Hệ thống AI exploit_agent tự phân tích bản vá và khai thác lỗ hổng, Google lần đầu ghi nhận
Báo cáo của Nhóm Tình báo Mối đe dọa Google ngày 16/11 cho thấy AI có thể tự so sánh mã nguồn, tạo mã khai thác, rút ngắn thời gian từ bản vá đến tấn công.
Nhóm Tình báo Mối đe dọa của Google (GTIG) lần đầu phát hiện đối tượng tấn công dùng hệ thống dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để tự động hóa quá trình tìm và khai thác lỗ hổng bảo mật mà không cần con người điều khiển từng bước. Thông tin nằm trong báo cáo được công bố ngày 16/11.
Thay vì chỉ hỗ trợ viết mã hay tra cứu thông tin, một số hệ thống AI đã thực hiện liên tiếp nhiều công đoạn tấn công, từ phát hiện lỗ hổng đến tạo và triển khai mã khai thác. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các tổ chức vẫn dựa vào quy trình phát hiện và xử lý sự cố do con người vận hành.

Ảnh minh hoạ.
exploit_agent: chuỗi tấn công tự động bắt đầu từ một bản vá
Theo Google, các chuyên gia an ninh mạng của hãng phát hiện một máy chủ phục vụ hoạt động thử nghiệm của nhóm tấn công được kết nối Internet. Trên máy chủ có hệ thống mang tên exploit_agent, tích hợp nhiều mô hình AI để thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến phát hiện và khai thác lỗ hổng.
Hệ thống được thiết kế theo chuỗi công việc tự động. Khi nhà phát triển phát hành bản cập nhật bảo mật, AI có thể so sánh mã nguồn trước và sau khi sửa lỗi, phân tích thay đổi, xác định lỗ hổng tiềm ẩn, tạo mã khai thác rồi thực hiện các bước kiểm tra hoặc tấn công.
Trước đây, nhiều công đoạn trong quy trình này đòi hỏi chuyên gia thực hiện thủ công. Nhờ các tác nhân AI, thời gian xử lý có thể được rút ngắn đáng kể.
Nghịch lý của bản vá bảo mật
Bản vá vốn được phát hành để bảo vệ người dùng, nhưng cũng có thể trở thành nguồn thông tin giúp tin tặc nhanh chóng xác định điểm yếu trên những hệ thống chưa kịp cập nhật. Kẻ tấn công không phải tự tìm lỗ hổng hoàn toàn mới mà có thể tập trung phân tích các lỗi vừa được khắc phục.
Ngoài công cụ tự động, máy chủ còn chứa dữ liệu lấy từ nạn nhân và nhiều chương trình phục vụ hoạt động sau khi xâm nhập, như thu thập thông tin trong hệ thống hoặc duy trì quyền truy cập trái phép. Dữ liệu cho thấy nhóm vận hành đặc biệt quan tâm các website tại Pháp, trong đó có tổ chức thuộc lĩnh vực truyền thông, giải trí và giáo dục.
Khoảng cách từ công bố lỗ hổng đến bị khai thác đang thu hẹp
Báo cáo dẫn một trường hợp các nhà nghiên cứu bảo mật dùng AI để tạo mã khai thác hoạt động được chỉ trong một ngày sau khi thông tin về lỗ hổng xuất hiện. Trong một chiến dịch khác, hàng trăm tổ chức trở thành mục tiêu chỉ bốn ngày sau khi lỗ hổng được công bố.
Không chỉ khai thác lỗ hổng, AI còn được dùng để tự động hóa việc thu thập thông tin mục tiêu, phân tích hệ thống và điều phối các công cụ khác nhau. Google ghi nhận các bộ công cụ AI như CAIRN và PentAGI trong những hoạt động xâm nhập thực tế. Một số nhóm khác cũng đang thử nghiệm hệ thống phối hợp nhiều tác nhân AI để thực hiện nhiệm vụ phức tạp hơn.
Những giới hạn vẫn còn và điều chưa được xác nhận
Mức độ tự động hóa hiện nay vẫn có giới hạn. Nhiều công cụ hoạt động nhanh nhưng để lại lượng lớn dấu vết kỹ thuật, khiến hệ thống phòng thủ dễ phát hiện hơn. Các mô hình AI cũng có thể đưa ra nhận định sai hoặc xác định nhầm mục tiêu, làm giảm hiệu quả tấn công.
AI tấn công và AI phòng thủ: cuộc đua về tốc độ
Theo đánh giá của Google, phương thức xâm nhập vẫn chủ yếu dựa trên các điểm yếu quen thuộc, như phần mềm chưa được vá lỗi hoặc thông tin đăng nhập bị lộ. Tuy nhiên, AI giúp các nhóm tấn công tăng mạnh tốc độ và quy mô hoạt động.
Vì vậy, các tổ chức không chỉ cần phát hiện lỗ hổng mà còn phải rút ngắn thời gian triển khai bản vá, theo dõi dấu hiệu bất thường và cải thiện khả năng ứng phó sự cố. Google cũng đang phát triển các công cụ phòng thủ dùng AI để hỗ trợ giám sát, phát hiện và xử lý hoạt động đáng ngờ với tốc độ tương ứng.
Có thể thấy AI đã chuyển từ vai trò hỗ trợ chuyên gia sang trực tiếp đảm nhận nhiều công đoạn kỹ thuật trong một cuộc tấn công mạng. Dù chưa thể thay thế con người trong mọi tình huống, thay đổi này buộc các hệ thống bảo mật phải thích ứng nhanh hơn với những mối đe dọa ngày càng tự động.


