Hành trình thay đổi nhận thức của bạn trẻ trước kỳ bầu cử

Cú “chạm” làm thay đổi nhận thức

Minh Anh, 22 tuổi, sinh viên năm cuối một trường đại học tại Hà Nội, từng thẳng thắn chia sẻ: “Trước đây mình nghĩ bầu cử là việc của người lớn. Mình đi bỏ phiếu vì bố mẹ nhắc, chứ thực sự không hiểu mình đang bầu cho ai, vì điều gì". Suy nghĩ ấy không phải cá biệt.

Với nhiều bạn trẻ, đặc biệt là những người lần đầu tham gia bầu cử, khái niệm về quyền công dân, lá phiếu hay vai trò của đại biểu dân cử vẫn còn khá mờ nhạt.

Cuộc sống bận rộn, áp lực học tập, công việc, cùng cảm giác “ý kiến của mình cũng chẳng thay đổi được gì” khiến bầu cử dễ bị xếp sau nhiều mối quan tâm khác. Chính sự thiếu thông tin và thiếu kết nối ấy là rào cản lớn nhất khiến không ít người trẻ đứng ngoài các vấn đề chính trị - xã hội, dù họ chính là một bộ phận quan trọng của cộng đồng cử tri.

Sự thay đổi thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Với Minh Anh, đó là một buổi sinh hoạt chuyên đề của Đoàn - Hội, nơi cán bộ Đoàn phân tích một cách gần gũi, dễ hiểu: Lá phiếu của mỗi công dân có ý nghĩa như thế nào trong việc lựa chọn người đại diện cho tiếng nói của nhân dân.

Niêm yết danh sách cử tri tại phường Ba Đình. Ảnh: BV

“Lần đầu tiên em hiểu rằng bầu cử không phải là chuyện vĩ mô xa xôi, mà gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày, từ hạ tầng, giáo dục, y tế đến cơ hội việc làm của người trẻ...”, Minh Anh chia sẻ. Từ đó, Minh Anh bắt đầu đọc kỹ hơn các tài liệu tuyên truyền, chủ động tìm hiểu thông tin về ứng cử viên qua các kênh chính thống và cả mạng xã hội.

Còn với Nguyễn Tuấn, nhân viên truyền thông một công ty ở phường Cầu Giấy (Hà Nội), ngày bầu cử trước kia chỉ giống như một “ngày nghỉ đặc biệt”. Tuy nhiên, khi tham gia một dự án truyền thông cộng đồng về quyền công dân, anh mới thực sự thay đổi suy nghĩ.

“Khi tự tay làm nội dung tuyên truyền về bầu cử, mình mới thấy nếu bản thân không hiểu thì rất khó thuyết phục ai", Tuấn cho biết.

Quá trình “giải thích cho người khác” vô tình trở thành hành trình tự học, tự soi chiếu và tự thay đổi nhận thức của chính anh.

Chủ động tìm hiểu - bước chuyển của thế hệ mới

Điểm khác biệt rõ rệt của người trẻ hôm nay so với trước đây là sự chủ động. Thay vì chờ được “nhắc đi bầu”, nhiều bạn đã tự tìm hiểu thông tin từ sớm, đọc tiểu sử, chương trình hành động của ứng cử viên; theo dõi các chuyên trang, fanpage chính thống; thậm chí tham gia các buổi tọa đàm, diễn đàn thanh niên về bầu cử.

Đoàn phường Phú Thượng tuyên truyền về bầu cử. Ảnh: PV

Nguyễn Lan Phương (phường Phú Thượng, Hà Nội) cho biết: “Mình từng nghĩ chính trị rất khô khan nhưng khi đọc các chương trình hành động, mình thấy nhiều nội dung rất sát với mối quan tâm của người trẻ như chuyển đổi số, khởi nghiệp, bảo vệ môi trường”. Từ chỗ chỉ đi bầu theo thói quen, Phương bắt đầu cân nhắc, so sánh và đưa ra lựa chọn có trách nhiệm hơn.

Mạng xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Những video ngắn, infographic dễ hiểu, những câu chuyện đời thường gắn với chính sách công đã giúp bầu cử trở nên gần gũi hơn với giới trẻ. Khi thông tin được “nói đúng ngôn ngữ”, người trẻ sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ và tham gia.

Thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, tổ chức Đoàn đã chủ động đổi mới cách tuyên truyền, đưa thông tin bầu cử lên nền tảng số. Tại phường Phú Thượng, lần đầu tiên danh sách cử tri được truyền thông rộng rãi trên mạng xã hội, giúp người dân, đặc biệt là người trẻ, dễ dàng tra cứu thông tin.

Thông qua các kênh số, cử tri có thể nhanh chóng kiểm tra họ tên, năm sinh, địa chỉ; kịp thời phản ánh sai sót qua ứng dụng VNeID, tại các Tổ bầu cử hoặc UBND phường để được điều chỉnh theo đúng quy định. Song song với đó, Ban Thường vụ Đoàn phường còn xây dựng các clip tuyên truyền về sơ đồ, địa chỉ các khu vực bỏ phiếu, giúp người dân nắm bắt thông tin một cách trực quan, thuận tiện.

Từ nhận thức đến trách nhiệm công dân

Không chỉ ở Phú Thượng, tại xã Thanh Trì, công tác chuẩn bị cho ngày hội bầu cử cũng nhận được sự tham gia tích cực của đoàn viên, thanh niên. Xã đã công bố 24 khu vực bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, tạo điều kiện để người dân chủ động sắp xếp thời gian, tham gia đầy đủ.

Tại xã Thanh Trì, công tác chuẩn bị cho ngày hội bầu cử cũng nhận được sự tham gia tích cực của đoàn viên, thanh niên. Ảnh: PV

Là một đoàn viên trẻ tại xã Thanh Trì (Hà Nội) Nguyễn Thùy Linh (21 tuổi) chia sẻ rằng trước đây cô cũng từng nghĩ bầu cử “không liên quan nhiều” đến cuộc sống của mình. “Khi tham gia cùng tổ chức Đoàn tuyên truyền, hỗ trợ người dân tìm hiểu thông tin về các khu vực bỏ phiếu, mình nhận ra, mỗi lá phiếu đều rất quan trọng. Nếu mình không quan tâm thì ai sẽ lên tiếng cho những vấn đề của người trẻ”, Linh bày tỏ.

Theo Linh, quá trình tham gia tuyên truyền không chỉ giúp người dân nắm rõ thông tin mà còn giúp chính bản thân đoàn viên, thanh niên hiểu sâu hơn về quyền và trách nhiệm công dân. “Bây giờ, mình không chỉ đi bầu cho bản thân, mà còn có trách nhiệm nhắc bạn bè, người thân cùng tìm hiểu và tham gia đầy đủ", Linh nói.

Sự thay đổi nhận thức của người trẻ không dừng lại ở việc “hiểu để biết”, mà đang dần chuyển hóa thành trách nhiệm công dân. Nhiều bạn coi việc tìm hiểu và tham gia bầu cử là một phần của quá trình trưởng thành. Lá phiếu không còn mang tính hình thức, mà trở thành cách để họ thể hiện tiếng nói, mong muốn và kỳ vọng vào tương lai chung.

Đặc biệt, sự lan tỏa này mang tính dây chuyền. Một bạn trẻ hiểu và quan tâm sẽ kéo theo bạn bè, người thân cùng tìm hiểu. Những cuộc trò chuyện về bầu cử xuất hiện nhiều hơn trong gia đình, lớp học, quán cà phê, nơi người trẻ trao đổi quan điểm một cách cởi mở, văn minh và có trách nhiệm.

Bầu cử, vì thế, không chỉ gói gọn trong một ngày, mà là cả một quá trình hình thành ý thức công dân. Trên hành trình ấy, mỗi bạn trẻ hiểu, quan tâm, hành động chính là đang góp phần xây dựng một xã hội dân chủ, tiến bộ, bắt đầu từ chính lá phiếu của mình.

Nguyễn Dũng