Hé lộ vũ khí giá rẻ mới mà Ukraine đang dựa vào để đối phó các đòn tập kích Nga

Theo báo Politico, thay vì chỉ dựa vào các hệ thống đánh chặn đắt đỏ như tên lửa Patriot PAC-3, Ukraine hiện tăng cường triển khai Lima, hệ thống tác chiến điện tử nội địa có khả năng gây nhiễu và đánh lạc hướng UAV cũng như tên lửa Nga.

Theo các nhà phát triển, Lima đang trở thành một lớp phòng thủ ngày càng quan trọng trong mạng lưới phòng không Ukraine, đặc biệt khi Nga liên tục gia tăng các cuộc tập kích tầm xa còn Kiev phải tiết kiệm từng quả tên lửa đánh chặn.

Vũ khí gây nhiễu

Lima do công ty quốc phòng Cascade Systems của Ukraine phát triển, hoạt động bằng cách gây nhiễu và giả mạo tín hiệu định vị vệ tinh.

Khác với phòng không truyền thống vốn phá hủy mục tiêu bằng hỏa lực đánh chặn, Lima tìm cách khiến UAV và tên lửa Nga bay chệch hướng.

Khi tín hiệu vệ tinh bị vô hiệu hóa, vũ khí Nga vẫn có thể tiếp tục hoạt động nhờ hệ thống dẫn đường quán tính. Tuy nhiên, độ chính xác sẽ suy giảm đáng kể, có thể lệch khoảng 2km sau mỗi 100km hành trình.

Theo nhà phát triển Lima có biệt danh "Alchemist", đồng thời là chỉ huy đơn vị tác chiến điện tử Night Watch thuộc lực lượng phòng vệ lãnh thổ Ukraine, hệ thống không chỉ gây nhiễu mà còn tạo ra tọa độ giả để đánh lừa tên lửa Nga.

Người này nói rõ: "Khi Lima hoạt động, độ lệch của tên lửa còn lớn hơn nữa. Chúng tôi có thể khiến chúng rơi xuống cánh đồng thay vì đánh trúng mục tiêu". Theo các kỹ sư Ukraine, trong một số trường hợp, hệ thống Lima thậm chí khiến tên lửa Nga "tin rằng chúng đang ở Peru".

Ngoài giả mạo tín hiệu, Lima còn có thể tạo ra các "vùng chết" điện tử khiến UAV mất hoàn toàn khả năng dẫn đường. Alchemist giải thích: "Khi tạo được vùng bảo vệ đủ rộng, tên lửa sẽ không thể đánh trúng thành phố".

Hiệu quả lớn với chi phí thấp

Một trong những lợi thế lớn nhất của Lima là chi phí thấp hơn đáng kể so với các hệ thống đánh chặn truyền thống. Theo Cascade Systems, mỗi tổ hợp Lima có giá khoảng 3 triệu Hryvnia (tương đương khoảng 58.000 Euro), tùy phiên bản. Để bảo vệ một thành phố lớn cần khoảng 30-100 hệ thống, tương đương khoảng 5 triệu Euro - gần bằng giá của chỉ một tên lửa Patriot PAC-3.

Đến nay, Cascade đã cung cấp hơn 400 hệ thống Lima cho quân đội Ukraine. Hệ thống bắt đầu được triển khai từ tháng 7/2024 và mở rộng nhiệm vụ bảo vệ hạ tầng dân sự từ cuối năm 2025.

Theo Cascade, trong vòng 18 tháng qua, Lima đã gây nhiễu khoảng 20.500 UAV Shahed và làm chệch hướng hàng chục tên lửa đạn đạo cũng như tên lửa hành trình Nga.

Các phiên bản mới nhất hiện có thể đối phó cả những vũ khí sử dụng Hệ thống Vệ tinh dẫn đường toàn cầu GLONASS do Nga phát triển. Thậm chí, Lima cũng bắt đầu có khả năng làm chệch hướng bom lượn, loại vũ khí khó đối phó do Nga chủ yếu sử dụng gần tiền tuyến, nơi Ukraine khó tạo ra vùng gây nhiễu đủ lớn.

Theo ông Maksym Skoretskyy, người đứng đầu bộ phận tác chiến điện tử thuộc lục quân Ukraine, chỉ cần bom lượn lệch mục tiêu khoảng 20m cũng đủ giúp mục tiêu quân sự tránh bị phá hủy hoàn toàn.

Cuộc chiến công nghệ không hồi kết

Dù vậy, giới chức Ukraine thừa nhận, tác chiến điện tử không phải giải pháp tuyệt đối. Tên lửa hoặc UAV bị gây nhiễu vẫn có thể rơi xuống và gây thiệt hại ở nơi khác.

Trong khi đó, các hệ thống phòng không truyền thống có khả năng phá hủy mục tiêu ngay trên không, giúp giảm mức độ phá hủy khi mảnh vỡ rơi xuống mặt đất.

Mặc dù vậy, ông Skoretskyy đánh giá: "Khả năng tên lửa đạn đạo Nga đánh trúng mục tiêu khi Lima hoạt động là rất thấp".

Theo các nhà phát triển, phiên bản đầu tiên của Lima xuất hiện từ năm 2022 nhằm đối phó tên lửa hành trình Nga. Tuy nhiên, Cascade Systems đã mất nhiều năm thử nghiệm và chi hơn 2 triệu USD tiền tự có mới thuyết phục được quân đội và chính phủ Ukraine.

Cuộc đối đầu giữa Nga và Ukraine hiện nay ngày càng trở thành một "cuộc chiến tín hiệu và thuật toán". Mỗi khi Ukraine cải tiến hệ thống gây nhiễu, Nga lại nâng cấp ăng-ten chống nhiễu và hệ thống dẫn đường cho UAV, tên lửa và bom lượn.

Ông Alchemist nhận định: "Đó mới là lúc cuộc xung đột thực sự bắt đầu. Chúng tôi gần như sống trong phòng thí nghiệm để tìm cách phá các ăng-ten mới của Nga".

Đầu năm 2025, Nga đã triển khai phiên bản ăng-ten chống nhiễu Kometa mới, khiến nhiều hệ thống tác chiến điện tử Ukraine, bao gồm các phiên bản Lima cũ, mất hiệu quả.

Sau ba tháng nghiên cứu, các kỹ sư Ukraine đã phát triển phiên bản Lima Quant nhằm đối phó trực tiếp với hệ thống Kometa bằng cách kết hợp giả mạo tín hiệu truyền thống với sóng tần số cao mới. Theo ông Alchemist, Lima hiện liên tục được điều chỉnh dựa trên đặc điểm vũ khí Nga và dữ liệu thực chiến.

Trong cuộc xung đột Nga-Ukraine, nơi chi phí của một tên lửa đánh chặn có thể tương đương cả một mạng lưới tác chiến điện tử, Lima cho thấy xung đột hiện đại không còn chỉ là cuộc đối đầu về hỏa lực, mà ngày càng trở thành cuộc cạnh tranh về công nghệ, dữ liệu và khả năng thích ứng trên mặt trận.