Hành trình làm báo giữa lao tù và khói lửa chiến tranh

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026), sáng 16/6, Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò ra mắt trưng bày chuyên đề Bút thép, lòng son, tái hiện hành trình hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc của nền báo chí cách mạng Việt Nam.

Trưng bày được xây dựng với ba nội dung chính gồm: Báo chí cách mạng Việt Nam - Những dấu mốc lịch sử, Bút thép, lòng son và Tiếp nối dòng chảy. Thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh và hiện vật, chuyên đề giúp công chúng hiểu rõ hơn vai trò của báo chí cách mạng trên mặt trận tư tưởng, từ những ngày đầu đấu tranh giành độc lập đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Mở đầu trưng bày là hành trình hình thành và phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam kể từ khi Báo Thanh Niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập ra số đầu tiên tại Quảng Châu (Trung Quốc) ngày 21/6/1925.

Từ những tờ báo bí mật trong thời kỳ đấu tranh chống thực dân, các ấn phẩm của Mặt trận Việt Minh cho tới hệ thống báo chí trong kháng chiến và thời kỳ xây dựng đất nước, tất cả đã góp phần truyền bá tư tưởng cách mạng, cổ vũ tinh thần yêu nước và củng cố niềm tin của nhân dân vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Điểm nhấn của trưng bày là phần nội dung Bút thép, lòng son, khắc họa hình ảnh những người chiến sĩ cầm bút trong hoàn cảnh khắc nghiệt của lao tù và chiến tranh. Tại các nhà tù như Hỏa Lò, Côn Đảo, Sơn La hay Buôn Ma Thuột, những người tù chính trị đã biến ngòi bút thành vũ khí đấu tranh. Dù bị giam cầm, họ vẫn bí mật biên soạn, in ấn và lưu truyền nhiều tờ báo như Lao tù tạp chí, Đời tù, Xuân tù, Người tù đỏ, Suối reo... Những trang báo được viết trên vật liệu thô sơ, cất giấu trong điều kiện ngặt nghèo nhưng vẫn lan tỏa tinh thần cách mạng, hun đúc ý chí đấu tranh và niềm tin vào thắng lợi.

Không chỉ sau song sắt nhà tù, báo chí cách mạng còn hiện diện nơi chiến hào khói lửa. Trưng bày tái hiện những tòa soạn đặc biệt trong kháng chiến như trạm phát hành báo Cứu Quốc, tòa soạn tiền phương báo Quân đội nhân dân tại Mường Phăng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, các cơ quan báo chí tại căn cứ Trung ương Cục miền Nam hay căn hầm làm báo của Báo Nhân dân giữa những trận ném bom B-52 ở Hà Nội.

Đặc biệt, trưng bày cũng dành không gian tưởng nhớ các nhà báo - liệt sĩ đã ngã xuống vì sự nghiệp cách mạng như Trần Kim Xuyến, Bùi Đình Túy, Phạm Thị Ngọc Huệ... Những câu chuyện về sự hy sinh của họ góp phần khắc họa tinh thần dấn thân, lòng quả cảm và trách nhiệm nghề nghiệp của những người làm báo trong thời chiến.

Khép lại chuyên đề là nội dung Tiếp nối dòng chảy, khẳng định vai trò của báo chí cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, những người làm báo hôm nay vẫn không ngừng dấn thân, phản ánh trung thực đời sống xã hội, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trưng bày Bút thép, lòng son không chỉ là lời tri ân đối với các thế hệ nhà báo cách mạng mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần trách nhiệm và lý tưởng nghề nghiệp cho thế hệ hôm nay. Trưng bày đồng thời là lời tri ân tới các chiến sĩ cách mạng, nhà báo đã cống hiến và hy sinh vì sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam.

Khách tham quan có thể quét mã QR trong không gian trưng bày để nghe thuyết minh và tìm hiểu sâu hơn về các nội dung được giới thiệu.

Trưng bày mở cửa phục vụ công chúng đến hết ngày 15/11 tại Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò.