Hiểu về cách thức vận hành của chợ trực tuyến phục vụ người mua hàng

Kiện hàng được đóng gói cẩn thận với mã vận đơn được đặt trước cửa nhà tại khu vực nông thôn. Đồ họa: Thái Bình

Từ cửa hàng vật lý đến gian hàng trên màn hình điện thoại

Mô hình hoạt động của sàn thương mại điện tử về bản chất không quá khác biệt so với một khu chợ truyền thống hay trung tâm thương mại, nhưng điểm khác biệt lớn nhất nằm ở phương thức kết nối và hiển thị hàng hóa. Khi bước vào một khu chợ thực tế, người mua phải đi bộ qua từng gian hàng, nhìn tận mắt và cầm tận tay sản phẩm để đánh giá chất lượng. Trên không gian số, sàn thương mại điện tử đóng vai trò như ban quản lý chợ, cung cấp hạ tầng kỹ thuật là ứng dụng hoặc trang web để người bán thuê chỗ trưng bày và người mua vào tham quan, mua sắm. Khi người dùng mở ứng dụng lên, màn hình trang chủ chính là cổng chợ, nơi trưng bày những mặt hàng nổi bật nhất hoặc những chương trình khuyến mãi hấp dẫn đang diễn ra.

Để tìm kiếm một món hàng cụ thể, thay vì phải hỏi thăm từng người bán hàng, người mua chỉ cần nhập tên sản phẩm vào thanh tìm kiếm. Hệ thống máy tính lúc này có nhiệm vụ lọc ra hàng nghìn kết quả phù hợp từ vô số nhà cung cấp khác nhau trên khắp cả nước. Một điểm ưu việt của chợ trực tuyến là khả năng so sánh giá cả và chất lượng một cách minh bạch. Trên sàn thương mại điện tử, giá bán được niêm yết công khai ngay bên dưới hình ảnh sản phẩm. Người mua có thể dễ dàng sắp xếp danh sách hàng hóa từ giá thấp đến cao hoặc theo mức độ phổ biến để tìm ra lựa chọn phù hợp nhất với túi tiền của mình.

Bên cạnh hình ảnh và giá cả, một yếu tố quan trọng giúp người mua đánh giá sản phẩm là phần mô tả chi tiết và phản hồi từ những người mua trước. Tại các cửa hàng vật lý, người mua thường dựa vào lời giới thiệu của chủ quán hoặc kinh nghiệm cá nhân. Trên sàn điện tử, phần bình luận và chấm điểm đóng vai trò như tiếng nói của cộng đồng. Những người đã mua và sử dụng sản phẩm sẽ để lại nhận xét về chất lượng, hình ảnh thực tế và thái độ phục vụ của gian hàng, giúp người mua tránh được những rủi ro cần đổi trả.

Quy trình xử lý đơn hàng và cơ chế thanh toán an toàn

Sau khi đã lựa chọn được sản phẩm ưng ý và thêm vào giỏ hàng ảo, người mua sẽ tiến hành bước đặt hàng và thanh toán. Khi đặt hàng, hệ thống sẽ gửi thông báo ngay lập tức đến người bán để họ chuẩn bị hàng hóa. Một ưu điểm lớn của sàn thương mại điện tử là khả năng quản lý đơn hàng chặt chẽ. Người mua không cần phải ghi nhớ mình đã mua gì hay lo lắng người bán quên đơn, bởi mọi thông tin đều được lưu trữ trên hệ thống và có thể kiểm tra lại bất cứ lúc nào.

Các sàn thương mại điện tử hiện nay cung cấp rất nhiều lựa chọn thanh toán linh hoạt. Đối với những người chưa quen sử dụng tài khoản ngân hàng, hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD) là lựa chọn tối ưu nhất. Với hình thức này, người mua chỉ phải trả tiền mặt khi người giao hàng mang sản phẩm đến tận nơi và trao tận tay. Điều này giúp xóa bỏ tâm lý e ngại về việc bị lừa đảo hay mất tiền mà không nhận được hàng. Ở chiều ngược lại, việc thanh toán trực tuyến qua ví điện tử hoặc thẻ ngân hàng mang lại sự tiện lợi và thường đi kèm nhiều ưu đãi giảm giá.

Điểm đặc biệt trong cơ chế thanh toán của sàn thương mại điện tử là tính năng tạm giữ tiền. Khi người mua thanh toán trước, số tiền này chưa được chuyển ngay cho người bán mà sẽ do sàn thương mại điện tử giữ lại. Chỉ khi người mua nhận được hàng, kiểm tra thấy đúng sản phẩm, không hư hỏng và bấm xác nhận trên ứng dụng, hoặc sau một khoảng thời gian quy định mà không có khiếu nại, số tiền đó mới được chuyển cho người bán. Cơ chế này giống như việc gửi tiền cho một người trung gian uy tín, đảm bảo rằng, người bán phải có trách nhiệm cung cấp sản phẩm đúng chất lượng cam kết. Nếu hàng hóa nhận được bị sai khác, hư hỏng hoặc là hàng giả, người mua hoàn toàn có quyền yêu cầu trả hàng và hoàn tiền. Sàn thương mại điện tử sẽ xem xét bằng chứng và trả lại tiền cho người mua, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Giao diện ứng dụng mua sắm trên điện thoại thông minh hiển thị danh sách sản phẩm cùng mức giá và các đánh giá sao. Đồ họa: Thái Bình

Hành trình vận chuyển hàng hóa tới vùng biên giới, hải đảo

Một trong những thách thức lớn nhất đối với thương mại tại các khu vực biên giới, hải đảo là vấn đề vận chuyển, nhưng sàn thương mại điện tử đã giải quyết bài toán này thông qua mạng lưới logistics rộng khắp. Khi người bán đóng gói xong sản phẩm, họ không tự mình đi giao mà sẽ bàn giao kiện hàng cho các đơn vị vận chuyển chuyên nghiệp đã liên kết với sàn. Hệ thống này hoạt động như một dây chuyền khép kín và liên tục. Hàng hóa từ kho của người bán sẽ được đưa về các kho trung chuyển lớn, sau đó được phân loại tự động theo từng khu vực địa lý và chuyển tiếp qua nhiều chặng xe tải, tàu thuyền để đến được bưu cục gần người mua nhất. Nhờ sự tối ưu hóa này, hàng hóa có thể đi từ các thành phố lớn đến tận tay đồng bào vùng sâu, vùng xa với chi phí tiết kiệm hơn nhiều so với việc gửi hàng lẻ truyền thống.

Công nghệ định vị và theo dõi hành trình đơn hàng cho phép người dùng có thể nhìn thấy rõ kiện hàng của mình đang nằm ở đâu, đã rời kho chưa, hay đang trên đường giao đến. Khi hàng về đến bưu cục địa phương, nhân viên giao hàng (thường được gọi là shipper) có thể sẽ liên hệ qua số điện thoại để hẹn giờ giao. Tại các khu vực vùng sâu, vùng xa nơi địa chỉ nhà có thể chưa rõ ràng, sự linh hoạt của nhân viên giao hàng địa phương kết hợp với thông tin liên lạc chính xác từ sàn thương mại điện tử đóng vai trò then chốt để món hàng đến đúng người nhận.

Quy trình nhận hàng cũng ngày càng được hoàn thiện để bảo vệ người mua. Hiện nay, nhiều sàn thương mại điện tử đã cho phép chính sách đồng kiểm, nghĩa là người mua được quyền mở hộp kiểm tra ngoại quan sản phẩm trước khi thanh toán hoặc nhận hàng. Đây là bước kiểm tra cuối cùng nhưng vô cùng quan trọng, đặc biệt là với những món hàng có giá trị hoặc dễ vỡ. Nếu thấy sản phẩm không đúng như mô tả, bị vỡ nát do vận chuyển, người mua có quyền từ chối nhận ngay tại chỗ. Việc này giúp loại bỏ hoàn toàn rủi ro thiệt hại về một phía cho người tiêu dùng.

Thái Bình