Hệ thống ba trung vệ và tham vọng phá bỏ giới hạn lịch sử của bóng đá Nhật Bản tại World Cup

Đội tuyển Nhật Bản chưa bao giờ được xếp vào nhóm những ứng cử viên hàng đầu cho chức vô địch World Cup, nhưng mục tiêu lần đầu tiên lọt vào vòng tứ kết đang trở thành một cái đích hoàn toàn thực tế. Dù chịu ảnh hưởng từ các ca chấn thương của những trụ cột, “Samurai Xanh” vẫn đang cho thấy sự tự tin đáng kể thông qua những biến chuyển về mặt chiến thuật và tư duy chơi bóng dưới thời HLV Hajime Moriyasu.

Samurai Xanh vẫn vững vàng dù thiếu trụ cột.

Di sản của Moriyasu và sự chuyển dịch tư duy

Hajime Moriyasu đã trở thành huấn luyện viên đầu tiên trong lịch sử bóng đá Nhật Bản chạm cột mốc 100 trận dẫn dắt đội tuyển quốc gia. Tiếp quản từ người tiền nhiệm Akira Nishino sau World Cup 2018, Moriyasu mang theo triết lý kiên trì và khả năng nâng tầm cầu thủ trẻ từ J.League để xây dựng một kỷ nguyên mới.

Moriyasu viết tiếp giấc mơ World Cup Nhật Bản. Ảnh: AFC.

Dù đã có những kỷ niệm xúc động tại Qatar 2022 khi đánh bại cả Đức và Tây Ban Nha, Nhật Bản vẫn chưa thể phá vỡ được giới hạn cũ của mình. Việc dừng bước ở vòng 16 đội đã trở thành một kịch bản quá quen thuộc vào các năm 2002, 2010 và 2018. Hiện tại, họ đang giữ một kỷ lục không mong muốn: đội bóng chơi nhiều trận nhất tại World Cup (25 trận) mà chưa từng một lần góp mặt ở vòng tứ kết.

Sự tự tin từ những chiến thắng trước các ông lớn

Khác với tư duy “thắng là điều bất ngờ” trong quá khứ, thế hệ hiện tại của Nhật Bản bước vào trận đấu với tâm thế chủ động hơn. Kể từ tháng 10 năm ngoái, Nhật Bản đã lần lượt đánh bại hàng loạt đối thủ mạnh như Brazil, Ghana, Scotland và đặc biệt là chiến thắng 1-0 ngay tại thánh đường Wembley trước đội tuyển Anh.

Thống kê trận thắng 2-1 của Nhật Bản trước Đức tại World Cup 2022. Ảnh: Opta.

"Trước đây, kỳ vọng chung luôn là chúng tôi sẽ thất bại khi đối đầu các đội từng vô địch World Cup. Giờ đây, cục diện đã thay đổi, không ai có thể biết trước chúng tôi sẽ thắng hay thua," HLV Moriyasu chia sẻ. Nhật Bản cũng là đội bóng đầu tiên giành vé vượt qua vòng loại World Cup 2026 với một chiến dịch áp đảo hoàn toàn tại khu vực châu Á.

Tiến trình bàn thắng và chỉ số xG trong màn lội ngược dòng trước Brazil. Ảnh: Opta.

Cỗ máy ghi bàn và hiệu suất không chiến đáng kinh ngạc

Với 51 bàn thắng ghi được trong chiến dịch vòng loại, Nhật Bản sở hữu hiệu suất tấn công khủng khiếp nhất khu vực AFC. Họ chuyển hóa thành công 21,1% tổng số cú sút, phản ánh quyết định chuyển dịch sang lối chơi áp đặt thay vì chỉ rình rập phản công như trước đây.

Bản đồ vị trí dứt điểm của Nhật Bản tại vòng loại World Cup. Ảnh: Opta.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất chính là sự đa dạng trong phương án ghi bàn. Nhật Bản dẫn đầu châu Á với 12 bàn thắng bằng đầu, đạt tỷ lệ trung bình 0,8 bàn mỗi trận. Sự chuyển dịch sang sơ đồ ba trung vệ với hai hậu vệ biên đẩy cao giúp đội bóng thường xuyên tạo ra những tình huống chồng biên và tạt bóng chính xác vào vòng cấm.

Thống kê chi tiết trận thua đáng tiếc 0-1 của Nhật Bản trước Costa Rica. Ảnh: Opta.

Vũ khí từ hệ thống ba trung vệ

Việc áp dụng sơ đồ 3 trung vệ giúp tối ưu hóa hiệu suất tấn công nhờ hai hộ công số 10 chơi ngay sau trung phong cắm. Khi tấn công, cấu trúc này có thể chuyển thành 5 tiền đạo, tạo áp lực liên tục lên hệ thống phòng ngự đối phương. Đây là lời giải cho những trận đấu bế tắc trước các khối phòng ngự lùi sâu như thất bại 0-1 trước Costa Rica trong quá khứ.

Sơ đồ mới giúp Nhật Bản tăng sức công phá?

Sức mạnh từ những "sát thủ" tại châu Âu

Sự thăng hoa của Koki Ogawa và đặc biệt là Ayase Ueda tại giải VĐQG Hà Lan (Eredivisie) đã cung cấp cho Moriyasu những phương án dứt điểm đẳng cấp. Ueda đã ghi tới 25 bàn cho Feyenoord mùa này, sở hữu khả năng không chiến tốt nhất trong nhóm 10 giải VĐQG hàng đầu châu Âu với 9 lần lập công bằng đầu.

Bản đồ và hiệu suất ghi bàn bằng đầu của Koki Ogawa. Ảnh: Opta.

Dù đang đối mặt với những tổn thất lực lượng khi Kaoru Mitoma và Takumi Minamino vắng mặt do chấn thương, Nhật Bản vẫn sở hữu chiều sâu đội hình đáng nể. Những ngôi sao như Takefusa Kubo hay Junya Ito sẵn sàng đảm nhận trọng trách dẫn dắt hàng công trong bối cảnh các trụ cột khác chưa đạt thể trạng tốt nhất.

Thống kê vị trí dứt điểm của Ayase Ueda tại Feyenoord. Ảnh: Opta.

Nằm ở bảng F cùng Hà Lan, Thụy Điển và Tunisia, siêu máy tính của Opta dự đoán tỷ lệ vượt qua vòng bảng của Nhật Bản lên tới 76,2%. Đây là cơ hội vàng để Samurai Xanh viết lại lịch sử và chứng minh tầm vóc của một thế lực bóng đá thế giới mới.

Nhật Bản đứng trước cơ hội viết lại lịch sử.