Hành trình biến những lần thất bại thành tấm vé du học của nam sinh Trường Đại học Khoa học Tự nhiên

Đào Hải Hưng, sinh viên lớp K67 Cử nhân Khoa học Tài năng Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQGHN). Ảnh: NVCC

Khoảnh khắc nhận được thông báo trúng học bổng Chính phủ Đài Loan (MOE) để theo học chương trình thạc sĩ tại Đại học Trường Canh, điều đầu tiên Đào Hải Hưng nghĩ đến không phải là thành tích vừa đạt được, mà là những người đã đồng hành cùng mình suốt chặng đường đại học.

Nam sinh dành lời cảm ơn đầu tiên tới PGS.TS. Bùi Thị Việt Hà, giảng viên hướng dẫn đã gắn bó với nam sinh trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, cùng các thầy cô, anh chị, bạn bè tại Trung tâm Khoa học Sự sống (CELIFE), Trường Đại học Khoa học Tự nhiên.

Hải Hưng giành sự cảm ơn tới PGS.TS. Bùi Thị Việt Hà, giảng viên hướng dẫn đã gắn bó với nam sinh trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Ảnh: NVCC

Theo Hưng, hành trình trưởng thành của mình chưa bao giờ chỉ có những thành công. Đó là quãng thời gian có cả những thất bại, áp lực và không ít lần phải đối diện với những khó khăn trong nghiên cứu. Nhưng điều khiến em luôn có thêm động lực bước tiếp chính là sự đồng hành của giảng viên hướng dẫn, các thầy cô trong Khoa Sinh học, các anh chị cựu sinh viên, học viên cao học, bạn bè và gia đình.

Vì vậy, với Hưng, học bổng này không chỉ là thành quả của riêng bản thân mà còn là lời hồi đáp dành cho sự tin tưởng, kỳ vọng và những người đã luôn ở phía sau mình.

Từ sự tò mò về thế giới sống đến lựa chọn gắn bó với phòng thí nghiệm

Đam mê nghiên cứu khoa học của Hải Hưng bắt đầu từ những câu hỏi rất giản dị về thế giới tự nhiên. Nam sinh luôn tò mò vì sao một virus nhỏ bé có thể khiến con người mắc bệnh, điều gì khiến vi khuẩn có khả năng kháng nhiều loại kháng sinh và những quy luật nào đang chi phối sự sống.

"Từ lúc nào, những câu hỏi ấy không còn đơn thuần là kiến thức cần học mà trở thành động lực thôi thúc em tìm kiếm lời giải", Hưng chia sẻ.

Gia đình từng mong muốn Hưng theo học ngành Y, bản thân nam sinh cũng luôn dành sự ngưỡng mộ đối với những người trực tiếp chữa bệnh cứu người. Tuy nhiên, trong quá trình học tập tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Hải Hưng nhận ra mình phù hợp với một con đường khác, đó là con đường của phòng thí nghiệm.

Theo Hưng, chính tại đây, nam sinh có cơ hội tìm hiểu tận gốc các quy luật của sự sống, hiện thực hóa những ý tưởng nghiên cứu và nuôi hy vọng rằng một phát hiện khoa học mới, nếu thành công, có thể góp phần giúp nhiều người khỏe mạnh hơn trong tương lai.

Những tuần chỉ quanh quẩn với một thí nghiệm chưa có lời giải

Nếu giảng đường mang đến những kiến thức nền tảng thì phòng thí nghiệm lại dạy Hải Hưng một tư duy hoàn toàn khác.

"Trên lớp, mỗi câu hỏi đều có sẵn một đáp án đúng. Nhưng trong nghiên cứu, có những câu hỏi em theo đuổi suốt cả năm vẫn chưa thể tìm ra lời giải trọn vẹn", Hưng nói.

Trải nghiệm khiến nam sinh nhớ nhất là đề tài nghiên cứu về tụ cầu khuẩn kháng chất diệt khuẩn trong bệnh viện, cũng là đề tài sau này được phát triển thành khóa luận tốt nghiệp.

Bắt đầu nghiên cứu từ học kỳ I năm thứ hai, Hưng liên tục đối mặt với nhiều trở ngại. Thiết bị nghiên cứu còn hạn chế, quy trình ban đầu chưa mang lại kết quả như kỳ vọng.

Có những tuần, em lặp đi lặp lại cùng một thí nghiệm theo nhiều quy trình khác nhau tham khảo từ các tài liệu quốc tế nhưng kết quả vẫn không như mong muốn. Thậm chí, có thời điểm kết quả từng xuất hiện nhưng khi thực hiện lại thì biến mất.

Hải Hưng thực hành tại phòng thí nghiệm. Ảnh: NVCC

"Cảm giác không biết chính xác điều gì đang xảy ra khiến em khá căng thẳng", Hưng nhớ lại.

Thay vì dừng lại, nam sinh lựa chọn rà soát toàn bộ quy trình, điều chỉnh từng bước nhỏ, thử những hướng tiếp cận mới và chủ động trao đổi với các anh chị khóa trên để tìm lời giải.

Sự kiên trì cuối cùng cũng được đền đáp khi nhóm nghiên cứu phân lập được những chủng tụ cầu có kiểu hình kháng mới xuất hiện tại Việt Nam.

Đề tài sau đó giành giải Nhất Hội nghị Khoa học sinh viên cấp Khoa, đồng thời được Hưng phát triển thành khóa luận tốt nghiệp và bảo vệ với số điểm 9,9/10.

Hải Hưng (bên trái ngoài cùng) tại Hội nghị Khoa học toàn quốc về công nghệ Sinh học năm 2025. Ảnh: NVCC

Tuy nhiên, theo Hưng, phần thưởng lớn nhất không phải là giải thưởng hay điểm số, mà là niềm tin rằng sự bền bỉ luôn có ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học.

"Một thất bại trong khoa học chỉ là một điểm dữ liệu"

Trong quá trình nghiên cứu, Hải Hưng từng trải qua những giai đoạn áp lực khi nhiều thí nghiệm liên tiếp không thành công. Có lúc, những thất bại ấy không chỉ ảnh hưởng đến công việc mà còn khiến em tự nghi ngờ chính bản thân. Thế nhưng, thay vì nghĩ đến việc bỏ cuộc, Hưng lựa chọn đối diện với khó khăn.

Em cho biết điều giúp mình vượt qua những giai đoạn ấy chính là sự đồng hành của PGS.TS. Bùi Thị Việt Hà. Theo Hưng, cô luôn tạo điều kiện để em phát triển những ý tưởng nghiên cứu của riêng mình, sẵn sàng đầu tư cho các kế hoạch mới và theo sát quá trình thực hiện của học trò. Cùng với đó là sự hỗ trợ của TS. Lê Phụng Hiển và bầu không khí tích cực từ các anh chị, bạn bè trong Trung tâm Khoa học Sự sống (CELIFE).

Đào Hải Hưng (thứ 3 từ trái qua) tham dự Hội nghị Quốc tế về Vi sinh vật và Một sức khỏe. Ảnh: NVCC

Điều quý giá nhất Hưng học được từ người hướng dẫn là một quan niệm rất đơn giản nhưng theo em sẽ còn đồng hành rất lâu trên con đường nghiên cứu:

"Một thất bại trong khoa học chỉ là một điểm dữ liệu để mình phân tích, chứ chưa bao giờ là dấu chấm hết."

Chính suy nghĩ ấy giúp em dần học cách tách cảm xúc khỏi kết quả thí nghiệm và bình tĩnh đi tiếp sau mỗi lần chưa thành công.

Tốt nghiệp xuất sắc với GPA 3.61, nhưng Hải Hưng cho rằng bản thân không có bí quyết học tập đặc biệt. Điều em luôn ưu tiên là hiểu bản chất của vấn đề thay vì ghi nhớ máy móc.

Hải Hưng trong lễ tốt nghiệp tại trường. Ảnh: NVCC

Khi gặp một nội dung khó, Hưng chia nhỏ kiến thức, tự đặt câu hỏi cho từng phần để hiểu trước rồi mới ghi nhớ. Em ghi chú những nội dung quan trọng trong bài giảng, đồng thời kết hợp nhiều cách học như đọc, nghe, ghi chép và trao đổi với bạn bè để kiểm tra mức độ hiểu của bản thân. Quan trọng hơn cả, những kiến thức trên giảng đường nhanh chóng được kiểm chứng trong phòng thí nghiệm.

"Khi những gì học trên lớp được áp dụng thẳng vào nghiên cứu, kiến thức không còn là thứ để học thuộc qua bài kiểm tra nữa mà trở thành công cụ giúp em hiểu vì sao thí nghiệm lại cho kết quả như vậy."

Theo Hưng, học tập và nghiên cứu chưa bao giờ là hai công việc tách biệt mà luôn bổ trợ cho nhau.

Mang theo khát vọng đưa nghiên cứu đến gần hơn với cuộc sống

Hải Hưng dành khoảng sáu tháng để chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển chương trình Thạc sĩ. Theo em, thử thách lớn nhất không nằm ở việc hoàn thiện các loại giấy tờ hay tổng hợp thành tích, mà là tìm ra "sợi chỉ đỏ" để kể một câu chuyện nhất quán trong bài luận.

"Điều khó nhất không phải là có đủ thành tích để kể, mà là làm sao để mọi trải nghiệm đều dẫn về cùng một mục tiêu."

Lựa chọn Đại học Trường Canh cũng bắt nguồn từ trải nghiệm thực tập tại đây trong chương trình IIPP mùa hè năm 2025. Điều gây ấn tượng với Hưng là môi trường nghiên cứu hiện đại, sự gắn kết chặt chẽ giữa trường đại học với hệ thống bệnh viện và khả năng chuyển giao các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Chương trình Thạc sĩ về Virus học phù hợp với hướng nghiên cứu công cụ chẩn đoán dựa trên CRISPR mà Hưng đang theo đuổi. Ảnh: NVCC

"Em kỳ vọng không chỉ học thêm kiến thức chuyên môn, mà còn học được cách vận hành một quy trình nghiên cứu chuyển giao bài bản, để một phát hiện trong phòng thí nghiệm có thể đi đến ứng dụng lâm sàng, thay vì chỉ dừng lại ở một bài báo khoa học", Hưng chia sẻ.