Hiệp thương lần thứ ba Bài cuối: Nền tảng vững chắc cho giai đoạn vận động bầu cử

Từ hiệp thương đến lập, niêm yết danh sách chính thức

Kết quả hiệp thương lần thứ ba là căn cứ pháp lý trực tiếp để chuyển sang bước lập, công bố và niêm yết danh sách chính thức người ứng cử theo đúng trình tự, thời hạn của Luật Bầu cử. Đây là giai đoạn có ý nghĩa then chốt, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa công tác hiệp thương của Mặt trận Tổ quốc với trách nhiệm tổ chức bầu cử của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Theo quy định, chậm nhất 16 ngày trước ngày bầu cử, Ủy ban Bầu cử ở tỉnh phải công bố danh sách người ứng cử đại biểu Quốc hội tại địa phương theo quyết định của Hội đồng Bầu cử quốc gia. Đối với đại biểu HĐND, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp có trách nhiệm gửi biên bản hội nghị hiệp thương lần thứ ba và danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đến các cơ quan liên quan đúng thời hạn luật định, làm cơ sở để Ủy ban bầu cử cùng cấp lập và công bố danh sách chính thức theo từng đơn vị bầu cử.

Ủy ban Bầu cử tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội nghị bồi dưỡng dành cho người ứng cử đại biểu HĐND các cấp tỉnh Thái Nguyên, nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: Thu Trà

Việc lập danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu HĐND được thực hiện theo đúng trình tự, thời hạn và thẩm quyền quy định. Trên cơ sở kết quả hiệp thương lần thứ ba, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp có trách nhiệm chuyển đầy đủ biên bản hội nghị hiệp thương và danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đến các cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn luật định, làm căn cứ để Ủy ban bầu cử cùng cấp lập và công bố danh sách chính thức người ứng cử theo từng đơn vị bầu cử.

Danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu HĐND phải bảo đảm đầy đủ thông tin cần thiết của người ứng cử và được lập theo nguyên tắc số dư so với số lượng đại biểu được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử. Theo đó, số người ứng cử phải nhiều hơn số đại biểu được bầu đã được ấn định; trường hợp đơn vị bầu cử bầu ba đại biểu thì danh sách ứng cử phải nhiều hơn ít nhất hai người, còn đối với đơn vị bầu cử bầu từ bốn đại biểu trở lên thì số dư tối thiểu là ba người, trừ trường hợp khuyết người ứng cử vì lý do bất khả kháng theo hướng dẫn của Hội đồng Bầu cử quốc gia. Quy định này nhằm bảo đảm quyền lựa chọn của cử tri và tính dân chủ trong bầu cử, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức bầu cử đúng luật.

Sau khi được công bố, danh sách chính thức người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND phải được niêm yết chậm nhất là 16 ngày trước ngày bầu cử tại khu vực bỏ phiếu theo quy định tại Điều 59 của Luật Bầu cử. Việc niêm yết danh sách không chỉ là yêu cầu về mặt thủ tục, mà còn là hình thức công khai hóa thông tin, bảo đảm để cử tri có điều kiện theo dõi, giám sát, nghiên cứu kỹ lưỡng danh sách người ứng cử trước khi thực hiện quyền bầu cử, góp phần nâng cao tính minh bạch và sự đồng thuận xã hội trong toàn bộ quá trình bầu cử.

Mở ra giai đoạn vận động bầu cử

Sau hiệp thương lần thứ ba, quy trình bầu cử chuyển sang một giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: giai đoạn vận động bầu cử. Đây là thời điểm danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đã được chốt lại trên cơ sở dân chủ, công khai và đúng pháp luật; đồng thời, cũng là lúc yêu cầu về kỷ cương, trách nhiệm và sự phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị được đặt ra ở mức cao hơn.

Bám sát quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp giữ vai trò trung tâm trong việc phối hợp với UBND cùng cấp xây dựng, triển khai kế hoạch tổ chức vận động bầu cử, đặc biệt là kế hoạch tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri cho người ứng cử. Việc xây dựng kế hoạch phải bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, đúng thời gian theo luật định; đồng thời, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, đơn vị bầu cử, tránh hình thức, dàn trải hoặc phát sinh những vấn đề phức tạp.

Quá trình vận động bầu cử, các cơ quan phụ trách bầu cử thực hiện thống nhất việc chỉ đạo công tác thông tin, tuyên truyền; các cơ quan báo chí, truyền thông có trách nhiệm đưa tin khách quan, đúng quy định về hoạt động tiếp xúc cử tri, trả lời phỏng vấn và chương trình hành động của người ứng cử. Việc vận động bầu cử được tiến hành trong khuôn khổ thời gian luật định, bảo đảm dân chủ, công khai, bình đẳng và tuyệt đối tuân thủ pháp luật; mỗi người ứng cử chỉ thực hiện vận động tại đơn vị bầu cử nơi mình ứng cử.

Một yêu cầu xuyên suốt trong giai đoạn này làkiểm soát chặt nội dung, hình thức vận động bầu cử, không để xảy ra việc lợi dụng vận động bầu cử để tuyên truyền trái pháp luật, lạm dụng chức vụ, quyền hạn, sử dụng vật chất hoặc lợi ích để lôi kéo, mua chuộc cử tri. Các tổ chức phụ trách bầu cử và thành viên của các tổ chức này không tham gia vận động cho bất kỳ người ứng cử nào, bảo đảm tính khách quan, công tâm và minh bạch của toàn bộ quá trình.

Có thể khẳng định, hiệp thương lần thứ ba mở ra một giai đoạn mới - giai đoạn vận động bầu cử dưới sự giám sát trực tiếp của Nhân dân. Sự chặt chẽ trong phối hợp giữa Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và UBND, cùng việc tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật về vận động bầu cử, chính là nền tảng quan trọng để cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng luật và thực sự trở thành ngày hội của toàn dân.

Hồng Hạnh