Hết sốt chưa phải hết nguy hiểm khi mắc sốt xuất huyết

Ngày 2/10, tại tọa đàm trực tuyến “Ai có nguy cơ chuyển nặng khi mắc sốt xuất huyết?” do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh (HCDC) phối hợp với Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam thực hiện, các chuyên gia lưu ý việc nhận diện nhóm nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo để kịp thời đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

Chương trình tọa đàm có sự đồng hành của bác sĩ Trương Hữu Khanh và TS.BS Thân Hà Ngọc Thể. Ảnh: BTC

Tại tọa đàm, Tiến sĩ, bác sĩ Thân Hà Ngọc Thể, Chủ tịch Hội Y học chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Lão khoa TP Hồ Chí Minh, cho biết ở người cao tuổi, quá trình lão hóa làm suy giảm chức năng miễn dịch và khả năng dự trữ sinh lý. Các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, bệnh thận mạn còn khiến việc điều trị sốt xuất huyết phức tạp hơn.

Khó khăn ở chỗ người cao tuổi thường không có triệu chứng điển hình. Thay vì sốt cao hay đau nhức rõ rệt, người bệnh có thể chỉ bồn chồn, lừ đừ hoặc lú lẫn. Đây là những biểu hiện dễ bị bỏ sót hoặc nhầm với các vấn đề sức khỏe thường gặp ở tuổi già. Theo bác sĩ Thể, việc bù dịch ở nhóm này cần được đánh giá, theo dõi chặt chẽ vì thiếu dịch hay quá tải dịch đều có thể làm bệnh phức tạp hơn.

Với trẻ em, bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Liên Chi hội truyền nhiễm TP Hồ Chí Minh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP Hồ Chí Minh) lưu ý các nhóm cần theo dõi sát gồm trẻ dưới 1 tuổi, trẻ thừa cân, béo phì hoặc có bệnh lý đi kèm.

Ở trẻ nhũ nhi, triệu chứng thường không rõ ràng, khi trở nặng thì diễn biến bất ngờ, khó lường trước. Ở trẻ lớn hơn, thừa cân, béo phì có thể làm tăng nguy cơ diễn tiến đến các biến chứng đe dọa tính mạng như sốc do thoát huyết tương. Bác sĩ Khanh cũng lưu ý, trẻ béo phì vẫn có thể tỉnh táo, nói chuyện dù cơ thể đã mệt nên phụ huynh cần quan sát và hỏi han con kỹ hơn.

Phụ nữ mang thai cũng cần được theo dõi chặt chẽ vì sốt xuất huyết có thể liên quan đến các biến chứng ở mẹ và thai nhi như xuất huyết sau sinh, sinh non, trẻ nhẹ cân. Các chuyên gia khuyến cáo, phụ nữ mang thai ưu tiên phòng muỗi đốt và trao đổi với nhân viên y tế về kế hoạch dự phòng phù hợp trước, trong và sau thai kỳ.

Dù vậy, nguy cơ chuyển nặng không chỉ đến với các nhóm trên. Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh tiếp nhận hai bệnh nhân 16 và 21 tuổi trong tình trạng nguy kịch. Một trường hợp phải điều trị bằng kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO) hơn một tháng, chi phí gần 1 tỷ đồng. Trường hợp còn lại phải lọc máu liên tục suốt 45 ngày. Ngày 8/9, bệnh viện cũng ghi nhận một ca tử vong do sốt xuất huyết nặng ở người bệnh 20 tuổi.

Bác sĩ cảnh báo nguy cơ chuyển nặng của sốt xuất huyết, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao. Ảnh: BV

"Bác sĩ không bao giờ dám chủ quan khẳng định ca này sẽ nhẹ hay ca kia sẽ nặng. Tất cả bệnh nhân đều có khả năng trở nặng", bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, một ca sốt xuất huyết nặng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe và chi phí điều trị mà người bệnh còn có thể phải nghỉ học, nghỉ làm, mất thu nhập, kéo theo áp lực tâm lý cho bản thân, người thân và cả đội ngũ y tế.

Khác với nhiều bệnh thông thường, giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường rơi vào ngày thứ 3 - 7, khi người bệnh có thể đã giảm hoặc hết sốt. Nếu không được theo dõi, xử trí kịp thời, bệnh có thể dẫn đến sốc do thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương nặng các cơ quan như suy gan, thận, tim, phổi, não.

Các dấu hiệu cảnh báo gồm vật vã, lừ đừ, li bì; đau bụng nhiều và liên tục, nhất là vùng gan; nôn ói nhiều; chảy máu chân răng, chảy máu mũi; nôn ra máu, đi ngoài ra máu; kinh nguyệt nhiều bất thường; tiểu ít (không tiểu trên 6 tiếng); tay chân lạnh.

Ở người cao tuổi, dấu hiệu có thể kín đáo hơn như lừ đừ, buồn ngủ, kích động, lú lẫn, tiểu ít, thở nhanh hoặc khó thở. Người đang dùng thuốc chẹn beta, nhóm thuốc thường được chỉ định cho bệnh tim mạch, tăng huyết áp, có thể không có nhịp tim nhanh dù đã bị sốc. Vì vậy, không nên chờ đến khi tim đập nhanh mới nghĩ đến dấu hiệu nguy hiểm.

Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, nhất là ở người thuộc nhóm nguy cơ cao, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Để phòng bệnh, các chuyên gia khuyến cáo người dân thường xuyên diệt lăng quăng, loại bỏ nước đọng, dọn dẹp môi trường sống và ngủ màn kể cả ban ngày. Trong mùa cao điểm, người cao tuổi, người có bệnh nền cần đi khám sớm khi sốt và cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh nền, thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá toàn diện. Người dân cũng có thể trao đổi với nhân viên y tế về việc tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết, để được tư vấn theo độ tuổi và chỉ định cụ thể.