Hé lộ nguồn gốc và ý nghĩa thực sự của ngày Halloween

Hé lộ nguồn gốc và ý nghĩa thực sự của ngày Halloween

Mỗi dịp cuối tháng 10, những chiếc đèn bí ngô phát sáng, trang phục ma quái và các hoạt động hóa trang lại khiến lễ hội Halloween trở nên sôi động tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, đằng sau không khí vui nhộn ấy là những tập tục có lịch sử hàng nghìn năm, gắn với quan niệm về thế giới người sống và người đã khuất.

Halloween được tổ chức vào ngày 31/10 hằng năm, trước Lễ Các Thánh của Kitô giáo. Tên gọi Halloween bắt nguồn từ cụm từ tiếng Anh cổ “All Hallows’ Eve”, nghĩa là đêm trước ngày lễ tôn vinh các vị thánh.

Ngày nay, Halloween đã trở thành một lễ hội văn hóa phổ biến tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Người tham gia thường hóa trang thành những nhân vật kỳ bí, trang trí nhà cửa bằng bí ngô, dơi, phù thủy và tổ chức các hoạt động vui chơi. Tuy nhiên, những phong tục này có nguồn gốc từ các quan niệm và truyền thống cổ xưa.

Lễ hội Halloween được cho là bắt nguồn từ người Celt, cộng đồng từng sinh sống tại những vùng đất ngày nay thuộc Anh, Ireland và miền Bắc nước Pháp cách đây hơn 2.000 năm. Người Celt tổ chức lễ hội Samhain vào đêm 31/10 để đánh dấu thời điểm kết thúc mùa thu hoạch, bước vào mùa đông và bắt đầu năm mới theo lịch của họ.

Theo tín ngưỡng của người Celt, vào đêm Samhain, ranh giới giữa thế giới người sống và người chết trở nên mong manh, khiến các linh hồn có thể trở lại trần gian. Để đối phó với những thế lực siêu nhiên mà họ tin tưởng, người dân thường đốt lửa và mặc trang phục kỳ dị. Những tập tục này góp phần hình thành hình ảnh ma quái đặc trưng của Halloween ngày nay.

Đến thế kỷ VIII, Giáo hoàng Gregory III chọn ngày 1/11 làm ngày tôn vinh các vị thánh. Đêm trước ngày lễ này dần gắn với tên gọi All Hallows’ Eve, sau đó trở thành Halloween. Lễ hội tiếp tục phát triển khi những người di cư từ châu Âu mang các phong tục truyền thống sang Bắc Mỹ, trước khi phổ biến rộng rãi trong đời sống văn hóa hiện đại.

Không chỉ gắn với những hình ảnh rùng rợn, Halloween còn mang ý nghĩa tưởng nhớ người đã khuất. Trong truyền thống Kitô giáo, thời điểm cuối tháng 10 và đầu tháng 11 gắn với các ngày lễ tôn vinh các vị thánh và tưởng niệm những người đã qua đời. Qua nhiều thế kỷ, các tập tục tôn giáo và dân gian hòa quyện, tạo nên những nét đặc trưng của lễ hội.

Một trong những biểu tượng nổi bật nhất của Halloween là chiếc đèn bí ngô có khuôn mặt kỳ dị, thường được gọi là Jack-o’-lantern. Biểu tượng này gắn với truyền thuyết Ireland về Jack, một người đàn ông không được lên thiên đàng nhưng cũng không thể xuống địa ngục sau khi chết.

Theo câu chuyện dân gian, Jack phải lang thang trong bóng tối và được quỷ đưa cho một hòn than đang cháy để soi đường. Jack đặt than vào một củ cải được khoét rỗng, tạo thành chiếc đèn mang theo trong hành trình vô định. Khi phong tục này lan sang Bắc Mỹ, bí ngô dần được sử dụng thay củ cải do phổ biến và dễ tạo hình hơn.

Từ đó, những chiếc đèn bí ngô trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi dịp Halloween. Cùng với tục hóa trang, trang trí không gian ma mị và trò chơi “cho kẹo hay bị ghẹo”, biểu tượng này góp phần tạo nên sức hấp dẫn của lễ hội.

Trải qua hàng nghìn năm biến đổi, Halloween đã vượt ra khỏi phạm vi những nghi lễ dân gian và tôn giáo ban đầu để trở thành dịp vui chơi, giao lưu văn hóa. Những phong tục tưởng chừng chỉ gắn với ma quỷ và sự huyền bí thực chất phản ánh lịch sử lâu đời, niềm tin và trí tưởng tượng phong phú của con người.