Hệ thống đấu thầu điện tử Kenya: Đầu tư lớn nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng
Được ca ngợi là một cải cách mang tính đột phá, song Hệ thống đấu thầu điện tử của Chính phủ Kenya (e-GP) đến nay vẫn chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng do chậm tiến độ triển khai, những bất cập trong quản lý và hàng loạt thách thức chưa được giải quyết triệt để.
Hệ thống e-GP của Kenya được ra mắt năm 2025. Ảnh: ST
Lãng phí ngân sách công
Hệ thống đấu thầu điện tử của Chính phủ Kenya (e-GP) từng được kỳ vọng sẽ giúp tiết kiệm hàng tỷ Shilling mỗi năm thông qua việc nâng cao hiệu quả mua sắm công. Tuy nhiên, kết quả kiểm toán mới nhất của Văn phòng Tổng Kiểm toán Kenya cho thấy quá trình triển khai hệ thống vẫn tồn tại nhiều hạn chế, khiến nguồn lực ngân sách chưa được phát huy hiệu quả như kỳ vọng.
Theo Văn phòng Tổng Kiểm toán Kenya, e-GP đã tiêu tốn hơn 176 triệu Shilling Kenya (KES), tương đương 1,4 triệu USD, từ ngân sách nhà nước. Theo Bộ Tài chính, việc triển khai nền tảng này đã được đẩy nhanh kể từ khi chính thức ra mắt vào tháng 4/2025. Tuy nhiên, kiểm toán phát hiện nhiều sai phạm trong quá trình thực hiện dự án. Đáng chú ý, Báo cáo kiểm toán cho thấy hợp đồng kéo dài 3 năm về thiết kế, phát triển, lắp đặt và bảo trì Hệ thống e-GP vẫn chưa hoàn thành dù đã hết thời hạn thực hiện nhiều tháng.
Theo Báo cáo kiểm toán cho năm tài chính kết thúc vào tháng 6/2025, Bộ Tài chính Kenya đã ký hợp đồng với một công ty vào ngày 25/4/2022, trị giá 2,98 triệu USD (khoảng 344,8 triệu KES), dự kiến hoàn thành vào ngày 25/4/2025. Tuy nhiên, đến ngày 14/10/2025, Bộ đã thanh toán 1,35 triệu USD (khoảng 176,2 triệu KES), tương đương 45% giá trị hợp đồng, trong khi nhiều hạng mục quan trọng của hệ thống vẫn chưa hoàn thành.
Bên cạnh đó, Tổng Kiểm toán cho biết Bộ Tài chính chưa giải trình đầy đủ các bằng chứng chứng minh nhà thầu đã cung cấp khoản bảo đảm thực hiện hợp đồng bắt buộc tương đương 10% giá trị hợp đồng. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo vệ ngân sách trong trường hợp hợp đồng không được thực hiện đúng cam kết.
Báo cáo cũng cho biết Bộ Tài chính không tuân thủ các quy định khi ký phụ lục gia hạn hợp đồng từ ngày 25/4/2025 đến ngày 30/6/2026. Điều này làm dấy lên nghi ngại về tính công khai, minh bạch và việc tuân thủ pháp luật trong quá trình thực hiện đấu thầu. Đến tháng 10/2025, mặc dù thời hạn hợp đồng ban đầu đã kết thúc, một số hạng mục của dự án vẫn chưa hoàn thành, thậm chí vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị triển khai.
Ngoài những tồn tại trong quản lý hợp đồng, kiểm toán còn chỉ ra nhiều điểm nghẽn kéo dài trong quá trình quản lý và vận hành e-GP như: Những bất cập mang tính hệ thống; khó khăn trong việc hỗ trợ người dùng tiếp cận nền tảng; số lượng cơ quan, đơn vị tham gia ngày càng tăng gây áp lực lớn lên hệ thống; sự phối hợp chậm trễ giữa các bên liên quan và thời gian xử lý các sự cố kỹ thuật còn kéo dài.
Sau những phát hiện từ kiểm toán được chỉ ra, tôi có thể khẳng định rằng những kết quả đạt được từ dự án hoàn toàn không tương xứng với nguồn ngân sách đã bỏ ra.
Tổng Kiểm toán Kenya Nancy Gathungu
Cần phát huy vai trò của nền tảng trong mua sắm công
Phát biểu trước Thượng viện trong tháng 6/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Kenya John Mbadi cho biết, đến tháng 5/2026 đã có 1.543 đơn vị mua sắm công đăng ký tham gia Hệ thống e-GP, trong đó 679 đơn vị đã công bố kế hoạch mua sắm hằng năm hợp nhất thông qua nền tảng này.
Theo Bộ trưởng John Mbadi, e-GP vẫn được xem là một trong những chương trình chuyển đổi số lớn nhất trong lĩnh vực mua sắm công, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động mua sắm của Chính phủ, đồng thời hỗ trợ các Bộ, ngành, cơ quan và chính quyền cấp quận thực hiện các quy trình mua sắm.
Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thừa nhận Bộ Tài chính chưa xác định được số tiền thực tế tiết kiệm cho ngân sách thông qua việc triển khai e-GP do hệ thống vẫn đang trong giai đoạn đầu vận hành. Ông cho biết, các con số được công bố trước đây chủ yếu mới dừng ở mức dự kiến và chưa được xác nhận thông qua các cuộc kiểm toán độc lập.
Thừa nhận này trái ngược với những dự báo trước đó cho rằng hệ thống có thể giúp Kenya tiết kiệm tới 85,9 tỷ KES mỗi năm thông qua việc nâng cao hiệu quả mua sắm công và hạn chế tình trạng chi tiêu lãng phí.
Để khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra, ông John Mbadi cho biết Bộ Tài chính đã triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác mua sắm công; cải thiện hạ tầng công nghệ thông tin; đồng thời tháo gỡ những vướng mắc đang làm chậm tiến độ triển khai dự án tại một số cơ quan, đơn vị nhà nước.
Theo Tổng Kiểm toán Kenya, hoạt động mua sắm công chiếm khoảng 60% tổng chi tiêu của Chính phủ Kenya. Vì vậy, hiệu quả vận hành của Hệ thống e-GP có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các nỗ lực phòng, chống gian lận trong mua sắm công, tăng cường trách nhiệm giải trình và mang lại nhiều giá trị hơn cho người dân./.
(Theo Kenyanwallstreet và AllAfrica)
Tin nóng
Chiều 2/7, kỳ họp lần thứ 2, Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 tiếp tục phiên chất vấn liên quan đến những vấn đề nổi cộm được các đại biểu và cử tri quan tâm liên quan đến đầu tư công và việc cấp giấy phép môi trường, giấy phép hoạt động của Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên.
Buổi làm việc của Đoàn công tác Bộ Dân tộc và Tôn giáo với UBND tỉnh Lâm Đồng để kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025.
Trưởng đoàn giám sát của Thường trực HĐND thành phố Hà Nội đề nghị nghiên cứu đề xuất cơ chế đền bù giải phóng mặt bằng ổn định để tránh trường hợp chênh lệch chính sách đền bù giải phóng mặt bằng giữa các dự án trọng điểm của thành phố và nhóm dự án thực hiện theo Nghị quyết số 258 của Quốc hội.
Chiều 2/7, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh đã giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và hoạt động của chính quyền cấp xã đối với UBND tỉnh.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa ký quyết định cho thuê đất, giao khu vực biển rộng hơn 102ha tại phường Tân Phước cho nhà đầu tư để xây dựng cảng Cái Mép Hạ. Cảng này có tổng mức đầu tư lên đến hơn 50.820 tỷ đồng.
Sau gần 8 năm kể từ ngày khởi công, dự án chung cư DLC – Complex Nguyễn Tuân (Harmony Square) tại phường Thanh Xuân (Hà Nội) vẫn chưa hoàn thành, dù đã nhiều lần điều chỉnh thời hạn bàn giao căn hộ. Trong khi đó, khối văn phòng của dự án đã đưa vào hoạt động dù chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận nghiệm thu.
Tin mới
Hà Nội đang xem xét chấp thuận nhiều khu NOXH do liên danh Viglacera - Venereus, CTCP Bất động sản Tập đoàn Tân Á Đại Thành, liên danh Hải Phát Homes - PSP đề xuất... Đồng thời tổ chức thẩm định loạt dự án của UDIC, Handico, PC1...
6 tháng đầu năm, Phú Quốc hoàn thành 50,3% chỉ tiêu cả năm đối với lượng khách quốc tế, 65,7% chỉ tiêu về doanh thu du lịch.
Chiều 2-7, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh tổ chức Hội nghị khảo sát công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Đồng chí Trần Thị Lộc, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh và đồng chí Mai Thị Thúy Nga, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh đồng chủ trì hội nghị.
Ngày 2/7, đồng chí Nguyễn Minh Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, chủ trì cuộc làm việc tháo gỡ khó khăn Dự án tạo mặt bằng khu Trung tâm hành chính và Quảng trường Tây Bắc. Dự họp có lãnh đạo các sở, ban ngành của tỉnh, lãnh đạo phường Chiềng Cơi, phường Chiềng Sinh và Công ty CP NTF Hoàng Phát.
Sau gần 30 năm giao đất để địa phương xây dựng chợ nhưng không được bồi thường, hỗ trợ theo quy định, hai hộ dân ở tỉnh Lâm Đồng đã khởi kiện ra tòa để đòi quyền lợi.
Nỗ lực cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên vừa ban hành danh mục 26 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết cấp tỉnh được áp dụng cơ chế 'luồng xanh'.
Chiều 2/7, đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh cùng đoàn công tác đã đi kiểm tra tiến độ triển khai một số dự án trọng điểm tại Khu Kinh tế Nghi Sơn.