Hình thành lực lượng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tạo nền tảng mới cho ngành quỹ

Đây là nội dung được Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh tại Chương trình “Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026”, do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam cùng Báo Tài chính Đầu tư và Công ty Cổ phần FiinGroup tổ chức hôm nay (22-9).

Theo Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương, việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp mở ra cơ hội mới cho thị trường và ngành quỹ, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp. “Khi vị thế và mức độ kết nối của thị trường Việt Nam được nâng lên, yêu cầu đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp cũng phải được nâng lên tương ứng”, Chủ tịch UBCKNN khẳng định.

Chương trình “Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026”. Ảnh: PV

Nâng chất lượng dòng vốn, mở dư địa cho ngành quỹ

Sau gần 30 năm xây dựng và trưởng thành, thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, đồng thời phát huy vai trò trong phân bổ nguồn lực, thúc đẩy đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp, nền kinh tế.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, cùng với yêu cầu phát triển hạ tầng, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh, yêu cầu đặt ra với thị trường tài chính không chỉ là huy động nhiều vốn hơn mà còn phải huy động và phân bổ vốn hiệu quả, đúng hướng và bền vững hơn.

Đây là dư địa phát triển lớn đối với ngành Quỹ. Chủ tịch UBCKNN cho rằng, ngành quỹ cần trở thành lực lượng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tập hợp các nguồn vốn trong xã hội, chuyển hóa những nguồn vốn phân tán thành dòng vốn có tổ chức, được quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào các lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế.

Như vậy, cùng với tăng trưởng về quy mô tài sản, yêu cầu đặt ra đối với ngành quỹ là nâng cao chất lượng dòng vốn, năng lực quản trị, tính chuyên nghiệp và khả năng đóng góp cho thị trường tài chính và nền kinh tế.

Thực tế, đến cuối tháng 6- 2026, Việt Nam có 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Tổng giá trị tài sản quản lý của các quỹ đầu tư đạt khoảng 93.000 tỷ đồng, tương đương gần 3,6 tỷ USD. Nếu tính cả danh mục ủy thác đầu tư, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý đạt khoảng 846.000 tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD.

Trong 10 năm qua, tổng giá trị tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý tăng bình quân trên 20% mỗi năm. Đáng chú ý, quỹ mở và quỹ ETF hiện chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng lựa chọn đầu tư và thúc đẩy hoạt động đầu tư chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, theo định hướng của cơ quan quản lý, quy mô không phải mục tiêu duy nhất. Ngành quỹ cần tiếp tục nâng cao chất lượng phát triển, qua đó tăng khả năng huy động và phân bổ nguồn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.

Đặt chuẩn tham chiếu cho ngành quỹ

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng, yêu cầu nâng cao chất lượng các định chế đầu tư chuyên nghiệp cũng đặt ra vấn đề về tính minh bạch và các công cụ tham chiếu cho nhà đầu tư.

Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cho rằng, khi dòng vốn quốc tế tìm đến Việt Nam nhiều hơn, một chuẩn tham chiếu minh bạch, đáng tin cậy cho ngành Quỹ càng trở nên cần thiết. Từ đó, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam cùng Báo Tài chính – Đầu tư và Công ty Cổ phần FiinGroup đã phối hợp khởi xướng Chương trình Xếp hạng Quỹ đầu tư Chứng khoán tại Việt Nam. Chương trình hướng tới đánh giá và vinh danh các quỹ đầu tư trên cơ sở dữ liệu, phương pháp luận chuẩn hóa và quy trình đánh giá độc lập, qua đó thúc đẩy tính minh bạch và nâng cao chuẩn mực của ngành quản lý quỹ.

Để ngành Quỹ phát triển thực chất, chuyên nghiệp và bền vững, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, cơ chế chính sách, tạo dư địa cho các công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư, đại lý phân phối và các tổ chức cung cấp dịch vụ phát triển. Việc đa dạng hóa các loại hình quỹ và sản phẩm đầu tư sẽ được gắn với yêu cầu quản trị rủi ro, minh bạch, an toàn và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương phát biểu khai mạc VFA 2026 Ảnh: PV

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, cần đặc biệt quan tâm đến tái cấu trúc các công ty quản lý quỹ, nâng cao chất lượng hoạt động, uy tín của nhà quản lý quỹ và phổ biến kiến thức để nhà đầu tư yên tâm tham gia thị trường. Cùng với đó, UBCKNN sẽ thúc đẩy tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Mục tiêu không chỉ là gia tăng số lượng nhà đầu tư tổ chức, mà từng bước hình thành cơ sở nhà đầu tư cân bằng hơn, chuyên nghiệp hơn và có khả năng cung cấp nguồn vốn dài hạn tốt hơn cho thị trường.

Về sản phẩm, ngành quỹ được định hướng phát triển đa dạng, chuyên nghiệp và gắn với nhu cầu vốn của nền kinh tế. Bên cạnh các sản phẩm đáp ứng nhu cầu tích lũy dài hạn của người dân, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu những sản phẩm có khả năng kết nối nguồn vốn với các lĩnh vực như hạ tầng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

UBCKNN cũng đặt yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh và chuẩn mực hoạt động của các công ty quản lý quỹ. Các công ty cần nâng cao chất lượng quản trị, quản trị rủi ro, năng lực phân tích và quản lý danh mục; chú trọng nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ và chuẩn hóa quy trình theo thông lệ quốc tế.

Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát theo hướng dựa trên rủi ro, kiểm soát các rủi ro liên quan đến định giá tài sản, thanh khoản, xung đột lợi ích và quản lý tài sản của nhà đầu tư; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm củng cố kỷ luật, kỷ cương và niềm tin của thị trường.

Một trọng tâm khác là phổ biến kiến thức, đào tạo nhà đầu tư cá nhân. Nội dung tuyên truyền sẽ tập trung vào đặc điểm, cơ chế hoạt động, mức độ rủi ro, chi phí, thanh khoản và phương pháp lựa chọn từng loại quỹ, qua đó giúp nhà đầu tư hiểu đúng về đầu tư qua quỹ và từng bước hình thành thói quen đầu tư có kỷ luật, dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp, hội nhập quốc tế và thu hút dòng vốn dài hạn từ các định chế tài chính toàn cầu cũng được xác định là một hướng đi quan trọng của ngành quỹ.

Vinh danh Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026. Ảnh: PV