư duy “đấu tranh khi tội phạm xảy ra” sang chủ động nhận diện nguy cơ, phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Đại tá Sầm Minh Hồ, Phó Giám đốc Công an tỉnh nhấn mạnh: Cảnh sát kinh tế tiếp tục đổi mới tư duy và phương pháp công tác; chủ động nắm, phân tích, dự báo sát tình hình; tập trung đấu tranh hiệu quả với tội phạm tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, nhất là trên các lĩnh vực trọng điểm, những vấn đề nổi lên, được dư luận xã hội quan tâm. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công tác nghiệp vụ; tăng cường phối hợp với các ngành chức năng; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi pháp luật, tinh thông nghiệp vụ, liêm chính, trách nhiệm, thực sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

 Thiếu tướng Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Công an tỉnh trao giấy khen cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua đặc biệt chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế.

Với những chiến công, thành tích xuất sắc trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, nhiều tập thể, cá nhân lực lượng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh được Đảng, Nhà nước, Bộ Công an, các bộ, ngành và chính quyền địa phương ghi nhận, biểu dương, khen thưởng. Trong đó, tập thể Phòng Cảnh sát kinh tế được tặng 1 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; 16 lượt Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Công an; 8 lượt Bằng khen của các bộ, ngành; 11 lượt Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh và 26 lượt Giấy khen của Giám đốc Công an tỉnh.