Hành trình làm 'đẹp' môi trường đầu tư của tỉnh có diện tích lớn nhất nước

Thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại

Việc hợp nhất ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông đã tạo nên một tỉnh Lâm Đồng mới với không gian phát triển lớn nhất cả nước, hội tụ cao nguyên, rừng, biển, khoáng sản, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và năng lượng. Nhưng cũng chính vì “to” mà tỉnh không thể vận hành theo cách cũ.

Hội thảo “Nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tỉnh Lâm Đồng” được nhìn nhận không chỉ như một diễn đàn trao đổi, mà như một mốc khởi đầu cho một chu kỳ cải cách mới.

Bình Thuận (cũ) nổi bật với thế mạnh biển, năng lượng tái tạo và dịch vụ

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười nhấn mạnh: “Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt quan trọng: tỉnh Lâm Đồng đang bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng và nâng cao chất lượng điều hành kinh tế trong điều kiện hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.”

Ông cũng khẳng định: “Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, năng lực điều hành của chính quyền các cấp chính là chìa khóa quyết định khả năng thu hút và giữ chân nhà đầu tư, doanh nghiệp”.

Những nhận định này đặt cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển giai đoạn 2026–2030. Không chỉ là cải cách thủ tục, đó còn là quá trình làm mới toàn bộ cách thức vận hành của bộ máy hành chính, từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo và phục vụ.

Bức tranh môi trường đầu tư của tỉnh trong năm 2025 cho thấy nhiều gam màu tích cực. Số lượng doanh nghiệp tiếp tục tăng, các dự án đầu tư mới được cấp phép, dòng vốn trong và ngoài nước vẫn tìm đến địa phương.

Theo báo cáo của Sở Tài chính, toàn tỉnh hiện có gần 34.000 doanh nghiệp còn pháp nhân với tổng vốn đăng ký trên 390.000 tỷ đồng; riêng năm 2025 có hơn 4.455 doanh nghiệp thành lập mới, tăng mạnh so với cùng kỳ. Cùng với đó, tỉnh thu hút thêm nhiều dự án ngoài ngân sách, trong đó có cả dự án đầu tư nước ngoài.

Song song với những tín hiệu tích cực ấy, các cơ quan chức năng cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn còn tồn tại. Số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động và giải thể vẫn ở mức đáng kể; nhiều doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn về tài chính, quản trị và khả năng thích ứng thị trường.

Một số dự án chậm triển khai, chưa đưa vốn vào sản xuất - kinh doanh như cam kết, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Những thực tế này, theo Sở Tài chính, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực tài chính - đầu tư và tăng cường vai trò hỗ trợ, đồng hành với doanh nghiệp.

Đắk Nông (cũ) tạo dấu ấn bằng phát triển công nghiệp chế biến khoáng sản, nông sản, năng lượng và hạ tầng giao thông.

Ở góc độ từng ngành, những “điểm nghẽn” cũng được chỉ ra khá cụ thể.

Ngành xây dựng cho biết thủ tục trong lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, cấp phép xây dựng dù đã được cải cách nhưng vẫn còn phức tạp; khối lượng hồ sơ tăng mạnh sau sáp nhập khiến áp lực xử lý lớn; công tác giải phóng mặt bằng và tiếp cận đất đai tiếp tục là khó khăn lớn đối với doanh nghiệp. Hệ thống thông tin quy hoạch chưa tích hợp đầy đủ dữ liệu của ba tỉnh cũ cũng khiến việc tiếp cận thông tin của nhà đầu tư ở một số nơi còn hạn chế.

Ngành nông nghiệp và môi trường lại nhìn từ một lát cắt khác: những chồng lấn giữa quy hoạch khoáng sản bauxite, titan với khu dân cư, hạ tầng và các dự án phát triển khác đã và đang tạo ra những vướng mắc kéo dài trong cấp đất, chuyển mục đích sử dụng đất và triển khai dự án. Việc tháo gỡ những chồng lấn này được xem là điều kiện quan trọng để vừa khai thác hiệu quả tài nguyên, vừa đảm bảo hài hòa lợi ích phát triển và đời sống người dân.

Trước những thực tế đó, điểm chung trong định hướng của các sở, ngành là tiếp tục coi cải cách thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch là khâu then chốt.

Lâm Đồng cần gì để trở thành nơi “đáng ở lại”?

Tăng nhanh về số lượng doanh nghiệp mới nhưng cũng nhiều doanh nghiệp rút lui, chất lượng môi trường đầu tư trở thành yếu tố quyết định tăng trưởng bền vững.

Môi trường đầu tư - kinh doanh không chỉ là điều kiện để doanh nghiệp đến, mà còn là nền tảng để họ ở lại, mở rộng và gắn bó lâu dài. Tại Lâm Đồng, bức tranh năm 2025 cho thấy rõ cả hai chiều của quá trình này.

Theo Sở Tài chính, phần lớn doanh nghiệp rút lui là doanh nghiệp nhỏ và vừa, quy mô vốn nhỏ, năng lực tài chính hạn chế và dễ bị tác động bởi biến động thị trường.

Du khách check-in nhà ga giữa trung tâm Đà Lạt.

Từ góc độ quản lý tài chính - đầu tư, Sở Tài chính cho rằng một trong những vấn đề cần tiếp tục cải thiện là chất lượng hỗ trợ doanh nghiệp sau đăng ký thành lập, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các nội dung hỗ trợ về tài chính, kế toán, thuế, quản trị và kết nối chương trình hỗ trợ chưa được triển khai đồng đều, trong khi đây lại là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp “đứng vững” trong giai đoạn đầu hoạt động.

Bên cạnh đó, hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư cũng là vấn đề được đặt ra khi vẫn còn một số dự án chậm triển khai, kéo dài tiến độ hoặc vi phạm cam kết đầu tư. Việc xử lý nghiêm các trường hợp này không chỉ nhằm bảo đảm kỷ cương đầu tư, mà còn để giải phóng nguồn lực cho những dự án có khả năng triển khai thực chất.

Trong phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười nhấn mạnh: “Cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành kết quả khi môi trường đầu tư - kinh doanh thực sự thông thoáng, minh bạch, ổn định và có tính cạnh tranh cao”. Ông khẳng định cải thiện môi trường đầu tư không phải là việc của riêng một cơ quan hay một chỉ số, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.

Ở góc độ công thương, thông điệp “chuyển từ quản lý sang kiến tạo” được lặp lại nhiều lần. “Phải lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo điều hành”, lãnh đạo Sở Công Thương nhấn mạnh, đồng thời cam kết không để xảy ra tình trạng “ngâm” hồ sơ, né tránh trách nhiệm, hay đùn đẩy giữa các cơ quan. Đây là một tuyên bố mang tính thay đổi vai trò: chính quyền không còn đứng ở vị trí kiểm soát, mà chuyển sang vị trí hỗ trợ.

Sở Xây dựng đưa ra bức tranh cụ thể hơn về cải cách kỹ thuật: chuẩn hóa hơn 200 thủ tục, đơn giản hóa 20 thủ tục, công khai quy hoạch và đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến.

Sau sáp nhập, Lâm Đồng có nhiều lợi thế về du lịch.

Trong bức tranh chung ấy, các khu công nghiệp nổi lên như nơi “thử lửa” rõ nhất cho cải cách. Ban Quản lý các KCN cho biết tỉnh hiện có 15 KCN trong quy hoạch, 238 dự án đang hoạt động, trong đó có 57 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký hơn 5,5 tỷ USD. Việc triển khai mô hình “hồ sơ không bản giấy”, một cửa tại chỗ và 100% thủ tục trực tuyến không chỉ rút ngắn thời gian cho nhà đầu tư mà còn tạo ra một chuẩn mực mới về phục vụ hành chính . Đây không chỉ là cải cách trong KCN, mà là hình mẫu cho cách tỉnh muốn vận hành toàn bộ bộ máy.

Một trụ cột khác của không gian phát triển mới là du lịch. Hiệp hội Du lịch Lâm Đồng nhìn thấy cơ hội hình thành “hành lang kinh tế du lịch” Đà Lạt - Mũi Né, kết nối cao nguyên và biển, tạo ra chuỗi trải nghiệm kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

“Chúng ta không chỉ có tour, mà có một hành lang kinh tế du lịch,” đại diện Hiệp hội nói, đồng thời kiến nghị phát triển đường bay thẳng quốc tế, xây dựng Big Data du lịch, phát triển kinh tế đêm và các sản phẩm cao cấp, xanh và bền vững. Cách nhìn này cho thấy cải cách môi trường đầu tư không chỉ để thu hút vốn sản xuất, mà còn để nâng cấp cấu trúc ngành dịch vụ.

Sau sáp nhập, Lâm Đồng không thiếu tài nguyên, không thiếu không gian, không thiếu cơ hội. Thứ tỉnh cần nhất là năng lực tổ chức lại chính mình, để không gian lớn không trở thành gánh nặng, mà trở thành bệ phóng. Cuộc cải cách môi trường đầu tư vì thế không chỉ là nâng hạng chỉ số, mà là cuộc cải cách về cách chính quyền nhìn doanh nghiệp, nhìn không gian và nhìn chính vai trò của mình trong phát triển.

Nếu nhìn từ phía chính quyền, môi trường đầu tư là tập hợp của quy hoạch, chính sách, chỉ số và hạ tầng. Nhưng nếu nhìn từ phía doanh nghiệp, đó là một chuỗi trải nghiệm rất đời thường: đi nộp hồ sơ có phải đi lại nhiều lần không, thông tin có rõ ràng không, khi vướng mắc có ai đứng ra chịu trách nhiệm không, và quan trọng nhất là có thể yên tâm làm ăn dài hạn hay không.

Đại diện Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Lâm Đồng nói thẳng: “Đối với doanh nghiệp trẻ, DDCI không phải chỉ số kỹ thuật, mà là câu trả lời cho những câu hỏi rất thực tế: thủ tục có nhanh không, có rõ ràng không, có được hướng dẫn tận tình không” . Thời gian, theo họ, là chi phí lớn nhất; sự không rõ ràng là rủi ro lớn nhất. Một thủ tục kéo dài không chỉ chậm tiến độ, mà làm trễ cơ hội thị trường.

Hội Nữ Doanh nhân đưa ra một lát cắt khác: phần lớn hội viên là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ – nhóm chịu tác động mạnh nhất từ chi phí tuân thủ, thủ tục kéo dài và sự thiếu đồng bộ giữa các cơ quan.

“Doanh nghiệp nhỏ không có bộ phận pháp chế, không có nguồn lực để chạy nhiều cửa”, Chủ tịch Hội Nữ Doanh nhân nhấn mạnh, đồng thời kiến nghị cải cách thủ tục theo chiều sâu, nâng cao hiệu quả DDCI và có chính sách hỗ trợ riêng cho doanh nghiệp nữ, doanh nghiệp khởi nghiệp về vốn, đất đai, đào tạo và kết nối thị trường .

Còn theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền, đại diện Cộng đồng doanh nghiệp và Tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp, “Chúng ta cần kiến tạo một văn hóa phục vụ mới, nơi cán bộ là người hướng dẫn chứ không chỉ là người kiểm soát,” bà nói, đồng thời đề xuất đo lường trải nghiệm doanh nghiệp ngay tại quầy giao dịch, công khai mức độ hài lòng về thái độ, tốc độ và sự minh bạch. Theo bà Hiền, cải cách sẽ không thành công nếu chỉ thay đổi biểu mẫu mà không thay đổi cách ứng xử.

Điểm gặp nhau giữa các tiếng nói doanh nghiệp là: họ không đòi hỏi ưu đãi mới, không đòi hỏi đặc quyền, mà đòi sự chắc chắn. Chắc chắn về quy hoạch, chắc chắn về thời gian xử lý, chắc chắn rằng nếu có vấn đề thì có người chịu trách nhiệm. Khi sự chắc chắn ấy thiếu, doanh nghiệp không rút lui ồn ào, mà rút lui trong im lặng bằng cách không mở rộng, không đầu tư thêm, hoặc chuyển hướng sang địa phương khác.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng gay gắt, sự khác biệt không còn nằm ở ưu đãi, mà nằm ở mức độ tin cậy của thể chế. Doanh nghiệp không chọn nơi rẻ nhất, mà chọn nơi ít rủi ro nhất.

Và rủi ro lớn nhất, như các doanh nghiệp nhiều lần nhấn mạnh, không phải là thị trường, mà là sự bất định của chính sách và thủ tục.

Bởi vậy, khi Lâm Đồng nói về cải cách môi trường đầu tư, điều doanh nghiệp chờ đợi không phải là thêm khẩu hiệu, mà là sự thay đổi có thể cảm nhận được: đi nộp hồ sơ không phải lo “thiếu cái này, sai cái kia”; tra cứu quy hoạch không phải hỏi nhỏ; phản ánh vướng mắc không phải e ngại; và quan trọng nhất là cảm giác mình được tôn trọng như một đối tác, chứ không phải một người đi xin.

Chỉ khi doanh nghiệp có được cảm giác an toàn ấy, họ mới dám đặt cược dài hạn, dám mở rộng, dám gắn bó. Và chỉ khi đó, Lâm Đồng mới thực sự trở thành không chỉ là nơi dễ đến, mà là nơi đáng ở lại.