HĐND cấp xã tại Hưng Yên đồng bộ các giải pháp đưa hoạt động giám sát vào thực chất: Chuẩn hóa quy trình gắn với yêu cầu vận hành bộ máy mới

Chuyển từ đánh giá thời điểm sang theo dõi tiến độ thực tế

Xã Yên Mỹ được hình thành trên cơ sở sắp xếp 4 đơn vị hành chính trước đây gồm các xã Tân Lập, Trung Hòa, Tân Minh và thị trấn Yên Mỹ; xác định 2026 là năm bản lề của nhiệm kỳ 2026 - 2031 trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thường trực, các Ban HĐND xã đã bám sát các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, thu chi ngân sách, đầu tư công và kiến nghị của cử tri. Trong năm 2026, Thường trực HĐND xã triển khai 1 cuộc giám sát chuyên đề; các Ban HĐND xã triển khai 2 cuộc giám sát chuyên đề tại 2 đơn vị.

Thường trực HĐND xã Yên Mỹ giám sát chuyên đề về công tác triển khai thực hiện đầu tư công trên địa bàn năm 2026. Ảnh: Yên Mỹ

Hoạt động giám sát tại xã Yên Mỹ kết hợp giữa xem xét báo cáo tại kỳ họp với kiểm tra thực tế các vấn đề cử tri, dư luận quan tâm. Tuy nhiên, HĐND xã nhận diện hạn chế là việc theo dõi nghị quyết có lúc chưa thường xuyên theo từng giai đoạn, còn thiên về đánh giá kết quả cuối cùng mà chưa đi sâu vào tiến độ, nguyên nhân những chỉ tiêu chưa đạt; việc lựa chọn nội dung đôi khi còn dàn trải, việc phân tích số liệu phục vụ giám sát chưa đồng bộ.

Để khắc phục, Thường trực HĐND xã Yên Mỹ đổi mới ngay từ khâu ban hành nghị quyết, xác định những chỉ tiêu quan trọng phải có khả năng đo lường. HĐND xã chuyển mạnh từ giám sát theo thời điểm sang giám sát theo tiến độ định kỳ theo quý, 6 tháng và cả năm để phát hiện sớm những chỉ tiêu có nguy cơ không đạt, thay vì chờ đến cuối năm mới đánh giá. Đối với các vấn đề đất đai, xây dựng, đầu tư, môi trường, hạ tầng, chuyển đổi số, địa phương không ma túy, giáo dục, y tế, HĐND xã kết hợp nghiên cứu hồ sơ với kiểm tra thực địa, đồng thời hướng tới xây dựng bảng theo dõi điện tử đối với các chỉ tiêu nghị quyết.

Cùng thực hiện nhiệm vụ giám sát khi nhiều hồ sơ, tài sản từ cấp huyện trước đây chuyển giao về địa phương, Thường trực HĐND xã Bình Nguyên lấy kết quả thực hiện nghị quyết và mức độ hài lòng của người dân làm thước đo. Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Nguyên Phạm Quang Nhự cho biết, HĐND xã chú trọng khảo sát hiện trường, chuyển từ giám sát việc đã làm sang giám sát quá trình thực hiện và kết quả cuối cùng. Những vấn đề được lựa chọn đều phải trả lời rõ nghị quyết đã triển khai đến đâu, vướng mắc ở đâu, trách nhiệm thuộc đơn vị nào và bao giờ hoàn thành.

Trên địa bàn xã Bình Nguyên, Thường trực HĐND xã tập trung giám sát tiến độ các tuyến đường kết nối, công trình chuyển tiếp sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy hoạch khu dân cư và khu đất ở giãn dân. Đối với công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án đường cao tốc CT.08, HĐND xã rút ra kinh nghiệm giám sát dự án lớn không chỉ tập trung vào tiến độ hành chính mà phải gắn với dân vận, đối thoại, giám sát cả 3 yếu tố, gồm: tiến độ thực hiện, tính công khai của chính sách và sự đồng thuận của người dân.

Chuẩn hóa quy trình giám sát

Việc chuẩn hóa quy trình giám sát chuyên đề được Thường trực HĐND xã Văn Giang thực hiện chặt chẽ. Chia sẻ tại hội nghị giao ban giữa Thường trực HĐND tỉnh và các xã, phường mới đây, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Văn Tuấn cho biết: từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thường trực HĐND xã đã triển khai 15 cuộc giám sát chuyên đề. Khi thành lập Đoàn giám sát, Thường trực HĐND xã tiến hành kiện toàn Tổ giúp việc và mời chuyên gia tham gia linh hoạt, không mời quá nhiều thành phần trong mỗi buổi làm việc.

Trước khi lập kế hoạch, Thường trực HĐND xã Văn Giang sẽ khảo sát để xác định đối tượng có tính đại diện; xây dựng đề cương báo cáo riêng cho nhóm đối tượng quản lý nhà nước và đối tượng thực hiện. Đồng thời, ban hành văn bản phân công từng thành viên phụ trách lĩnh vực sâu như ngân sách, đất đai, đầu tư công, kế hoạch sử dụng đất. Các ý kiến phát biểu, phản biện của thành viên được bộ phận giúp việc tổng hợp lưu hồ sơ cuộc giám sát; làm cơ sở đánh giá chất lượng hoạt động của đại biểu.

Đoàn giám sát của Thường trực HĐND xã Văn Giang làm việc với từng đơn vị và khảo sát trực tiếp tại công trình, dự án để nắm bắt độ chênh lệch giữa báo cáo với thực tế; đồng thời, sử dụng kết luận của Thanh tra làm tài liệu tham chiếu, hỗ trợ. Chậm nhất 10 ngày kể từ ngày kết thúc giám sát, Đoàn báo cáo kết quả với Thường trực HĐND xã trước khi trình kỳ họp gần nhất, tập trung vào các kiến nghị khả thi. Báo cáo giám sát còn được gửi tới Thường trực Đảng ủy, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã để cùng giám sát việc khắc phục tồn tại.

Tại xã Bình Định (đơn vị hành chính sáp nhập từ 3 xã Bình Định, Nam Bình và Hồng Tiến với diện tích 24,19km2 và 22.081 nhân khẩu), HĐND xã nhiệm kỳ 2026 - 2031 có 20 đại biểu. Từ đầu nhiệm kỳ, HĐND xã đã tổ chức 4 kỳ họp, triển khai giám sát chuyên đề gắn với kiện toàn bộ máy sau sáp nhập. Trong quý I/2026, Thường trực, các Ban HĐND xã giám sát chuyên đề công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại 7 đơn vị bầu cử tương ứng 7 khu vực bỏ phiếu, góp phần đạt tỷ lệ cử tri đi bầu trên 99%, đa số đại biểu trúng cử với số phiếu trên 90%.

Cũng từ đầu năm 2026 đến nay, Thường trực HĐND xã Bình Định đã tổ chức giám sát chuyên đề việc sáp nhập 5 hợp tác xã thuộc các xã cũ thành Hợp tác xã sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp xã Bình Định; qua đó, thống nhất giá dịch vụ nông nghiệp, phát triển 14 loại hình dịch vụ và chuyển 4 cán bộ hợp tác xã về làm Bí thư chi bộ thôn. HĐND xã cũng giám sát chuyên đề việc sắp xếp các Trạm y tế xã (cũ) thành Trạm Y tế xã Bình Định; sắp xếp 20 thôn xuống còn 11 thôn hoạt động từ ngày 1/7/2026; sắp xếp 7 trường học thành 3 trường học không có đơn thư khiếu nại.

Song song đó, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND xã Bình Định giám sát việc thực hiện Nghị định số 176/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 về trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi; Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND xã giám sát đầu tư ngân sách và giải phóng mặt bằng cụm công nghiệp Cồn Nhất, phấn đấu thu ngân sách và phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 tăng trưởng 2 con số.