Hành trình cán đích 100% chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt ở Thanh Hóa

Lực lượng công an và cán bộ cơ sở “đi từng ngõ, gõ từng nhà” tuyên truyền, hỗ trợ người dân chuyển đổi sang hình thức chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Đằng sau kết quả này là hành trình bền bỉ vượt qua những rào cản về địa lý, hạ tầng, nhận thức và thói quen đã tồn tại nhiều năm.

Việc Thanh Hóa chính thức cán đích 100% chi trả an sinh xã hội (ASXH) không dùng tiền mặt không chỉ là kết quả hoàn thành một mục tiêu đề ra, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, đưa các tiện ích số đến gần hơn với người dân, đặc biệt là người cao tuổi, người yếu thế và cư dân vùng sâu, vùng xa.

Vượt qua những “lực cản mềm” mang tên thói quen và khoảng cách

Là tỉnh có diện tích lớn, dân số đông, địa bàn trải dài từ đồng bằng ven biển đến miền núi, biên giới, Thanh Hóa đối mặt với hàng loạt khó khăn khi triển khai chi trả ASXH không dùng tiền mặt.

Trước thời điểm triển khai đồng bộ, tỷ lệ người có công nhận trợ cấp qua tài khoản mới đạt 31,2%; nhóm hưởng hưu trí xã hội đạt 24,5%; nhóm bảo trợ xã hội đạt 38,2%.

Đáng chú ý, vẫn còn hàng chục đơn vị cấp xã chưa phát sinh trường hợp nào nhận trợ cấp bằng hình thức không dùng tiền mặt.

Trong lĩnh vực chi trả lương hưu và bảo hiểm xã hội, Thanh Hóa từng nằm trong nhóm ba địa phương có tỷ lệ chi trả không dùng tiền mặt thấp nhất cả nước, chỉ đạt 46,1%.

Những con số này phản ánh khoảng cách không nhỏ giữa mục tiêu chuyển đổi số với thực tế tiếp cận dịch vụ tài chính số của người dân.

Khó khăn lớn nhất nằm ở chính đối tượng thụ hưởng. Phần lớn là người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc người sinh sống ở khu vực nông thôn, miền núi.

Nhiều người chưa từng sử dụng tài khoản ngân hàng, không có điện thoại thông minh hoặc còn e ngại khi tiếp cận công nghệ.

Ở nhiều địa phương miền núi, việc đi lại khó khăn, sóng viễn thông chưa ổn định, điểm giao dịch ngân hàng thưa thớt khiến việc mở tài khoản và sử dụng các dịch vụ tài chính số trở thành thách thức thực sự.

Bên cạnh những rào cản về hạ tầng là một “lực cản mềm” tồn tại dai dẳng hơn: thói quen sử dụng tiền mặt.

Trong nhiều năm, nhận trợ cấp bằng tiền mặt đã trở thành lựa chọn quen thuộc của không ít người dân.

Nỗi lo về bảo mật thông tin, nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng hay tâm lý e ngại các thao tác công nghệ khiến việc thay đổi nhận thức không thể diễn ra trong thời gian ngắn.

Thực tế cho thấy, triển khai chi trả ASXH không dùng tiền mặt không đơn thuần là thay đổi phương thức nhận tiền.

Đó là quá trình xây dựng thói quen mới, tạo dựng niềm tin mới và từng bước hình thành hệ sinh thái tài chính số trong cộng đồng.

Tại xã Trung Lý, một trong những địa bàn miền núi đặc biệt khó khăn, áp lực ấy được thể hiện rõ nét hơn. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều bản cách xa trung tâm xã hàng chục km.

Có những ngày, cán bộ phải vượt quãng đường dài qua đồi núi để hướng dẫn được vài trường hợp mở tài khoản.

Nhiều người dân phải được giải thích nhiều lần mới hiểu được lợi ích của việc nhận trợ cấp qua tài khoản. Không ít trường hợp người cao tuổi được cán bộ trực tiếp hướng dẫn từng bước, từ mở tài khoản đến thao tác nhận tiền.

Những việc tưởng chừng nhỏ bé ấy lại là mắt xích quan trọng để từng bước tháo gỡ những nút thắt trong quá trình chuyển đổi số.

Không có “đường tắt” cho chuyển đổi số

Để đạt được mục tiêu đề ra, Thanh Hóa đã lựa chọn cách làm căn cơ nhất: đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người.

Các tổ công tác liên ngành phối hợp với ngân hàng tổ chức điểm giao dịch lưu động, hỗ trợ người dân mở tài khoản phục vụ chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Tại hầu hết các địa phương, ban chỉ đạo và các tổ công tác được thành lập với sự tham gia của cán bộ phụ trách lĩnh vực ASXH, lực lượng công an, bảo hiểm xã hội, ngân hàng cùng đoàn viên thanh niên, hội phụ nữ, tổ công nghệ số cộng đồng và các lực lượng tại chỗ.

Từng trường hợp chưa có tài khoản được rà soát, tiếp cận và hướng dẫn cụ thể. Những điểm giao dịch lưu động được tổ chức tại cơ sở.

Các ngân hàng tăng cường phối hợp với địa phương để đơn giản hóa quy trình mở tài khoản, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ tài chính số.

Nếu lực lượng cơ sở là những người trực tiếp đưa chủ trương đến với người dân thì sự chỉ đạo quyết liệt từ cấp ủy, chính quyền các cấp chính là yếu tố bảo đảm toàn bộ hệ thống vận hành đồng bộ.

Ngay từ đầu, mục tiêu hoàn thành chi trả ASXH không dùng tiền mặt được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm.

Tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ” được quán triệt xuyên suốt trong toàn bộ quá trình triển khai.

Các hội nghị giao ban của Tổ Đề án 06 được duy trì thường xuyên để kiểm đếm tiến độ theo từng địa bàn, từng nhóm đối tượng.

Những khó khăn phát sinh được nhận diện sớm, phân tích nguyên nhân và chỉ đạo tháo gỡ ngay từ cơ sở.

Song song với đó, các giải pháp mang tính hệ thống cũng được triển khai đồng bộ.

Sở Tài chính chủ động hướng dẫn việc quản lý, sử dụng kinh phí; phối hợp với Kho bạc Nhà nước kiểm soát việc rút tiền mặt, đồng thời tham mưu lộ trình chấm dứt chi trả bằng tiền mặt trong lĩnh vực ASXH trước ngày 15.6.2026.

Các tổ chức chính trị - xã hội cũng tham gia mạnh mẽ. Lực lượng đoàn viên thanh niên hỗ trợ người dân mở tài khoản, cài đặt ứng dụng và tích hợp thông tin trên VNeID. Nhiều người cao tuổi, người yếu thế đã được hỗ trợ trực tiếp ngay tại nơi cư trú.

Trong toàn bộ quá trình này, lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt trong việc rà soát, làm sạch dữ liệu dân cư, xác thực thông tin, hỗ trợ tích hợp tài khoản ASXH trên nền tảng VNeID và bảo đảm an toàn trong quá trình triển khai.

Sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, địa phương cùng tinh thần bám dân, sát cơ sở đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp Thanh Hóa hoàn thành mục tiêu 100% chi trả ASXH không dùng tiền mặt đúng thời hạn.

Kết quả này không chỉ mang ý nghĩa về mặt số liệu hay tiến độ thực hiện Đề án 06.

Quan trọng hơn, đó là dấu mốc cho thấy người dân đang từng bước tiếp cận và thụ hưởng những tiện ích của chuyển đổi số.