Hệ thống 'tia sắt' của Israel lần đầu tham chiến đánh chặn rocket Hezbollah

Đầu tháng 3/2026, truyền thông quốc tế đồng loạt đăng tải các đoạn video ghi lại cảnh những mục tiêu bay bị phá hủy trên bầu trời khu vực biên giới giữa Israel và Lebanon.

Các nguồn tin quân sự nhận định đây có thể là lần đầu tiên hệ thống vũ khí laser mang tên Iron Beam được sử dụng trong điều kiện tác chiến thực tế để đánh chặn rocket do lực lượng Hezbollah phóng đi.

Theo các báo cáo, những vụ đánh chặn diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang dọc khu vực miền nam Lebanon.

Rocket tầm ngắn và thiết bị bay không người lái liên tục được phóng về phía lãnh thổ Israel. Thay vì chỉ dựa vào tên lửa đánh chặn truyền thống, quân đội Israel được cho là đã kích hoạt tổ hợp vũ khí laser năng lượng cao mới được biên chế cuối năm 2025.

Hệ thống đánh chặn Iron Beam do tập đoàn quốc phòng Rafael Advanced Defense Systems phát triển.

Đây là hệ thống vũ khí sử dụng chùm tia laser công suất cao để tập trung năng lượng vào mục tiêu trong vài giây, làm nóng vỏ kim loại, phá hủy cấu trúc khí động học và kích nổ đầu đạn nếu có.

Công suất laser được công bố ở mức khoảng 100 kW, đủ để tiêu diệt rocket tầm ngắn, đạn cối và thiết bị bay không người lái trong phạm vi vài km.

Về cấu hình, mỗi tổ hợp Iron Beam gồm 1 radar phát hiện mục tiêu, 1 hệ thống điều khiển hỏa lực, 1 bệ phát tia laser đặt trên khung gầm cơ động và hệ thống nguồn điện công suất lớn.

Toàn bộ hệ thống có thể triển khai cố định bảo vệ căn cứ hoặc lắp trên phương tiện cơ động để bảo vệ khu vực biên giới.

Thời gian phản ứng tính bằng giây, chi phí mỗi lần bắn chủ yếu là điện năng, thấp hơn rất nhiều so với tên lửa đánh chặn có giá hàng chục nghìn USD mỗi quả.

Giới phân tích quân sự cho rằng nếu thông tin sử dụng Iron Beam là chính xác, đây là bước chuyển chiến lược quan trọng.

Trong nhiều năm, Israel dựa chủ yếu vào hệ thống tên lửa đánh chặn Tamir thuộc tổ hợp Iron Dome để đối phó rocket tầm ngắn.

Mỗi quả Tamir nặng khoảng 90 kg, sử dụng đầu dò radar chủ động và cơ chế nổ cận đích để tiêu diệt mục tiêu trên không. Tuy hiệu quả cao, nhưng chi phí lớn khiến việc đối phó các đợt bắn ồ ạt số lượng lớn trở nên tốn kém.

Trong nhiều năm, Israel dựa chủ yếu vào hệ thống tên lửa đánh chặn Tamir thuộc tổ hợp Iron Dome để đối phó rocket tầm ngắn. Mỗi quả Tamir nặng khoảng 90 kg, sử dụng đầu dò radar chủ động và cơ chế nổ cận đích để tiêu diệt mục tiêu trên không.

Tuy hiệu quả cao, nhưng chi phí lớn khiến việc đối phó các đợt bắn ồ ạt số lượng lớn trở nên tốn kém.

Ở tầng cao hơn, Israel còn có hệ thống David's Sling chuyên đánh chặn tên lửa tầm trung. Tuy nhiên, việc sử dụng tên lửa đánh chặn đắt tiền để tiêu diệt rocket tự chế giá rẻ tạo ra bất cân xứng về chi phí.

Iron Beam được thiết kế để lấp khoảng trống này, đảm nhiệm mục tiêu bay chậm, tầm ngắn, từ đó giảm tải cho các tổ hợp tên lửa.

Về mặt kỹ thuật, vũ khí laser có ưu điểm là tốc độ ánh sáng, không chịu ảnh hưởng của quỹ đạo đạn như tên lửa. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc điều kiện thời tiết, sương mù, bụi và mưa có thể làm suy giảm năng lượng chùm tia.

Do đó, Iron Beam nhiều khả năng hoạt động song song với các hệ thống tên lửa truyền thống thay vì thay thế hoàn toàn.

Nếu thực sự đã tham chiến đầu tháng 3/2026, Iron Beam đánh dấu lần đầu tiên một hệ thống vũ khí laser năng lượng cao được triển khai thực tế trong môi trường xung đột cường độ cao tại Trung Đông.

Điều này không chỉ tác động đến cán cân quân sự dọc biên giới Israel - Lebanon, mà còn mở ra xu hướng mới trong phòng không hiện đại, nơi năng lượng điện dần trở thành yếu tố quyết định thay cho thuốc nổ và động cơ phản lực.

Trong bối cảnh các nhóm vũ trang ngày càng sử dụng nhiều rocket giá rẻ và thiết bị bay không người lái, sự xuất hiện của vũ khí laser công suất 100 kW với tầm tác chiến vài km có thể làm thay đổi logic phòng thủ.

Cuộc đua công nghệ giữa tên lửa và laser vì thế bước sang một giai đoạn mới, nơi chi phí, tốc độ và khả năng duy trì hỏa lực liên tục trở thành yếu tố then chốt.

Việt Hùng