Hành trình tiên phong đưa kỳ thi tiếng Việt chuẩn quốc gia vươn ra thế giới

Lễ công bố Kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt cấp quốc gia chính thức đăng cai tại Nhật Bản diễn ra vào ngày 17.5

Ngày 17.5, Lễ công bố Kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt cấp quốc gia chính thức đăng cai tại Nhật Bản. Đây không chỉ là một hoạt động mang tính giáo dục đơn thuần, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược trong việc khẳng định vị thế của tiếng Việt trong không gian học thuật và văn hóa quốc tế.

Là người luôn tiên phong trong công tác dạy học tiếng Việt, tổ chức các hoạt động văn hóa xã hội gắn kết cộng đồng và lan tỏa hình ảnh văn hóa Việt Nam ra nước ngoài, Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam vùng Kansai, Giám đốc Trung tâm Việt Nam học tại Nhật Bản, Hiệu trưởng trường Việt Ngữ Cây Tre Lê Thương luôn mong muốn có thể phát huy lan tỏa tiếng Việt ở các nước sở tại, trong đó có Nhật Bản.

Trong hành trình bền bỉ lan tỏa tiếng Việt, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và hướng tới tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt ở nước ngoài một cách bài bản, chuyên nghiệp, bà Lê Thương đã dành nhiều tâm huyết để đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế thông qua ngôn ngữ mẹ đẻ.

Ươm mầm tiếng Việt

Là Hiệu trưởng Trường Việt ngữ Cây Tre, bà Lê Thương đã liên tục tham gia các hoạt động của trường, tăng cường mở các lớp học tiếng Việt cho các em học sinh tại trường.

Chia sẻ với Báo Văn Hóa, bà Lê Thương cho biết trước đây bà cùng với một số người Việt tại Nhật Bản đã tổ chức một số lớp dạy tiếng Việt cho trẻ em Việt Nam tại Nhật Bản, nhưng không có nhiều học sinh theo học.

Từ chủ trương của Đảng nêu trong Kết luận 12 về việc “Đa dạng hóa các hoạt động hỗ trợ đồng bào Việt Nam ở nước ngoài giữ gìn tiếng Việt, phát huy bản sắc văn hóa và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam”, hoạt động dạy tiếng Việt tại Osaka đã có sự khởi sắc sau khi thành lập Trường Việt ngữ Cây Tre.

Bà Lê Thương cho biết, nguồn động lực để thành lập Trường Việt ngữ Cây Tre là những sự hỗ trợ đến từ cả Việt Nam và Nhật Bản như Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài; Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka; Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Sư phạm Hà Nội; Hội Liên lạc người Việt Nam ở nước ngoài; Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Sư phạm Hà Nội; Giáo sư Shimizu Masaaki, Trưởng bộ môn Tiếng Việt - Khoa Ngoại ngữ, Đại học Osaka và các doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản.

Trong khóa học đầu tiên, trường tuyển sinh được 40 học sinh tham gia lớp học trực tiếp tại thành phố Higashi Osaka và 100 học sinh tham gia 5 lớp học trực tuyến. Dần dà, tình yêu tiếng Việt và văn hóa Việt được vun đắp, nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước trong những người con xa xứ.

Không chỉ là ngôi trường dạy tiếng Việt, Trường Việt ngữ Cây Tre giờ đây đã trở thành một địa điểm văn hóa của cộng đồng người Việt tại Nhật Bản, với nhiều hoạt động cộng đồng hướng về Tổ quốc.

Viết tiếp niềm đam mê tiếng Việt

Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam vùng Kansai, Giám đốc Trung tâm Việt Nam học tại Nhật Bản Lê Thương (giữa) tại Lễ trao quyết định liên kết tổ chức thi đánh giá năng lực tiếng Việt và cấp chứng chỉ tiếng Việt tại Nhật Bản

Là người gắn bó với hành trình phát huy và lan tỏa tiếng Việt tại Nhật Bản trong nhiều năm, bà Lê Thương cho biết, cùng với tình yêu quê hương, đất nước ngày càng lớn, bà không chỉ mong muốn dạy để cộng đồng biết tiếng Việt mà còn kỳ vọng phát huy hơn nữa tiếng Việt và văn hóa Việt trong cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản.

Ngày 26.2.2026, Thông tư quy định tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ và tổ chức thi đánh giá năng lực tiếng Việt đã được thông qua. Lần đầu tiên một kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt được tổ chức tại nước sở tại. Thông tư được xem là bước ngoặt lớn, tiếp thêm động lực để bà theo đuổi đam mê lan tỏa tiếng Việt mạnh mẽ hơn nữa.

Bà Lê Thương cho biết, trước đây việc tổ chức kì thi năng lực tiếng Việt ở nước ngoài gặp nhiều khó khăn do chưa được cấp phép triển khai. Các đơn vị tổ chức thi tại nước ngoài cũng gặp trở ngại trong quá trình xây dựng đề thi với sự tham gia của các đơn vị chuyên môn.

Trong khi nhiều chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được tổ chức thi và đánh giá ngay tại Việt Nam, các kì thi đánh giá năng lực tiếng Việt theo Khung năng lực tiếng Việt dùng cho người nước ngoài lại chưa được phép tổ chức ở nước ngoài.

Trước đây, thí sinh muốn có chứng chỉ đánh giá năng lực tiếng Việt của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam buộc phải về và dự thi trong nước. Điều này vô hình tạo nên áp lực lớn về chi phí, thời gian cho thí sinh, đặc biệt thí sinh nhỏ tuổi còn cần phải có bố mẹ, người giám hộ đi cùng.

Vì vậy, thông tư quy định tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ và tổ chức thi đánh giá năng lực tiếng Việt mang nhiều ý nghĩa to lớn.

“Đây là một bước ngoặt lớn trong quá trình đưa tiếng Việt hội nhập và lan tỏa, đồng thời là cơ hội để nâng tầm ngôn ngữ Việt, văn hóa Việt”, bà Lê Thương chia sẻ với Báo Văn Hóa.

Tính cấp thiết của một kỳ thi tiếng Việt tại nước ngoài

Nhắc đến tính cần thiết tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt tại Nhật Bản, bà Lê Thương cho rằng việc triển khai kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt tại Nhật Bản lần này có ý nghĩa thiết thực trong việc chuẩn hóa năng lực tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài học tiếng Việt.

Qua đó, góp phần thúc đẩy việc gìn giữ và phát huy tiếng Việt cùng bản sắc văn hóa dân tộc trong cộng đồng kiều bào, cũng như khẳng định vai trò và uy tín học thuật trong chương trình đánh giá năng lực tiếng Việt dành cho người nước ngoài.

“Mỗi kiều bào chính là một đại sứ văn hóa, và việc gìn giữ tiếng Việt chính là nhiệm vụ quan trọng để xây dựng cộng đồng bền vững, luôn hướng về cội nguồn”, bà Lê Thương nhấn mạnh tại Lễ công bố Kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt cấp quốc gia chính thức đăng cai tại Nhật Bản.

Trong khi đó, PGS.TS. Nguyễn Lân Trung, Chủ tịch Hội Ngôn ngữ Học Việt Nam cũng cho rằng hiện có gần 600.000 người Việt Nam đang học tập, làm việc tại Nhật Bản.

Vì vậy, việc chú trọng phát triển tiếng Việt cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là cho thế hệ tiếp theo (thế hệ thứ ba, thứ tư) được xem là nhiệm vụ chiến lược quan trọng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Mô hình này sẽ không chỉ dừng lại ở Nhật Bản, mà được kỳ vọng sẽ mở rộng sang nhiều quốc gia có cộng đồng người Việt đông đảo như Mỹ, Australia, Canada, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).

Theo PGS.TS. Nguyễn Lân Trung, việc xây dựng khung chứng chỉ tiếng Việt chuẩn hóa không chỉ giúp kiều bào yên tâm về chức năng giảng dạy mà còn là sự khẳng định vị thế của ngôn ngữ dân tộc trên trường quốc tế. Đồng thời tạo ra sức mạnh cộng hưởng, góp phần đưa tiếng Việt trở thành cầu nối văn hóa và kinh tế bền vững.

Trong khi đó, PGS.TS. Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng cho rằng việc tổ chức kỳ thi tiếng Việt tại Nhật Bản là một hoạt động ý nghĩa, nhằm duy trì, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa - ngôn ngữ dân tộc, qua đó lan tỏa tiếng Việt, nuôi dưỡng tình yêu quê hương và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản.

"Trong năm vừa qua, chúng tôi đã tổ chức các khóa tập huấn cho giáo viên dạy tiếng Việt tại Thái Lan và nhận thấy cộng đồng người Việt tại Hàn Quốc cũng rất đông đảo. Bên cạnh Nhật Bản, chúng tôi kỳ vọng mô hình này sẽ tiếp tục được nhân rộng và triển khai tại nhiều quốc gia khác trong thời gian tới.

Với chương trình lần này, chúng tôi hy vọng sẽ tích lũy thêm kinh nghiệm để mở rộng và phát triển các hoạt động này một cách mạnh mẽ hơn trong thời gian tới”, ông Nguyễn Đức Sơn nói thêm.