Hành trình lấp lánh vàng 'thắp sáng' cộng đồng của kình ngư khiếm thị

Phía sau những tấm huy chương

Anh Huỳnh Ngọc Tiến (SN 1996) hiện là vận động viên bơi lội người khuyết tật thuộc đội tuyển TPHCM, kiêm kỹ thuật viên trị liệu và huấn luyện viên dạy bơi tự do.

Anh bộc bạch: "Nhiều người biết đến tôi qua những tấm huy chương trên đường đua xanh dành cho người khuyết tật, nhưng phía sau những cột mốc ấy là một hành trình dài của sự chấp nhận, nỗ lực vươn lên và lòng biết ơn sâu sắc".

Anh Huỳnh Ngọc Tiến. Ảnh: NVCC

Anh Tiến là con thứ 5 trong gia đình 9 anh em tại Phú Yên (cũ). Anh là niềm tự hào của gia đình khi học giỏi, tiếp nối tinh thần thượng võ của cha là võ sư, miệt mài rèn luyện với quyết tâm trở thành chiến sĩ Công an nhân dân.

Ở tuổi 17, một tai nạn bỏng hóa chất đẩy anh vào thế giới của bóng tối và đảo lộn những mục tiêu, dự định.

“Đau đớn về thể xác chẳng thấm tháp gì so với cảm giác bất lực khi thấy mình trở thành gánh nặng của gia đình vốn đã quá khó khăn với người em gái mắc bệnh tim bẩm sinh”, anh nói.

Nhiều món đồ cá nhân gắn với những mục tiêu trước đây của anh đành bán đi để có thêm đồng trang trải kinh phí điều trị. Cảm giác lạc lõng khi nghe những người bạn học kể chuyện giảng đường, kỳ thi, trong khi tương lai của chính mình bị khép lại, đã khiến anh Tiến khủng hoảng.

Tuy nhiên, tinh thần của người học võ đã không cho phép anh gục ngã, buông xuôi. Năm 19 tuổi, anh Tiến một mình khăn gói vào TPHCM lập nghiệp. Không người thân, không tiền bạc, trong mắt chỉ còn những vệt sáng le lói, anh bắt đầu hành trình “làm lại cuộc đời”. Và hành trình ấy đã được mở ra khi anh tìm đến Trung tâm Bảo trợ khiếm thị Nhật Hồng. Anh không chỉ được học cách di chuyển, định hướng không gian, được học nghề mà còn bén duyên với đường đua xanh.

Niềm tin từ đường đua xanh

Với người bình thường, bơi lội là sự phối hợp của mắt để định hướng và cơ bắp để chuyển động. Nhưng với một người khiếm thị, dù đã bơi thành thạo và tham gia thi đấu khi mắt sáng như anh Huỳnh Ngọc Tiến, mỗi vòng tay quạt nước là một lần chênh vênh giữa mênh mông nước.

Để giữ mình không bị chệch hướng, anh học cách bơi bám làn của người khiếm thị; học cách “đọc” hồ bơi bằng các giác quan còn lại. Anh dùng đôi tai để nghe tiếng nước, dùng toàn bộ cơ thể để cảm nhận áp lực của làn nước; cũng như dùng tay hoặc hông chạm nhẹ vào dây phao phân làn bên cạnh để làm mốc giữ thẳng hướng bơi.

Anh Huỳnh Ngọc Tiến nhận huy chương tại một giải đấu open water (bơi trong môi trường nước mở). Ảnh: NVCC

Anh Tiến kể, lần đầu tham gia giải đấu dành cho người khuyết tật khi mới tập luyện được 2 tuần. Liên tục dẫn đầu suốt chặng đua, nhưng những mét cuối cùng thì va vào làn và vuột mất chiến thắng. Sự cố ấy mang đến anh bài học, kinh nghiệm để rèn luyện tạo nền tảng cho những thành tích sau này.

Đến nay, sau hơn chục năm thi đấu, anh đã đạt những thành tích cao, mang về nhiều tấm huy chương cho đội tuyển trong các giải bơi lội toàn quốc. Năm 2025, anh giành được 5 Huy chương Vàng ở tất cả cự ly tham gia tại Giải vô địch Quốc gia thể thao người khuyết tật.

Cùng với việc thi đấu, anh Tiến là một huấn luyện viên bơi lội đối người khiếm thị, khuyết tật.

Theo anh Tiến, dạy người khiếm thị bơi không thể dùng hình ảnh, mà phải dùng sự cộng hưởng, trực tiếp hướng dẫn và điều chỉnh động tác.

Anh dạy học trò cách "nghe" nước. Một cú quạt tay đúng kỹ thuật sẽ tạo ra tiếng nước vỗ êm tai, lướt đi nhẹ nhàng; một cú đạp chân sai sẽ tạo ra tiếng nước đục, gây tốn sức. Anh dạy họ cách định vị cơ thể giữa không gian, cách vượt qua nỗi sợ bóng tối bằng chính những rung động của nước.

Anh Tiến tiếp tục giành nhiều thành tích mới tại các giải đấu. Ảnh: NVCC

Hành trình sẻ chia, cống hiến

Không dừng lại ở thành tích cá nhân, anh Huỳnh Ngọc Tiến thấu hiểu sâu sắc rằng, giá trị thực sự của một con người nằm ở việc họ có thể làm được gì cho cộng đồng. Anh tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, dự án giúp đỡ cộng đồng.

Anh góp sức từ chính chuyên môn, tay nghề của một kỹ thuật viên vật lý trị liệu; của một kình ngư. Từ năm 2021, anh đã thành lập cơ sở trị liệu – massage, đào tạo kỹ năng nghề miễn phí và tạo thu nhập ổn định cho nhiều người khiếm thị. Anh tổ chức các lớp dạy bơi miễn phí, trang bị kỹ năng phòng chống đuối nước cho các em nhỏ và người khuyết tật ở trung tâm bảo trợ.

Anh còn tham gia cá hoạt động, giải đấu thể thao gây quỹ thiện nguyện và lan tỏa ý chí vươn lên, cũng như thông điệp "Thể thao không rào cản" đến cộng đồng. Năm 2026, anh trở thành Đại sứ truyền thông của Vietnam Creator Lab – dự án đồng hành cùng các vận động viên khuyết tật kể lại câu chuyện thể thao truyền cảm hứng trên nền tảng số.

Ước mơ của anh Tiến là xây dựng hồ bơi và câu lạc bộ bơi miễn phí cho trẻ em khiếm thị. Ảnh: NVCC

Anh Tiến cho biết, vẫn đang tiếp tục học thêm về châm cứu và y học cổ truyền để nâng cao tay nghề nhằm hướng đến dự án giúp đỡ điều trị miễn phí cho những người khó khăn.

“Dù cuộc sống đã dần ổn định, tôi vẫn ấp ủ dự án xây dựng hồ bơi và câu lạc bộ bơi miễn phí cho trẻ em khiếm thị, giúp các em có thêm một kỹ năng sống và có cơ hội chạm tay vào những giấc mơ thể thao. Và y học ngày càng tiến bộ để ngày nào đó tôi được nhìn thấy trở lại, được ngắm nhìn những người tôi yêu thương và được cống hiến cho cuộc đời trọn vẹn hơn”, anh nói.

Với hành trình vượt nghịch cảnh, giành thành tích cao và đóng góp cho cộng đồng, anh Huỳnh Ngọc Tiến vinh dự là một trong số 26 gương nhận giải thưởng "Tỏa sáng Nghị lực Việt" năm 2026.