Hiểm họa sạt lở sông Krông Nô: Cần giải pháp căn cơ bảo vệ hạ tầng và sinh kế

Hiện tượng sạt lở nghiêm trọng kéo dài tại hệ thống trạm bơm Đắk Rền (xã Nâm Nung) không chỉ làm gãy sập hàng trăm mét kênh dẫn, chia cắt giao thông nội đồng mà còn đặt hạ tầng sản xuất nông nghiệp trước bài toán cấp bách về thích ứng và phát triển bền vững.

Mất an toàn hạ tầng và nguy cơ đứt gãy chuỗi sản xuất

Diễn biến sạt lở bờ sông Krông Nô bắt đầu bùng phát từ mùa mưa năm 2025 và liên tục gia tăng về độ khốc liệt. Đến giữa năm 2026, tình trạng sụt lún nghiêm trọng đã làm vô hiệu hóa hàng loạt công trình thủy lợi huyết mạch thuộc Hệ thống trạm bơm Đắk Rền.

Ghi nhận tại Trạm bơm số 1, đoạn kênh N1 dài hơn 380m cùng tuyến đường bê tông giao thông nội đồng kẹp kênh dài gần 440m đã sập gãy hoàn toàn xuống lòng sông. Sạt lở tiếp tục ăn sâu vào phía trong từ 5m đến 8m, đe dọa trực tiếp chân trụ điện trung áp (trụ 471 KRN 200/10). Việc chân trụ điện nằm sát mép vực sạt lở đối mặt với nguy cơ đổ gãy liên hoàn, có thể buộc ngành chức năng phải cắt điện khẩn cấp để bảo đảm an toàn. Điều này sẽ dẫn đến hệ lụy dây chuyền: trạm bơm ngừng hoạt động, chuỗi cung ứng nước tưới bị gián đoạn toàn bộ.

Đến giữa năm 2026, tình trạng sụt lún nghiêm trọng đã làm vô hiệu hóa hàng loạt công trình thủy lợi huyết mạch thuộc Hệ thống trạm bơm Đắk Rền (Ảnh: C.H)

Tương tự, tại Trạm bơm số 2, tổng chiều dài kênh chính N2 bị sập gãy đã lên tới hơn 200m. Để duy trì dòng nước cho vùng sản xuất, đơn vị quản lý vận hành phải khẩn cấp lắp đặt máy bơm dã chiến và hệ thống đường ống sắt chuyền tạm thời. Giải pháp này không chỉ làm phát sinh chi phí nhiên liệu, gia tăng chi phí vận hành mà còn mang tính bị động, khó đáp ứng tiêu chí phát triển hạ tầng xanh và bền vững trong dài hạn.

Không dừng lại ở hư hỏng hạ tầng công lập, sạt lở bờ sông Krông Nô còn trực tiếp gặm nhấm tư liệu sản xuất và làm suy giảm sinh kế của cộng đồng địa phương. Tại khu vực cánh đồng Nam Giao và các thôn lân cận như Nam Ninh (xã Nâm Nung), hàng héc-ta đất nông nghiệp trồng cà phê, lúa và hoa màu đã bị dòng nước cuốn trôi.

Sạt lở bờ sông Krông Nô còn trực tiếp gặm nhấm tư liệu sản xuất và làm suy giảm sinh kế của cộng đồng địa phương (Ảnh: C.H)

Đáng lo ngại, các tuyến đường giao thông nội đồng phục vụ vận chuyển nông sản bị sạt lở gãy đứt, làm vô hiệu hóa các phương tiện đường bộ. Nhiều hộ dân buộc phải dùng thuyền di chuyển trên sông để tiếp cận vùng sản xuất và vận chuyển nông sản.

Sự đứt gãy kết nối giao thông này đang gia tăng chi phí logistics nông sản, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và thu nhập của người dân. Trong bối cảnh hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp sinh thái, việc hạ tầng giao thông - thủy lợi bị phá hủy đang tạo ra rào cản lớn cho việc ứng dụng khoa học kỹ thuật và cơ giới hóa sản xuất.

Kết hợp công trình và quản trị rủi ro thiên tai

Đứng trước nguy cơ sạt lở tiếp diễn bùng phát trong mùa mưa bão, Công ty TNHH MTV Khai thác CTTL Đắk Nông đã phối hợp với chính quyền xã Nâm Nung triển khai các biện pháp khẩn cấp: cắm biển cảnh báo nguy hiểm, khoanh vùng rủi ro, đồng thời chủ động các phương án bơm dã chiến để bảo vệ diện tích gieo trồng.

Hiểm họa sạt lở sông Krông Nô cần giải pháp căn cơ bảo vệ hạ tầng và sinh kế (Ảnh: C.H)

Tuy nhiên, các giải pháp chắp vá tạm thời khó có thể giải quyết dứt điểm rủi ro biến đổi khí hậu. Đơn vị quản lý đã báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính đề xuất danh mục dự án khởi công mới trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030.

Việc sớm bố trí nguồn lực đầu tư kiên cố, ứng dụng công nghệ giám sát cảnh báo sớm sạt lở và chủ động thích ứng biến đổi khí hậu không chỉ giúp bảo vệ tài sản nhà nước, an toàn lưới điện mà còn là cơ sở nền tảng để ổn định dân sinh, đảm bảo tiêu chí ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) trong phát triển kinh tế địa phương.