Hệ thống liên lạc vệ tinh của châu Âu có thể thay thế Starlink không?

Sự phụ thuộc của Ukraine vào mạng vệ tinh do Mỹ kiểm soát đang thúc đẩy châu Âu xem xét nghiêm túc hơn nhu cầu xây dựng năng lực liên lạc không gian độc lập.

Tuy nhiên, việc tìm một phương án thay thế Starlink không đơn giản là chuyển thiết bị đầu cuối sang một mạng khác.

Starlink sử dụng một chòm vệ tinh quỹ đạo thấp để cung cấp Internet băng rộng với độ trễ tương đối thấp. Hệ thống đã phát triển thành một mạng lưới quy mô lớn, đi kèm thiết bị đầu cuối và hạ tầng mặt đất được thiết kế để hoạt động đồng bộ.

Đối với quân đội, khả năng triển khai nhanh và duy trì kết nối tại khu vực hạ tầng mặt đất bị phá hủy là những ưu điểm quan trọng.

Một trong những lựa chọn được nhắc đến tại châu Âu là OneWeb, mạng vệ tinh quỹ đạo thấp do Eutelsat khai thác.

Tuy nhiên, các đánh giá gần đây cho rằng hệ thống này chưa thể thay thế trực tiếp Starlink trong những ứng dụng tiền tuyến đòi hỏi thiết bị gọn nhẹ, công suất phù hợp và khả năng kết nối đáp ứng nhu cầu tác chiến.

Khó khăn đầu tiên nằm ở thiết bị đầu cuối. Starlink và các mạng vệ tinh khác không sử dụng một hệ thống phần cứng có thể thay thế lẫn nhau hoàn toàn.

Việc chuyển đổi có thể đòi hỏi thay hàng nghìn thiết bị, điều chỉnh phần mềm, tích hợp lại mạng liên lạc và huấn luyện người sử dụng. Trong điều kiện chiến tranh, quá trình này phải được thực hiện mà không làm gián đoạn các nhiệm vụ đang diễn ra.

Khó khăn thứ hai là năng lực mạng. Một hệ thống thay thế không chỉ cần phủ sóng Ukraine mà còn phải đáp ứng số lượng người dùng lớn, lưu lượng dữ liệu cao và nhu cầu kết nối tại những khu vực có điều kiện khắc nghiệt.

Với các ứng dụng quân sự, độ ổn định và khả năng bảo vệ thông tin cũng là những yêu cầu quan trọng.

Châu Âu đang theo đuổi các dự án tăng cường năng lực vệ tinh của riêng mình. Trong đó, IRIS² là chương trình của Liên minh châu Âu nhằm xây dựng hạ tầng liên lạc vệ tinh an toàn phục vụ chính phủ và nhiều nhóm người dùng khác.

Đức cũng phát triển các năng lực vệ tinh quân sự riêng. Tuy nhiên, những chương trình này cần thời gian để hoàn thiện và đưa vào khai thác ở quy mô lớn.

Diễn biến tại Ukraine trong tháng 10/2026 càng làm rõ tính cấp thiết của bài toán. Việc hạn chế Starshield được cho là đã ảnh hưởng đến một số nhiệm vụ UAV, trong khi châu Âu chưa có phương án thay thế sẵn sàng với quy mô và khả năng tương đương.

Dù vậy, mục tiêu thực tế không nhất thiết phải là loại bỏ hoàn toàn Starlink. Ukraine và các đối tác có thể hướng tới mô hình nhiều lớp, kết hợp mạng vệ tinh thương mại, hệ thống liên lạc quân sự, mạng vô tuyến mặt đất và những phương án dự phòng khác.

Cách tiếp cận này giúp giảm rủi ro nếu một nhà cung cấp thay đổi chính sách hoặc một mạng gặp sự cố.

Về dài hạn, năng lực vệ tinh độc lập sẽ giúp châu Âu tăng quyền chủ động trong các quyết định an ninh và quốc phòng.

Nhưng để đạt được điều đó, khu vực này cần đầu tư không chỉ vào vệ tinh mà còn vào thiết bị đầu cuối, mạng mặt đất, bảo mật, năng lực sản xuất và khả năng tích hợp với hệ thống quân sự hiện có.