Hành trình xác định danh tính liệt sĩ: Mệnh lệnh từ trái tim

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027. Chiến dịch đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu, giám định ADN và xây dựng cơ sở dữ liệu gen phục vụ xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ thông tin.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tiến hành lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc (xã Can Lộc).

Tại Hà Tĩnh, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã triển khai những bước đi đầu tiên của chiến dịch bằng việc tổ chức lấy mẫu sinh phẩm đối với 37 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc (xã Can Lộc), tạo tiền đề để triển khai trên phạm vi toàn tỉnh. Trong quá trình thực hiện, mỗi mẫu phẩm đều được thu thập theo quy trình nghiêm ngặt, bảo đảm tính chính xác và khả năng giám định ADN. Đây là khâu có ý nghĩa quyết định trong hành trình tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Bác sĩ Đặng Hải - Trung tâm Pháp y và Giám định y khoa Hà Tĩnh chia sẻ: “Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN là một quy trình đặc thù, đòi hỏi sự cẩn trọng và chính xác ở từng khâu. Chúng tôi phải đánh giá hiện trạng hài cốt, lựa chọn những mẫu xương hoặc răng còn khả năng lưu giữ vật liệu di truyền tốt nhất để lấy mẫu. Trong quá trình thực hiện, mọi thao tác đều tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chuyên môn từ thu thập, ghi nhận thông tin, niêm phong đến bảo quản mẫu nhằm hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm chéo hoặc nhầm lẫn. Chất lượng mẫu phẩm có ý nghĩa rất quan trọng, quyết định khả năng tách chiết ADN và phục vụ hiệu quả công tác xác định danh tính liệt sĩ”.

Mọi thao tác lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chuyên môn.

Không chỉ đòi hỏi chuyên môn cao, công tác lấy mẫu còn được thực hiện trong điều kiện nhiều hài cốt đã trải qua thời gian dài dưới lòng đất, khiến việc thu thập mẫu phục vụ giám định gặp không ít khó khăn. Trước tình hình đó, các lực lượng tham gia đã nỗ lực thực hiện với quyết tâm cao nhất, không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào có thể giúp tìm lại danh tính các liệt sĩ.

Thượng tá Lê Phúc Lam - Trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: “Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc có 37 phần mộ chưa có thông tin cần tiến hành lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN. Sau thời gian triển khai, lực lượng thực hiện đã lấy được mẫu ở 21 phần mộ; 16 phần mộ còn lại không thể lấy mẫu do hài cốt đã phân hủy. Trong quá trình thực hiện, các lực lượng tham gia luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chuyên môn theo nguyên tắc “một hài cốt tại một thời điểm”, “một thời điểm chỉ mở một hài cốt” tại vị trí thao tác, bảo đảm tuyệt đối chính xác trong lấy mẫu, góp phần nâng cao độ chính xác trong công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Các cán bộ thực hiện nhiệm vụ số hóa hồ sơ trao đổi thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, lưu trữ và kết nối dữ liệu phục vụ công tác tri ân liệt sĩ.

Từ kết quả bước đầu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc, các địa phương trên địa bàn tỉnh đang tích cực rà soát hồ sơ, kiểm đếm thực địa và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sẵn sàng triển khai nhiệm vụ theo kế hoạch chung.

Theo thống kê, xã Tứ Mỹ là một trong những địa phương có nhiều phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Thực hiện kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, địa phương đã thành lập các tổ công tác, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, tiến hành rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin từng phần mộ và chuẩn bị các điều kiện phục vụ công tác lấy mẫu sinh phẩm. Với cán bộ, chiến sĩ và những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, đây không chỉ là công việc được giao mà còn là trách nhiệm đối với lịch sử, là mệnh lệnh từ trái tim nhằm nỗ lực tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ.

Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm (xã Tứ Mỹ) có 469 phần mộ chưa có tên.

Ông Hồ Phạm Tuân - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Tứ Mỹ cho biết: “Trong số 1.195 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm có 469 phần mộ chưa có tên. Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho công tác lấy mẫu, giám định ADN. Địa phương xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, góp phần thực hiện tốt công tác đền ơn đáp nghĩa và đáp ứng mong mỏi của thân nhân các liệt sĩ sau nhiều năm chờ đợi”.

Cũng như xã Tứ Mỹ, hiện nay, các địa phương trên toàn tỉnh đang tập trung tập huấn, rà soát hồ sơ và chuẩn bị cho việc lấy mẫu sinh phẩm, bảo đảm tuân thủ quy trình trước khi bước vào giai đoạn thực hiện đồng loạt.

Phường Thành Sen hiện có khoảng 65 phần mộ chưa xác định được danh tính.

Trung tá Nguyễn Phi Tài - Chính trị viên phó, Ban Chỉ huy Quân sự phường Thành Sen cho biết: “Qua rà soát ban đầu, trên địa bàn phường Thành Sen hiện có 65 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Để chuẩn bị cho công tác lấy mẫu sinh phẩm, đơn vị đã cử cán bộ tham gia các lớp tập huấn do Bộ Quốc phòng, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh tổ chức; đồng thời, trực tiếp theo dõi, học tập kinh nghiệm từ quá trình triển khai tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc. Sau khi có kết luận, hướng dẫn và hội nghị rút kinh nghiệm của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, chúng tôi sẽ triển khai tại địa phương, quyết tâm thực hiện tốt nhiệm vụ, góp phần tìm lại danh tính cho các liệt sĩ, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc”.

Những kết quả bước đầu cùng sự vào cuộc tích cực của các cấp, ngành, địa phương đang tạo nền tảng quan trọng để Hà Tĩnh triển khai hiệu quả “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mang ý nghĩa sâu sắc mà còn là hành trình tri ân, góp phần tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.