Hiệu quả rõ nét từ phân cấp mạnh cho cơ sở

Tăng cường hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND ngày 2-6-2026 của HĐND thành phố Hà Nội quy định về biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước trên địa bàn thành phố (thực hiện Khoản 2 Điều 14 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16) là quy định phân cấp mạnh cho Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền quyết định việc áp dụng, tạm ngừng hoặc chấm dứt việc áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện.

Quy định này tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở, đồng thời thiết lập công cụ kiểm soát quyền lực của các cơ quan liên quan trong việc triển khai áp dụng Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND. Từ đó tăng cường hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước, ngăn chặn kịp thời và xử lý dứt điểm các vi phạm hành chính một số lĩnh vực phức tạp, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp, tài sản của người dân và doanh nghiệp; bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường trên địa bàn Thủ đô.

Ban Pháp chế HĐND thành phố Hà Nội khảo sát công tác phòng cháy, chữa cháy tại khu nhà xưởng ở phường Thanh Liệt. Ảnh: Mai Hữu

Báo cáo thẩm tra của Ban Pháp chế HĐND thành phố Hà Nội cho rằng, thẩm quyền quyết định việc áp dụng, tạm ngừng hoặc chấm dứt biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước được giao trực tiếp cho Chủ tịch UBND cấp xã đối với các công trình, cơ sở vi phạm trên địa bàn xã. Đối với trường hợp công trình xây dựng, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ vi phạm nằm trải dài trên địa giới hành chính từ 2 xã, phường trở lên, thẩm quyền xử lý sẽ thuộc về Chủ tịch UBND cấp xã nơi hành vi vi phạm được phát hiện đầu tiên hoặc nơi có phần diện tích vi phạm lớn hơn.

Việc trao toàn quyền quyết định cho Chủ tịch UBND cấp xã là bước thay đổi lớn về cơ chế phân cấp, phân quyền so với quy định trước đây (vốn phân tán thẩm quyền ở cả cấp thành phố và cấp huyện). Sự điều chỉnh này hoàn toàn phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp đang áp dụng tại Hà Nội, đồng thời xuất phát từ tính chất đặc thù của biện pháp cắt điện, nước là cần phải thực hiện khẩn trương, kịp thời ngay tại cơ sở nhằm chặn đứng hành vi vi phạm một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất.

Theo UBND thành phố Hà Nội, nguồn nhân lực cho thi hành Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND khi được thông qua cơ bản được bảo đảm, phù hợp với các quy định về phân cấp, ủy quyền theo hướng tăng cường năng lực, thẩm quyền cho chính quyền cấp xã, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.

Việc ban hành Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND không làm tăng biên chế, không tạo ra yêu cầu về bổ sung nguồn nhân lực cho bộ máy nhà nước, không tạo ra sự cồng kềnh trong tổ chức, biên chế của Nhà nước.

Về quy định trách nhiệm của UBND thành phố Hà Nội trong việc “Tổ chức thực hiện Nghị quyết này; Thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra và trách nhiệm giải trình trong việc thực hiện Nghị quyết này theo quy định…”, trên cơ sở Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố, UBND thành phố đã có văn bản tổ chức triển khai, chỉ đạo các sở, ngành hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra, giám sát theo chức năng nhiệm vụ.

Nội dung văn bản triển khai sẽ xác định cụ thể công việc, trách nhiệm của các sở, ngành, UBND cấp xã và các cơ quan tổ chức liên quan (đơn vị cung cấp dịch vụ điện, nước) nhằm bảo đảm các quy định của Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn địa bàn thành phố.

Lý giải việc không cần thiết bổ sung thêm quy định về trách nhiệm pháp lý của người có thẩm quyền nếu áp dụng sai các quy định của Nghị quyết này, UBND thành phố cho biết, Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND cũng quy định “Tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, trách nhiệm liên quan đến việc áp dụng các biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các quy định tại Nghị quyết này thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bồi thường theo quy định của pháp luật”.

Như vậy, Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND đã quy định bao trùm tất cả các tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, trách nhiệm liên quan đến việc áp dụng các biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước (trong đó có người có thẩm quyền áp dụng), do vậy không cần thiết có một điều khoản riêng quy định về trách nhiệm pháp lý của người có thẩm quyền nếu áp dụng sai các quy định của Nghị quyết.

Thực hiện đúng quy định, đúng thẩm quyền

Trước thực tế công tác quản lý về phòng cháy, chữa cháy còn nhiều tồn tại, để xảy ra nhiều vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng, thực hiện Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 363/KH-UBND ngày 24-9-2026 về việc tổ chức tổng kiểm tra, rà soát, thống kê và xử lý các công trình, nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, tập kết, lưu giữ hàng hóa vi phạm quy định về đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố.

Trong đó, UBND thành phố giao Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện về việc chỉ đạo tổ chức thực hiện trên địa bàn quản lý, trong đó căn cứ chức năng quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực được phân công, chủ động rà soát, áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn quản lý.

Việc kiểm tra, xử lý phải thực hiện nghiêm, triệt để và thực chất, không để tình trạng “xử lý trên giấy”, tái vi phạm hoặc hoạt động trở lại khi chưa đủ điều kiện; tuyệt đối không để phát sinh công trình, cơ sở vi phạm mới. Đối với địa bàn, lĩnh vực để tồn tại vi phạm kéo dài, có nguy cơ cháy, nổ cao, nhất là trường hợp đã được phát hiện, cảnh báo, yêu cầu khắc phục nhưng không xử lý, xử lý không dứt điểm hoặc để xảy ra cháy, nổ gây hậu quả nghiêm trọng, phải xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và người đứng đầu theo quy định.

UBND thành phố Hà Nội cũng yêu cầu, việc xử lý các trường hợp vi phạm phải đúng quy định của pháp luật, chặt chẽ, phù hợp thực tiễn, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, tạo đồng thuận xã hội; kịp thời phát hiện, giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, không để phát sinh “điểm nóng”, phức tạp về an ninh, trật tự.

Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Đức Nguyễn Quý Tuấn cho biết, thực hiện Kế hoạch số 363/KH-UBND, xã đã rà soát, xác định 322 công trình, cơ sở vi phạm, trong đó có 307 cơ sở vi phạm về quản lý, sử dụng đất và 15 cơ sở vi phạm về trật tự xây dựng.

Đối với các cơ sở đã đủ điều kiện xử lý, cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, xác định rõ biện pháp, thẩm quyền và thời gian thực hiện; trường hợp phải tổ chức cưỡng chế cần xây dựng phương án cụ thể, chặt chẽ, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục và an toàn trong quá trình triển khai.

Đặc biệt, cần tập trung xử lý các cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao, những trường hợp đã bị đình chỉ nhưng vẫn hoạt động; tăng cường phối hợp với đơn vị cung cấp điện, nước để thực hiện các biện pháp theo đúng quy định.

Qua rà soát trên địa bàn, Chủ tịch UBND xã Thường Tín Phan Thanh Tùng thông tin, trong số 546 công trình nhà xưởng, lều lán, có hàng loạt cơ sở vi phạm trật tự xây dựng, đất đai tồn tại từ hàng chục năm qua.

Trong đó, hàng loạt trường hợp đã được cơ quan chức năng ban hành quyết định đình chỉ phòng cháy, chữa cháy, đồng thời thực hiện ngừng cấp điện do vi phạm. Cũng qua rà soát xác định có 68/546 trường hợp vi phạm nhưng phù hợp quy hoạch đất ở nông thôn, còn lại 478 trường hợp vi phạm sẽ được xử lý chia thành nhiều giai đoạn.

Đến nay, hơn 50 trường hợp đã dừng sản xuất và ký cam kết xin ngừng cung cấp điện để tự tháo dỡ lều lán, nhà xưởng vi phạm, hoàn trả mặt bằng đất nông nghiệp như hiện trạng ban đầu vào đầu tháng 11-2026.

Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng Phạm Gia Lộc cũng cho biết, thực hiện Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội trên địa bàn xã đã được triển khai bảo đảm đúng quy định, đúng đối tượng và đúng thẩm quyền. Từ đó góp phần xử lý nghiêm, dứt điểm các vi phạm liên quan đến đất nông nghiệp, trật tự xây dựng và phòng cháy, chữa cháy, không để tồn tại kéo dài hoặc phát sinh phức tạp.

Bên cạnh đó, thực hiện Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND có hiệu quả cũng tạo tiền đề cho quy định này được đưa vào áp dụng tại các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Đơn cử như dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) được Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ hai đề xuất yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ được áp dụng để cưỡng chế thi hành hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, tạm đình chỉ hoạt động có thời hạn và thi hành biện pháp khắc phục hậu quả.

Ngoài ra, HĐND thành phố Hồ Chí Minh cũng đã ban hành Nghị quyết quy định việc ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-10, cùng thời điểm Luật Phát triển đô thị có hiệu lực.

Việc triển khai quyết liệt Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND đã khẳng định tính đúng đắn của chủ trương phân cấp, phân quyền gắn liền với đề cao trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cơ sở tại Hà Nội.

Khi cơ sở được trao đúng chỗ và quy định pháp luật được thực hiện nghiêm minh, những tồn tại kéo dài về đất đai, trật tự xây dựng và phòng cháy, chữa cháy sẽ từng bước được giải quyết triệt để.

Qua đó, không chỉ góp phần lập lại trật tự kỷ cương đô thị, bảo đảm an toàn cho cộng đồng mà những mô hình, kinh nghiệm thực tiễn từ Thủ đô còn là tiền đề quan trọng để hoàn thiện hành lang pháp lý chung cho các địa phương khác trong công tác quản lý nhà nước thời gian tới.