Hiệu quả thiết thực từ mô hình Tổ tự quản tàu thuyền an toàn

Tổ công tác Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt tặng cờ Tổ quốc cho thành viên Tổ tự quản tàu thuyền an toàn. Ảnh: Biên Cương

Từ liên kết sản xuất đến tự quản trên biển

Trên địa bàn hai xã Cửa Việt và Bến Hải do Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt quản lý, người dân có truyền thống làm nghề khai thác hải sản. Hiện nay, toàn địa bàn có 751 tàu cá với 1.890 thuyền viên, hoạt động ở nhiều ngư trường và theo nhiều loại hình khai thác khác nhau.

Trung tá Nguyễn Văn Anh, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt cho biết, trước đây, ngư dân thường hoạt động riêng lẻ. Các chủ tàu coi thông tin về ngư trường, tọa độ đánh bắt là “bí quyết” nên ít chia sẻ cho nhau. Khi đầu tư tàu công suất lớn, vươn khơi xa, ngư dân phải đối mặt với nhiều rủi ro do sóng gió, thời tiết và những tình huống bất trắc trên biển nên việc liên kết giữa các tàu để hỗ trợ nhau trong quá trình khai thác trở thành nhu cầu thực tế. Xuất phát từ yêu cầu đó, năm 2009, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt tham mưu cho chính quyền địa phương thành lập Ban tự quản tàu thuyền. Qua quá trình hoạt động, mô hình được kiện toàn thành Tổ tự quản tàu thuyền an toàn, từng bước mở rộng nội dung phối hợp giữa ngư dân với nhau và với lực lượng chức năng. Mục tiêu của mô hình là tạo sự liên kết giữa các chủ tàu, thuyền viên để hỗ trợ nhau trong quá trình khai thác, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm của ngư dân trong tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh vùng biển.

“Các thành viên trong tổ vừa khai thác hải sản đúng vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam, vừa chủ động thông tin cho Bộ đội Biên phòng về những diễn biến trên biển, nhất là khi phát hiện tàu nước ngoài xâm phạm vùng biển, hoạt động khai thác trái phép hoặc các tình huống ảnh hưởng đến an ninh, trật tự. Khi có tàu thuyền gặp nạn, các tổ cũng chủ động tiếp cận, hỗ trợ cứu hộ, cứu nạn” - Trung tá Nguyễn Văn Anh cho biết.

Đến nay, trên địa bàn hai xã Cửa Việt và Bến Hải đã thành lập, duy trì nền nếp 17 Tổ tự quản tàu thuyền an toàn với 462 phương tiện và 1.318 thuyền viên tham gia. Để các tổ hoạt động đúng mục đích, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt tham mưu cho địa phương triển khai Đề án ban hành kèm Quyết định số 3094/QĐ-UBND ngày 12/12/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị về nâng cao chất lượng, hiệu quả phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo. Cùng với đó, đơn vị phối hợp xây dựng, hoàn thiện quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo cấp xã, quy chế hoạt động của các Tổ tự quản tàu thuyền an toàn và Tổ tự quản an ninh, trật tự; thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng xử lý tình huống trên biển cho các thành viên. Nhờ vậy, hoạt động của các tổ từng bước đi vào nền nếp, thành viên được trang bị thêm kiến thức pháp luật và kỹ năng cần thiết để xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình làm ăn trên biển.

“Tai mắt” của Bộ đội Biên phòng

Có mặt thường xuyên trên các ngư trường, thành viên các Tổ tự quản tàu thuyền an toàn nắm được nhiều thông tin về tình hình trên biển. Khi phát hiện hoạt động khai thác hải sản trái phép, phương tiện nước ngoài xâm phạm vùng biển Việt Nam hoặc những dấu hiệu bất thường, các thành viên kịp thời thông báo cho Bộ đội Biên phòng để phối hợp kiểm tra, xử lý. Cùng với cung cấp thông tin, các tổ còn tích cực tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành pháp luật về biên giới quốc gia, thực hiện các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định; nhắc nhở các thành viên tuân thủ quy định khi hoạt động trên biển.

Tổ công tác Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt tuyên truyền pháp luật cho ngư dân địa phương. Ảnh: Biên Cương

Trong sản xuất, sự liên kết giữa các tàu giúp ngư dân chủ động hơn khi gặp khó khăn. Các thành viên chia sẻ thông tin về ngư trường, kinh nghiệm khai thác, hỗ trợ nhiên liệu, lương thực, nước ngọt và giúp nhau sửa chữa phương tiện khi gặp sự cố. Khi thời tiết diễn biến phức tạp, các tàu trong cùng tổ duy trì liên lạc để nắm tình hình, hỗ trợ nhau tìm nơi tránh trú an toàn. Nếu một tàu gặp tai nạn hoặc hỏng máy giữa biển, những tàu hoạt động gần đó có thể nhanh chóng tiếp cận để hỗ trợ. Đây là lợi thế của mô hình, bởi các thành viên thường xuyên hoạt động cùng ngư trường, hiểu địa bàn và có sự liên lạc với nhau.

Trong công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm, cứu nạn, lực lượng ngư dân này cũng phối hợp với Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng khi được yêu cầu. Từ thực tiễn bám biển, các thành viên trong tổ còn cung cấp nhiều nguồn tin phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Những hành vi như buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, sử dụng chất nổ, xung điện để khai thác hải sản trái phép và các vi phạm khác được ngư dân phát hiện, thông báo cho lực lượng chức năng.

Ông Hồ Văn Thu, Tổ trưởng Tổ tự quản tàu thuyền an toàn thôn Long Hà An, xã Cửa Việt cho biết, điều thiết thực nhất mà mô hình mang lại là sự gắn kết giữa những người cùng làm nghề biển. “Trước đây, mỗi tàu tự đi một hướng, gặp sự cố thì rất khó xoay xở. Từ khi tham gia tổ tự quản, các tàu luôn giữ liên lạc với nhau, chia sẻ ngư trường, hỗ trợ nhau khi cần thiết. Bà con yên tâm hơn mỗi chuyến vươn khơi vì biết phía sau mình luôn có anh em trong tổ và Bộ đội Biên phòng đồng hành” - ông Hồ Văn Thu chia sẻ.

Thực tiễn hoạt động tại địa bàn Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt cho thấy, khi được tổ chức chặt chẽ và duy trì nền nếp, các Tổ tự quản tàu thuyền an toàn đã phát huy tốt vai trò của ngư dân trong quản lý vùng biển. Mỗi chuyến vươn khơi không chỉ là hoạt động sản xuất mà còn gắn với việc chủ động nắm tình hình, hỗ trợ lẫn nhau và cung cấp thông tin cho Bộ đội Biên phòng. Qua đó, sự tham gia của ngư dân góp phần nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn, giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ chủ quyền vùng biển.