Hình dung khung hành động về Greenland mà ông Trump vừa phác thảo

Ngày 21-1, Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy bỏ các lời cảnh báo áp thuế mà ông đưa ra nhằm đảm bảo quyền sở hữu của Mỹ đối với Greenland, đồng thời cho biết đã đạt được một thỏa thuận khung với Tổng thư ký NATO Mark Rutte về tương lai của hòn đảo.

Thỏa thuận về Greenland

Trong bài viết trên Truth Social, ông Trump cho hay ông và ông Rutte đã “xây dựng khuôn khổ cho một thỏa thuận trong tương lai liên quan Greenland và trên thực tế là toàn bộ khu vực Bắc Cực. Giải pháp này, nếu được hoàn tất, sẽ là một điều tuyệt vời cho Mỹ và tất cả quốc gia thành viên NATO".

Ông Trump cho biết "các cuộc thảo luận bổ sung" đang được tiến hành liên quan Greenland và chương trình phòng thủ tên lửa Golden Dome - một hệ thống đa tầng ước tính trị giá 175 tỉ USD.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đạt được một thỏa thuận khung về Greenland. Ảnh: Thế Vinh và WHITE HOUSE

Cho đến nay, ông Trump không đưa ra bất kỳ chi tiết nào về khuôn khổ đó và đáng chú ý là ông Trump không nói rằng Mỹ sẽ sở hữu Greenland, ngay cả khi được một phóng viên ở Davos hỏi trực tiếp về quyền sở hữu ngay sau khi ông đăng tải thông báo trên Truth Social.

"Đây là một thỏa thuận dài hạn... một thỏa thuận dài hạn tối ưu. Nó đặt tất cả mọi người vào vị thế rất tốt, đặc biệt là về an ninh và khoáng sản” - ông Trump nói.

Trong cuộc phỏng vấn của đài CNBC, ông Trump nói rằng ông đã đạt được điều mà ông mô tả là “thỏa thuận sơ bộ” liên quan Greenland. Ông Trump cho biết khuôn khổ này sẽ bao gồm sự hợp tác giữa Mỹ và châu Âu về hệ thống phòng thủ tên lửa, cũng như quyền khai thác khoáng sản ở Greenland.

“Họ sẽ tham gia vào dự án Golden Dome và họ sẽ tham gia vào quyền khai thác khoáng sản và chúng tôi cũng vậy” - ông Trump nói.

Thông báo này được đưa ra sau cuộc họp của các sĩ quan quân đội cấp cao từ các quốc gia thành viên NATO thảo luận về một thỏa hiệp liên quan hòn đảo Greenland.

Các quan chức quen thuộc với cuộc thảo luận trên nói với tờ The New York Times rằng Đan Mạch sẽ trao cho Mỹ chủ quyền đối với những vùng đất nhỏ ở Greenland để Mỹ có thể xây dựng các căn cứ quân sự tại đó.

Các quan chức này đã cho biết ý tưởng này là một trong những điều ông Rutte đã theo đuổi. Hai trong số các quan chức tham dự cuộc họp đã so sánh ý tưởng này với các căn cứ của Anh ở Cyprus, vốn được coi là lãnh thổ của Anh. Các quan chức không biết liệu ý tưởng này có nằm trong khuôn khổ mà ông Trump đã công bố hay không.

NATO lên tiếng

Khi được hỏi về thỏa thuận và nội dung của nó, NATO cho biết rằng “các cuộc đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ sẽ tiếp tục nhằm đảm bảo rằng Nga và Trung Quốc không bao giờ có được chỗ đứng, về kinh tế hay quân sự, ở Greenland”.

Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) ngày 21-1. Ảnh: WHITE HOUSE/X

Tổng thư ký NATO cho biết "vẫn còn rất nhiều việc phải làm" về thỏa thuận Greenland, sau khi Tổng thống Trump công bố một khuôn khổ mới sau cuộc hội đàm của hai lãnh đạo tại Davos.

Ông Rutte nói với đài Fox News rằng ông và ông Trump không thảo luận về việc Mỹ kiểm soát Greenland và nói thêm rằng vấn đề này "không còn được đề cập trong cuộc trò chuyện của tôi". Nhưng ông cho biết ông đã đồng ý với ông Trump rằng "chúng ta phải cùng nhau bảo vệ các khu vực Bắc Cực".

"Ông ấy rất tập trung vào việc chúng ta cần làm gì để đảm bảo rằng khu vực Bắc Cực rộng lớn đó - nơi đang diễn ra những thay đổi hiện nay, nơi Trung Quốc và Nga ngày càng hoạt động mạnh mẽ hơn - làm thế nào chúng ta có thể bảo vệ nó. Đó thực sự là trọng tâm của các cuộc thảo luận của chúng tôi" - ông Rutte nói.

"Nhưng tất nhiên, Mỹ cũng tiếp tục các cuộc đàm phán với Greenland và Đan Mạch về việc làm thế nào để đảm bảo rằng Nga và Trung Quốc sẽ không thể tiếp cận nền kinh tế hoặc quân sự của Greenland?" - ông Rutte nói thêm.

Các nhà lãnh đạo Đan Mạch, Greenland chưa đưa ra bình luận.

THẾ VINH