Hiệp phụ (Extra time) là gì?

Hiệp phụ là gì?

Hiệp phụ (tiếng Anh: Extra Time, viết tắt: ET) là một quy định chính thức trong Luật Bóng đá (Laws of the Game) do Hội đồng Bóng đá Quốc tế (IFAB) ban hành. Đây là khoảng thời gian thi đấu bổ sung được áp dụng để phân định thắng thua trong các trận đấu không thể kết thúc với tỷ số hòa, điển hình là các trận thuộc vòng loại trực tiếp hoặc chung kết.

Ảnh minh họa: AI

Hiệp phụ có cấu trúc như sau:

Tổng thời gian: 30 phút.
Số hiệp: Được chia thành hai hiệp đấu.
Thời lượng mỗi hiệp: 15 phút.
Nghỉ giữa hiệp: Có một khoảng nghỉ ngắn (khoảng 1 phút) giữa hai hiệp phụ để các đội đổi sân và uống nước. Không có thời gian nghỉ kỹ thuật dài như giữa hai hiệp chính.
Đổi sân: Các đội sẽ đổi bên sau khi kết thúc 15 phút của hiệp phụ đầu tiên.
Sau khi kết thúc 90 phút thi đấu chính thức, các đội được nghỉ khoảng 5 phút trước khi bắt đầu hiệp phụ thứ nhất.

Phân biệt hiệp phụ và bù giờ

Người hâm mộ thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này.

Điều kiện áp dụng hiệp phụ

Hiệp phụ không được áp dụng cho mọi trận đấu có tỷ số hòa. Việc này phụ thuộc vào điều lệ của từng giải đấu và thường chỉ xuất hiện trong các trận đấu có tính chất loại bỏ trực tiếp:

Các vòng loại trực tiếp (Knockout Stages): Áp dụng từ vòng 1/8 trở đi tại các giải đấu lớn như World Cup, Euro, Champions League.
Các trận chung kết: Chung kết World Cup, Champions League và các cúp quốc gia.
Các trận play-off: Các trận tranh vé thăng hạng, trụ hạng hoặc vé vớt, đặc biệt khi luật bàn thắng sân khách không áp dụng hoặc không đủ để phân định thắng thua.

Ngược lại, các trận đấu thuộc vòng bảng hoặc vòng loại có tính điểm sẽ kết thúc ngay sau 90 phút với kết quả hòa.

Luật và quy định dành cho hiệp phụ

Các quy định trong hiệp phụ phần lớn tuân thủ luật bóng đá thông thường, nhưng có những điều chỉnh quan trọng về quyền thay người và cách xử lý thời gian.

- Quyền Thay Người: Luật thay người trong hiệp phụ đã được cập nhật để hỗ trợ các đội đối phó với sự bào mòn thể lực. Mỗi đội được phép sử dụng thêm một quyền thay người thứ sáu nếu trận đấu bước vào hiệp phụ. Quyền này bổ sung cho 5 lần thay người được phép trong 90 phút chính thức. Các đội có tối đa 3 lượt dừng trận đấu để thay người trong 90 phút, và được thêm 1 lượt dừng bổ sung trong hiệp phụ. Việc thay người vào thời điểm nghỉ giữa hai hiệp chính, giữa hiệp chính và hiệp phụ, hoặc giữa hai hiệp phụ không bị tính là một lượt dừng trận đấu.

- Thẻ Phạt: Các thẻ vàng và thẻ đỏ nhận trong hiệp phụ được tính như trong 90 phút chính thức. Một cầu thủ đã nhận thẻ vàng trong hiệp chính và nhận thêm thẻ vàng thứ hai trong hiệp phụ sẽ bị truất quyền thi đấu.

- VAR (Trợ lý Trọng tài Video): Công nghệ VAR tiếp tục được áp dụng trong hiệp phụ để hỗ trợ trọng tài trong các quyết định quan trọng như bàn thắng, phạt đền, và thẻ đỏ trực tiếp.

- Bù Giờ trong Hiệp phụ: Tương tự như các hiệp chính, trọng tài có thể cộng thêm thời gian bù giờ vào cuối mỗi hiệp phụ (mỗi hiệp 15 phút) để bù cho thời gian bị gián đoạn do chấn thương, thay người, kiểm tra VAR hoặc các tình huống khác.

Vai trò của hiệp phụ

Xác định đội chiến thắng xứng đáng: Hiệp phụ cho các đội thêm thời gian để thể hiện khả năng, giúp đảm bảo đội chiến thắng là đội xứng đáng nhất chứ không chỉ dựa vào may mắn.
Tăng tính kịch tính và hấp dẫn: Giai đoạn này thường diễn ra với nhịp độ căng thẳng, các cầu thủ chơi với quyết tâm cao hơn, tạo ra nhiều tình huống nguy hiểm và thu hút sự chú ý của người hâm mộ.
Cơ hội thể hiện bản lĩnh: Hiệp phụ là thời điểm để các cầu thủ thể hiện ý chí và quyết tâm. Họ có xu hướng chơi tấn công và chấp nhận rủi ro nhiều hơn, từ đó tạo ra những khoảnh khắc đáng nhớ.

Các quy tắc đã bị bãi bỏ của hiệp phụ

Trong quá khứ, FIFA đã thử nghiệm các luật khác nhau nhằm giảm thiểu các loạt sút luân lưu, nhưng chúng đều đã bị bãi bỏ.

Golden Goal (Bàn thắng vàng): Áp dụng từ 1993 đến 2004, luật này quy định đội ghi bàn đầu tiên trong hiệp phụ sẽ thắng ngay lập tức và trận đấu kết thúc. Tuy nhiên, nó bị chỉ trích vì khuyến khích lối chơi phòng ngự tiêu cực.
Silver Goal (Bàn thắng bạc): Tồn tại ngắn ngủi từ 2002 đến 2004, luật này quy định đội dẫn trước sau khi hiệp phụ thứ nhất kết thúc sẽ là đội chiến thắng.

Hiện tại, luật thi đấu đủ 30 phút hiệp phụ được áp dụng trên toàn thế giới, đảm bảo cả hai đội có đủ thời gian để thi đấu và không bị kết thúc trận đấu một cách đột ngột.

Những hiệp phụ đi vào lịch sử bóng đá

Hiệp phụ là nơi sản sinh ra nhiều khoảnh khắc lịch sử không thể quên trong bóng đá.

Chung kết World Cup 1994: Bàn thắng của Roberto Baggio trong hiệp phụ giúp Ý đánh bại Brazil.
Chung kết World Cup 2006: Zinedine Zidane bị truất quyền thi đấu sau cú húc đầu vào ngực Marco Materazzi, và Ý giành chiến thắng sau loạt sút luân lưu.
Chung kết Champions League 2014: Real Madrid ghi liên tiếp 3 bàn trong hiệp phụ để đánh bại Atlético Madrid 4-1, hoàn thành giấc mơ "La Décima".
Chung kết World Cup 2014: Mario Götze ghi bàn thắng quyết định giúp Đức vô địch.
Chung kết World Cup 2022: Cú hat-trick của Kylian Mbappé giúp Pháp gỡ hòa 3-3, kéo trận đấu vào hiệp phụ và sau đó là loạt sút luân lưu.

Hiệp phụ có thể bị loại bỏ?

Việc phải thi đấu thêm 30 phút sau 90 phút căng thẳng gây áp lực cực lớn lên thể chất của cầu thủ như bào mòn thể lực đối với những đội dồn lực tấn công, lợi thế đối với những đội chơi phòng ngự an toàn, thêm quyền thay người bổ sung để huấn luyện viên đưa vào sân những cầu thủ có thể lực tốt hoặc tốc độ cao để tạo đột biến… Do đó, tương lai của hiệp phụ đang được đặt ra để thảo luận.

Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA) đang xem xét nghiêm túc việc loại bỏ hiệp phụ ở các trận đấu vòng loại trực tiếp Champions League. Các trận đấu có thể tiến thẳng đến loạt sút luân lưu sau 90 phút chính thức nhằm giảm tải thi đấu cho các cầu thủ, tránh các hiệp phụ nhàm chán khi các đội có xu hướng chơi thận trọng.

Thay đổi này khó có khả năng diễn ra trước khi hợp đồng bản quyền truyền hình hiện tại của Champions League kết thúc vào năm 2027. Trước đó, UEFA đã bỏ luật đá hiệp phụ trong trận tranh Siêu cúp châu Âu từ năm 2023.

Nhật An